Van voorspelling naar vertelling

De eindtijd en de preek. Twee woorden die allerlei beelden oproepen. De eindtijd is vaak het eerste thema waar jongeren om vragen bij een jeugddienst. Vaak denken ze dan vooral aan ‘straks’. De eindtijd is dan de laatste paar jaar voor Christus’ wederkomst. En of de preek dan maar even wil uitleggen hoe dat ‘straks’ precies zal gaan. Youtube geeft meer dan genoeg eindtijdscenario’s. Kan dat in de eigen kerk ook niet gewoon worden verteld?

Er zullen vast mensen zijn die precies weten hoe het zit. Vaak schept het echter vooral verwarring. En zo komen we aan de echte bedoeling van hele Bijbelgedeelten niet meer toe. Want rond het genre van apocalyptiek (gedeelten als Openbaring en Daniël) en eschatologie (leer van de laatste dingen) verlies je je zo in het verloop. Profetie wordt een-op-een voorspelling. Er wordt gevraagd naar namen en rugnummers, naar het duiden van wereldleiders binnen geopolitieke ontwikkelingen. Maar zo laten we ons kapen door een heel smalle opvatting van ‘eindtijd’. Angstig voor verkeerde interpretatie van dit begrip laten we het in de verkondiging dan maar liever liggen. Maar zo doen we de grote vertelling van de Bijbel tekort en komen we zelf tekort. Want Gods toekomst heeft alles te maken met vandaag. Als we niet meer durven (s)preken over morgen, missen we vandaag houvast. We leven in het laatste van de dagen – al sinds Christus’ eerste komst. Wat betekent dat voor de prediking?

Niet voorspeld, maar verteld

In de gemeente vragen we vaak om concrete informatie. Duidelijke geboden, precieze voorschriften, concrete jaartallen. We leven ingezoomd op waar we nu zijn en we hopen dat Gods Woord vooral daarover gaat. “God heeft een plan met je leven”, leren we de kinderen zingen. Aan elke gelovige de taak dat plan te ontrafelen en te gehoorzamen. Maar de Bijbel doet vaak iets anders. Het gaat doorgaans niet over Gods plan met mijn leven, maar over Gods plan waarin mijn leven meebeweegt. De schetsen van God zijn vaak grover en ruimer dan wij willen. De Bijbel is een boek dat alle eeuwen door dezelfde boodschap verkondigt. De details vertrouwt Hij vaak aan mensen toe. De Heilige Geest zal daarin wegen wijzen. En ondertussen wordt ons niet zozeer voorspeld, maar verteld.

Avontuur

Het loont de moeite om de Bijbel te lezen als een groots visioen, een vertelling van eeuwen. De Heere God neemt de wereld mee, van schepping naar herschepping, van Genesis tot Openbaring. De wereld zoals die nu is, was ooit anders en wordt ooit anders.

De geschiedenis van hemel en aarde is heilsgeschiedenis. Door schepping, zondeval, Israël, Christus, de Geest van Pinksteren, de kerk, zending en de wederkomst heen komt Gods nieuwe wereld naar ons toe. En elk Bijbelgedeelte en elke tijds periode krijgt diepere betekenis in het licht van wat God deed, doet en doen zal. Door verkondiging worden we vanuit elk stukje Schrift een avontuurlijke, andere wereld in getrokken. In de kerk blijkt er meer te zijn dan waar ik me de hele week druk over maakte. Als de gemeente samenkomt en de Bijbel opengaat, ademen we op in Gods wereld. Zijn Koninkrijk is en komt. In de prediking leren we ons leven, onze tijd en onze omstandigheden relateren aan dat grootse van God. Vóór alles is de Bijbel verkondiging van een visioen. En juist daarin ligt zo veel hoop.

Prioriteit

Eindtijdprediking op z’n best is geen voorspelling wanneer de Heere Jezus terugkomt, welke wereldleider de antichrist is en wat nu toch de betekenis is van dat raadselachtige 666. Eindtijdprediking verkondigt ons een toekomst uit Gods handen, dat Hij Zijn heilige, eigen weg door deze wereld gaat, en dat er niets is wat de almachtige God van de vervulling van Zijn belofte weg kan houden. Juist die prediking heeft de kracht beslag te leggen op ons leven. Voorspellingsprediking voedt onze nieuwsgierigheid. Vertellingsprediking voedt ons geloof. Voorspellen leert ons speuren. Vertellen leert ons leven. Want als Gods nieuwe wereld al het huidige zal overwinnen, is die nieuwe wereld absolute prioriteit.

Hebreeën 13 vat het prachtig samen in een bekend woord dat wat mij betreft het hart is van eindtijdverkondiging: “Want wij hebben hier geen blijvende stad, maar wij zoeken de toekomstige.” Een paar gedachten die de prediking kunnen vormen.

Persoonlijk én gemeenschappelijk

“Wij”, schrijft Hebreeën. Niet: “ik”. Dat benadrukt het gemeenschappelijke. Juist als het over eindtijd gaat, versmallen we het in onze traditie nogal eens tot het persoonlijke. Ben ik wel bekeerd? Heb ik toekomst voor God? Dat zijn natuurlijk terechte vragen voor de prediking. Tegelijk mag de eindtijd bredere vragen oproepen dan alleen: “Kom ik goed terecht?” Eindtijdprediking mag een grotere wereld schetsen dan je gewend bent. Je wordt boven jezelf uitgetild. Het avontuur van een hoopvol leven! Zo leert de Heere Jezus ons toch ook bidden? “Onze Vader”, gemeenschappelijk. En dan eerst het Koninkrijk dat is en komt, dan ons leven, om weer met Gods Koninkrijk te eindigen. Hij geeft zowel de motivatie (Uw Koninkrijk kome) als de mogelijkheid (want van U is het Koninkrijk) voor een ander leven (zie hierover ook de Christelijke dogmatiek, pag. 639-640).

Wij hebben niet, maar zoeken. Blijkbaar bevat gelovig leven ook loslaten; van niet-hebben en daarom zoeken. De werkwoordsvorm van ‘zoeken’ onderstreept een gewoonte als iets blijvends. Zoeken is de drijvende kracht achter discipelschap. Wij zoeken de toekomstige stad – en zó leven wij. Zoeken als levensvorm.

Dat is nog best ingewikkeld. Wij houden van hebben. Dat geeft vastigheid, zekerheid. Maar gelovigen leven niet-hebbend. Ze zijn onderweg. Ergens naartoe reizen is ook ergens vandaan gaan. Loslaten om te ontvangen, achterlaten om te arriveren. Dat is een fascinerende werkelijkheid om in de kerk te verkondigen en te verkennen. Verkondigen, omdat wij anders hebben zonder zoeken. Verkennen, omdat zoekend leven zo eenvoudig nog niet is.

Geen blijvende stad

Van maandag tot zaterdag worden wij ondergedompeld in een absolute focus op het hier en nu. Onze toekomst wordt bepaald door onze keuzes. Doe het juiste om het echte leven te vinden. En voel je je niet volmaakt gelukkig, dan doe je iets verkeerd. Tijd om andere keuzes te maken? Alles moet uit het hier en nu komen. We zien morgen alleen gebeuren wat we vandaag mogelijk achten. Juist daarin hebben we sterk behoefte aan een ander verhaal. Geluk hangt niet van vandaag af, maar wordt in morgen gevonden. De toekomstige stad is doel, bestemming en voldoening ineen. Ik hoef niet bang te zijn als ik vandaag niet buitengewoon gelukkig ben. Want vandaag vergaat. Morgen blijft. Juist prediking mag en moet die blik verleggen.

Morgen

Maar is eindtijdprediking dan: “wacht op je veilige eiland tot het over is”? Nee. Nog een keer de Christelijke dogmatiek: “De toekomst van God motiveert ons hier en nu al om onze tentpinnen niet te vast in de aarde te slaan en geen vrede te hebben met de wereld zoals die reilt en zeilt. Wie erop vertrouwt dat God in de toekomst een einde zal maken aan alle kwaad en een nieuwe wereld zal brengen, weet nu al dat de bestaande structuren niet het laatste woord hebben.” En: “Het geloof in Jezus Christus leidt dus niet tot een terugtocht uit de wereld, maar eerder tot engagement en betrokkenheid op deze wereld” (pag. 651). We trekken ons niet terug uit deze wereld; we trekken op naar de komende wereld. En onderweg leren we al een beetje lopen op het spoor van wat nog komt. Morgen trekt zijn sporen door vandaag.

Waar het op uitloopt, bepaalt de weg ernaartoe. Een goede eindtijdpreek is een training in tijdelijkheid. Het houdt ons aan het zoeken. Het verschuift het hart van ons hopen. Het motiveert in hoopvol leven met het onvolmaakte. In een volgend artikel kijken we naar wat dat praktisch kan betekenen. Maar een goede preek geeft niet alle goede antwoorden. Het is een oefening in helpen denken. Goede verkondiging is geen zwart-witkader over wat, wie, wanneer en hoe. Het is dieper, rijker, mooier ook: het legt verbinding tussen het blijvende en het tijdelijke. De eeuwigheid kwam in de tijd met Kerst en komt in de tijd met ‘Kerst, deel 2’. Toekomst is het leven van Gods komst. Dat verhaal, dat visioen, dat Evangelie vormt ons leven. Eindtijdprediking verwart niet; het vertroost. Het leert ons op aarde leven met de hemel voor ogen. Want wij leven van de Heere God alleen: Wie Hij is, wat Hij deed, doet en doen zal. Gelukkig ben je als je zulke preken hoort en mag houden!

Tweeluik

In dit tweeluik gaat ds. A.J. Mouw in op vragen rond eindtijd en prediking. Volgende week deel 2.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen