Boekbesprekingen

“Waarom wisten wij dit niet?” Die vraag heb ik de laatste twee jaar regelmatig gehoord. Sinds 7 oktober 2023 houd ik regelmatig lezingen in het land met de titel ‘De geschiedenis van Israël en de Palestijnen sinds 1896’. En de doorsnee reactie is dus dat mensen bepaalde zaken eerder hadden willen weten.

Onlangs werd ik gebeld door een vader. Zijn kinderen hadden in het conflict de kant van de Palestijnen gekozen. Hij vroeg: “Heb je voor mij een boek waarin helder en onpartijdig geschreven staat hoe het conflict ontstaan is?” Journalist Arie Kok heeft de handschoen opgepakt en een boekje gepubliceerd met honderd belangrijke vragen en antwoorden over het conflict. Dat boek had ik de vader maar wat graag gegund. De meeste vragen beantwoordt Kok zelf. Soms maakt hij gebruik van de kennis van Bart Wallet, Dineke Houtman en Joas Wagemakers; alle drie deskundigen op onderdelen van het conflict.

Is het mogelijk om objectief en neutraal over het conflict en de geschiedenis te schrijven? Wie de seculiere media de afgelopen jaren heeft gevolgd, weet dat dit kennelijk onmogelijk is. Met name progressieve media hanteerden een frame waarin Israël meestal als de schuldige werd geduid.

Ik ben echter van mening dat het Arie Kok gelukt is om de feiten recht te doen. Kort behandelt hij de geschiedenis van het Joodse volk en het land tot de publicatie van het boek Der Judenstaat in 1896 van Theodor Herzl. Hij stelt dat het zionisme kon ontstaan door de pogroms in Oost-Europa en het ongemak met Joden in West-Europa. Daardoor nam aan het begin van de vorige eeuw de Joodse migratie naar Palestina sterk toe, een beweging die bovendien werd versterkt door de Balfourverklaring van 1917. Lastige vragen zijn er door Arabieren (Palestijnen) te stellen rond de oprichting van de staat Israël: de Nakba (catastrofe) genoemd. Talloze burgers moesten het gebied dat Israël zou gaan heten ontvluchten; vrijwillig of gedwongen. Wallet zegt: “Zorgvuldig historisch onderzoek heeft vastgesteld dat er een waaier aan redenen is waarom Palestijnen vluchtten: deels vanwege Israëlisch geweld, deels op eigen initiatief, deels vanwege psychologische oorlogsvoering, maar vooral vanwege de oorlogsomstandigheden.”

Dat de oprichters van de staat Israël niet gedreven werden door religieuze motieven, wordt helder duidelijk gemaakt. Israël moest een links-seculiere staat worden; het zionisme was politiek gemotiveerd.

Dat ligt heel anders met het christenzionisme, dat ook ter sprake komt in het boek. Kok onderscheidt christenzionisten die vinden dat Israël recht heeft op de Westbank ( Judea en Samaria), en christenzionisten die vanuit een eindtijdscenario verdergaande overtuigingen hebben: volgens hen kan steun aan Israël en het innemen van de Westbank de wederkomst van de Messias bespoedigen.

Over de relatie tussen Bijbelse profetieën en de stichting van de staat Israël zou je gemakkelijk een apart boek met honderd vragen en antwoorden kunnen schrijven; Kok raakt dit onderwerp in zijn boek slechts zijdelings aan.

Of ik vragen gemist heb? Ik had graag enkele kwesties gezien over de vele pogingen die Israël heeft gedaan om tot een akkoord met de Palestijnen te komen; vanaf de aanvaarding van het Peel-rapport (1937) en later VN-resolutie 181, tot de bereidheid land terug te geven in ruil voor vrede. Bill Clinton en Ehud Barak deden in 2000 en 2001 een uiterste poging, waarna Ehud Olmert tussen 2006 en 2008 nog verder ging. Deze jaartallen, samen met 1937, 1948 en 1967/68, vormen een stille aanklacht tegen het Palestijnse verzet tegen een gedeelde staat. Het is de tragiek van de geschiedenis: een tweestatenoplossing was mogelijk geweest, maar dan had de bereidheid tot vrede van beide kanten moeten komen.

Belangrijk om op te merken: Kok schreef zijn boek toen Hamas nog gijzelaars gevangenhield en hij wist toen ook nog niet van het vredesplan van Trump. In een tweede druk, die ik Arie Kok van harte gun, moeten er dan maar 110 vragen komen. En mijn recensie-exemplaar zal ik aan de wanhopige vader geven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen