Boekbespreking

Bijzonder hoe Marilynne Robinson als niet-theologe een gedegen theologisch werk aan haar oeuvre heeft toegevoegd. We kennen haar vooral als begenadigd schrijfster van romans als Gilead, waarvoor ze de prestigieuze Pulitzerprijs ontving.

Voor niet-theologen vereisen de eerste vijftig pagina’s van haar boek Genesis mogelijk wat inspanning, maar de rest leest als een trein. Het is bovendien een verademing dat de auteur niet gehinderd wordt door de verlichte Schriftkritiek, hoewel ze niet alles letterlijk of historisch duidt. Ze gaat ervan uit dat bepaalde elementen uit het eerste Bijbelboek zijn overgenomen uit een andere traditie. Tegelijkertijd stelt ze duidelijk dat de Bijbelse scheppingsverhalen niet zijn afgeleid van de mythen uit de omringende culturen. Op een mooie manier zet ze de Bijbelse God af tegen de Babylonische goden. Eerstgenoemde komt in actie bij menselijk kwaad, de Babylonische goden houden zichzelf in. Het probleem van het kwaad komt meteen in de eerste zin al aan bod.

De rode draad door het hele boek is Gods bevestiging van Zijn verbond met Abraham, ondanks menselijk falen. De auteur wijst op Gods ‘onwrikbare wil om zich te verbinden aan de obstinate, kleingeestige, moorddadige mensheid’ (pag. 59). Deze lijn werkt ze in het begin vooral uit aan de hand van de geschiedenis van Kaïn en aan het eind aan die van Jozef. Vooral Gods verregaande vergeving en Zijn barmhartigheid worden benadrukt.

Haar eerste uitgewerkte voorbeeld gaat echter mank. Ze identificeert Kaïns zoon Henoch ten onrechte met de Henoch die wandelde met God, en ondergraaft daarmee het fundament onder haar eigen bouwwerk.

De geschiedenis van de aartsvaders, met hun karakters en gezinnen, wordt zo beschreven dat je het als het ware meebeleeft. Literair is het heel knap en meeslepend. Exegetisch gaat ze even de mist in als ze – vanuit de aanname van twee overleveringen – beweert dat Jozef verkocht zou zijn door Midianieten aan de Ismaëlieten. Die lezing is duidelijk in strijd met vers 36 van Genesis 37. Ook is haar beoordeling van de werkwijze van Jozef als onderkoning, die ze omschrijft als corrupt, onnodig kritisch.

Robinson benadrukt terecht dat de fouten van de aartsvaders en hun kinderen eerlijk worden benoemd. Boeiend is ook hoe Hagar en Ismaël worden beschreven. Ismaël, de 'wilde ezel van een mens', zoals ze die ook herkent in Ezau, Juda, Simson, en Johannes de Doper. En - vergezocht - zelfs in Jezus, qua soberheid en intensiteit. Wat Lot betreft: over hem valt op grond van 2 Petrus 2 beslist meer te zeggen dan dat hij lamlendig, laf en een moreel twijfelachtige figuur zou zijn. Wat ik miste, is de rol van de Heilige Geest bij de totstandkoming van dit Bijbelboek. En vooral de lijn naar Christus – zelfs niet bij de behandeling van de offers. We moeten echter wel beseffen dat het geen exegetische studie is, maar een literaire impressie, waarin de auteur als gelovige de stem van God, zoals Hij zich geopenbaard heeft in het Bijbelboek Genesis, wil laten horen. Het mag duidelijk zijn dat ik dit fijnzinnige en boeiende boek hartelijk aanbeveel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen