Boekbespreking

Schrijven over de dood is lastig, omdat de dood moeilijk in woorden is te vatten. Wat is de dood? Wat betekent sterven? Wat is eeuwig leven? Ds. Pieter Both is verbonden aan de hervormde wijkgemeente De Regenboog te Harderwijk. Hij kwam niet alleen ambtelijk met de dood in aanraking, maar de laatste vijand drong zijn eigen gezin binnen. Na een zeer kortdurend ziekbed overleed zijn eerste vrouw, slechts 31 jaar oud. Naast rouw en verdriet confronteerde dit verlies hem met grote vragen over de dood en het leven. Dit leidde uiteindelijk tot het boek Uit de tijd. Denken over dood en leven.

De schrijver schreef geen boekje over rouwverwerking of over laatste wensen vastleggen, maar hij probeert de dood te ontrafelen. Wat gebeurt er tijdens het sterven? Waar blijven de herinneringen die opgeslagen zijn in het hoofd van de overledene?

Hij begint zijn speurtocht met de constatering dat de dood overal aanwezig is, terwijl de samenleving haar best doet om de dood uit te bannen. De dood is taboe. Het leven moet vooral leuk zijn, zo is de opinie van vandaag.

In het derde hoofdstuk benoemt Both enkele voordelen van de dood. De dood maakt een einde aan aftakeling en ze geeft, omdat de levenstijd beperkt is, spanning en betekenis aan het leven.

Het zijn boeiende beschouwingen, waarbij de auteur naast dichters en filosofen ook de Bijbelschrijvers citeert. Dat laatste wekt soms de indruk dat al deze auteurs, van Paulus tot Jan Wolkers, eenzelfde zeggingskracht hebben.

Verder komen in het boek aan de orde: ‘De dood als vriend’ en ‘De dood als vijand’. In hoofdstuk 7 en 8 beschrijft hij wat het Oude en Nieuwe Testament zeggen over de dood. Heel mooi is zijn uitleg dat het Oude Testament meer over het leven na de dood zegt, dan we bij oppervlakkige lezing denken.

In de laatste hoofdstukken bespreekt hij de voorbereiding op het sterven, Christus en de dood, en de uitnemende kracht van de liefde. Het boek leest gemakkelijk, ondanks het moeilijke thema. Maar dan nog zijn begrippen als dood, eeuwigheid en ziel lastig in woorden te vangen. Daardoor doet de auteur soms uitspraken, die niet uit het verband gehaald mogen worden, zoals: ‘Ik geloof niet dat de ziel van de mens onsterfelijk is …’ (blz. 135) en: ‘Wie sterft is nog niet in Gods koninkrijk gekomen’ (blz. 136). Ook gaat Both moeilijke Bijbelteksten niet uit de weg. Denk aan de woorden van Jezus tegen de moordenaar aan het kruis (Luk. 23:42) en wat Petrus schrijft hoe Christus ‘aan de geesten in de gevangenis gepredikt heeft’ (1 Pet. 3:19).

Als predikant heeft Both een pastoraal boek willen schrijven, dat mensen helpt die met de dood geconfronteerd worden. Dat is hem goed gelukt. Misschien heeft hij daarom de keerzijde van het eeuwige leven/de eeuwige dood laten rusten. Maar juist die Bijbelse waarheid geeft een extra betekenis aan het leven: zoek de Heere en leef. Die notie had het boek nog meer waarde gegeven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen