Hasselt heeft een rijke orgelgeschiedenis

In ons land beschikken we over een schat aan prachtige en betekenisvolle orgels. Tussen dit rijke orgelbezit zijn er enkele instrumenten die er echt uitspringen en bij velen zeer geliefd zijn. Denk bijvoorbeeld aan de orgels in de Bovenkerk te Kampen, de Grote of Martinikerk in Bolsward en de Oude Kerk in Amsterdam. Ook het Rudolf Knol-orgel in de Grote of St. Stephanuskerk te Hasselt behoort tot die geliefde instrumenten onder orgelminnend Nederland. Dit orgel staat bekend om zijn uitzonderlijk warme en prachtige klank, waaraan de beroemde akoestiek van de kerk ongetwijfeld in hoge mate bijdraagt. De Grote of St. Stephanuskerk van Hasselt is bovendien een bijzonder fraai gebouw met een rijke, eeuwenoude geschiedenis.

Middeleeuwen

Het is dan ook niet verwonderlijk dat ook de orgelhistorie van deze kerk ver teruggaat in de tijd. Over deze boeiende geschiedenis – zowel van de kerk zelf als van haar orgels, die hun oorsprong vinden in de middeleeuwen – heeft Jan Holthuis, inwoner van Hasselt, een zorgvuldig gedocumenteerd boek geschreven: Een kerk en haar orgels. De Stephanuskerk in Hasselt.

Hasselt was in het verre verleden een welvarende Hanzestad, en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds zichtbaar. De stad ademt een zekere welvaart en rust uit, zichtbaar in de vele fraaie woonhuizen, het historische stadhuis en, niet te vergeten, de indrukwekkende hoofdkerk die het hart van de stad vormt.

Het moet gezegd: Jan Holthuis weet op een deskundige én boeiende manier de lezer mee te nemen op een reis door de rijke orgelgeschiedenis van de Stephanuskerk; een geschiedenis die teruggaat tot vóór 1480. Het waren bepaald niet de minste orgelmakers die in de loop der eeuwen, al vanaf het midden van de vijftiende eeuw, in Hasselt werkzaam waren. Het middelpunt van dit fraaie boek vormt het huidige orgel, dat in 1807 werd gebouwd door de bekende orgelmaker Rudolf Knol. De auteur beschrijft de geschiedenis van dit instrument tot in detail, inclusief de vele hoogte- en dieptepunten die het orgel in de loop der eeuwen heeft doorgemaakt.

Reconstructietekeningen

Er valt bijzonder veel te lezen in dit boek, dat bovendien rijk is voorzien van prachtig foto- en tekenmateriaal. De auteur, zelf een bekwaam orgelontwerper, heeft fraaie reconstructietekeningen gemaakt van de vroegste orgels, zoals die er volgens zijn onderzoek en inzichten hebben uitgezien.

Ondanks de uitgebreide literatuuropgave lijkt hij echter twee publicaties, die eveneens waardevolle informatie over de geschiedenis van deze orgels bevatten, niet te hebben geraadpleegd. Het betreft mijn eigen boek Orgels in Overijssel uit 1965, waarin ik onder meer uitvoerig inging op de Beeldenstorm die ook deze kerk trof, en het in 2022 door de Stichting Nationaal Orgelmuseum in Elburg uitgegeven werk van dr. ir. Auke H. Vlagsma, getiteld Overijsselse orgels uit de periode 1450-1825.

Dat neemt niet weg dat Jan Holthuis een prachtig boek heeft geleverd dat ik eenieder van harte kan aanbevelen, mede omdat de opbrengst bestemd is voor het onderhoud van dit fraaie instrument.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen