Boekbespreking

Helaas heeft de secularisatie ook in ons land diepe sporen getrokken. Tegelijkertijd is er een opvallende hernieuwde belangstelling voor onze historische kerkgebouwen en hun interieurs. Dat zie je niet alleen aan de populariteit van kerkentochten, maar ook aan het groeiende aantal boeken dat verschijnt over deze monumenten en alles wat daarbij hoort. Zo publiceerden Marco Blokhuis en Jan Dirk Wassenaar onlangs het boeiende en prettig leesbare boek Het kerkinterieur op de schop. De gevolgen van de Reformatie voor de middeleeuwse kerken in Nederland.

Vaak wordt gesteld dat na de Reformatie alle elementen die aan de rooms-katholieke eredienst herinnerden uit de kerken werden verwijderd. De werkelijkheid blijkt, zo tonen de auteurs overtuigend aan, een stuk genuanceerder. Met talloze voorbeelden uit oude stads- en dorpskerken laten zij zien dat veel middeleeuwse interieuronderdelen – zoals preekstoelen, koorhekken, koorbanken en orgels – bewaard zijn gebleven. Daarnaast kwamen er na de omwenteling nieuwe elementen bij, waaronder doophekken, pilaarbanken en tekstborden.

In dit nieuwe boek krijgt het orgel bovendien ruime aandacht. De auteurs behandelen uiteenlopende thema’s, zoals orgels vóór de Reformatie, verplaatste en aangepaste orgels, het gebruik van het orgel, orgelluiken, orgelluiken op schilderijen en voorstellingen op orgelluiken. Ik noem deze onderwerpen afzonderlijk om te laten zien hoe uitgebreid het orgel in het boek aan bod komt.

Wel is een kleine kanttekening op zijn plaats. Zo wordt gesteld dat de kleine orgels in grotere kerken aan de oostzijde van de koormuur hingen. Dat klopt niet helemaal: koororgels bevonden zich vrijwel altijd aan de noordmuur, omdat daar de temperatuur het meest constant bleef. Ook wordt vermeld dat de bouwer van het oude orgel in de Grote of St. Andreaskerk in Hattem onbekend is. Over het algemeen wordt echter aangenomen dat dit orgel is gebouwd door de Zwolse orgelmakers Slegel (zie mijn De Orgelpracht van de Nederlandse steden II).

Wat de auteurs niet konden weten – maar wat ik graag toevoeg – is dat de prachtige orgelluiken van het voormalige orgel uit de Nieuwezijds Kapel in Amsterdam, die in het boek over twee pagina’s worden afgebeeld, waarschijnlijk binnenkort een plek krijgen in het Nationaal Orgelmuseum in Elburg.

Ook mis ik een verwijzing naar het feit dat het renaissance-koororgel in de Grote of St. Nicolaaskerk in Elburg op 2 september 1566 tijdens een lokale beeldenstorm werd verwoest. Maar in een boek als dit kan natuurlijk niet alles worden opgenomen.

Verder niets dan lof voor dit prachtige boek van 246 pagina’s, rijk geïllustreerd en fraai uitgegeven. Het leest buitengewoon prettig en biedt een schat aan wetenswaardigheden over onze oude, historische kerken en hun interieurs.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen