Boekbespreking

“Rond 1980 is het definitief gedaan met de onbezorgdheid in het gezin Bosman als de moeder zich bekeert tot de strenge Gereformeerde Bond.” Zo introduceert uitgeverij Meulenhoff de debuutroman van wiskundige en filosoof Kees Versluis, gebaseerd op zijn eigen levensverhaal. In de jonge Bram Bosman volgen we een kind en puber die, al vragen stellend, afscheid neemt van het christelijk geloof. Versluis’ eigen geluid tussen andere auteurs die de kerkdeur voorgoed achter zich dichttrokken (van Wolkers en ’t Hart tot Franca Treur en Robert Haasnoot) is zijn lichtvoetige toon; volgens de uitgever zelfs zijn “cynisch-ironische stijl”.

Het lichte in deze roman maakt het zware in het leven van de opgroeiende Bram en zijn jongere broer Daan inderdaad draaglijk: het slechte huwelijk van hun ouders, hun voortdurende ruzies, de gebrouilleerde verhoudingen met familie en vrienden, en de sombere godsdienstige beelden van hun moeder Johanna. Bram neemt overal afstand van, zelfs van de passies van zijn vader voor huis en tuin, voor scheepsbouw en scheepvaart. Tot hij op een bepaald moment ontdekt dat hij nergens meer echt positief in geworteld is.

Ondanks de boeiende beschrijving van Brams weg naar volwassenheid en de scherpe schets van de familiesfeer blijft de roman voor mij toch wat onbevredigend. De ironische blik op het leven schuurt namelijk voortdurend tegen het karikaturale aan. Zo kan moeder Bosman haar man niet volgen naar de confessionele Dorpskerk in Pijnacker vanwege kinderen die in korte broek naar de kerk gaan, het ontbreken van donderpreken over persoonlijke bekering en het gemak waarmee de gemeente vier keer per jaar avondmaal viert. Ze sluit zich daarom aan bij de Maranathakerk in Delft, waar ds. De Bie voorgaat; een dominee waarin we duidelijk ds. G.H. van Kooten (1919-2005) herkennen, al is die verwijzing naar het vroegere cabaretduo Van Kooten en De Bie wel wat flauw.

Wanneer in de jaren tachtig de Koude Oorlog zijn hoogtepunt bereikt, wordt wegvoering naar een concentratiekamp in Siberië neergezet als een reëel gevaar; een kamp “waar we werden gemarteld, net zo lang tot we de Gereformeerde Bond vaarwelzeiden en ons bekeerden tot het communisme. (…) Want de Russen wisten ook wel wie de enig ware God was: die van de Gereformeerde Bond.”

Versluis’ taal mist hier de nuance en het subtiele. Daardoor kon ik de boodschap van deze roman uiteindelijk niet bij mij laten binnenkomen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen