Boekbesprekingen

Waarom vragen we? Wat een vraag. Vragen over vragen – een dubbele bodem. Ik sla het boek open en begin te lezen. Meteen komt er een vraag boven: waarom schrijft iemand zó esoterisch? Toch lees ik verder. Het voelt alsof ik me een weg moet banen door stroop; zelfs de grond onder mijn voeten lijkt stroperig te worden. Ik zak weg, de vragen stijgen tot aan mijn lippen. Dan, op bladzijde 55, verandert er iets. Plots voel ik weer vaste grond. Ik herken namen van filosofen, een sprankje houvast. Komt er dan toch een antwoord? Maar ja, dat is alweer een vraag.

Wie zich ergert aan deze schrijfstijl kan het boek beter pas openen op bladzijde 55. Zelf werd ik er een beetje kriebelig van, al weet ik dat dat deels komt doordat ik meer gewend ben aan analytische filosofie dan aan de wat speculatieve manier van denken die in dit boek wordt gevolgd.

Het boek is opgebouwd uit drie delen. Het eerste en het laatste zijn geschreven in dezelfde stijl als mijn openingsalinea. In het eerste deel wordt het centrale thema geïntroduceerd: de mens is een vragend wezen. Onze vragen kunnen we op verschillende manieren uitdrukken – op schrift, via lichaamstaal of door de intonatie van onze stem. We vragen naar de zin van het bestaan, maar dat roept meteen nieuwe vragen op: waarom doen we dat, en hoe doen we dat eigenlijk?

In het tweede deel werkt de auteur dit verder uit aan de hand van zeven varianten op het woord vragen: door-vragen, be-vragen, na-vragen, over-vragen, aan-vragen, op-vragen en af-vragen. Elk hoofdstuk begint met een korte etymologische schets, waarin wordt uitgelegd hoe de betreffende term zich onderscheidt van de andere. Vervolgens biedt elk hoofdstuk een filosofische beschouwing over de manier waarop wij in onze tijd omgaan met vragen.

Zo bespreekt het hoofdstuk over doorvragen de fundamentele zoektocht naar zekerheid bij de filosoof René Descartes.

Bevragen verwijst naar het streven naar wetenschappelijke kennis van de werkelijkheid, met Leonardo da Vinci als leidende figuur. Het hoofdstuk over navragen behandelt het nihilisme van Friedrich Nietzsche – al roept dat wel enige vragen op, want intuïtief associeer ik navragen niet direct met nihilisme.

Een bijzonder boeiend hoofdstuk is dat over overvragen. Hier wordt onze tijd getypeerd als een periode waarin we de werkelijkheid overbelasten door haar voortdurend te willen benutten en beheersen. Martin Heidegger speelt hierin een centrale rol met zijn begrip herausfordern – opeisen, vorderen.

Is het overzicht volledig? Had de auteur misschien ook iets kunnen doen met het woord onder-vragen? De hoofdstukken vertonen nu al enige overlap, dus het is voorstelbaar dat de schrijver ervan heeft afgezien de reeks nog verder uit te breiden.

Nog een vraag: is dit een christelijk boek? Als dat zo is, dan toch slechts op een zeer verborgen manier. Er staan zeker overwegingen in die aansluiten bij een Bijbelse visie op mens en werkelijkheid, maar dat wordt nergens expliciet gemaakt. Zijn er ook antwoorden op de vragen? Dat is eveneens een vraag die de lezer zelf mag beantwoorden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen