Discipelschap in een gehaaste tijd

Verschillende boeken zijn inmiddels in het Nederlands vertaald. In dit artikel gaat het over Comers belangrijkste boek, dat in 2024 verscheen: De Weg volgen. Hierin stelt hij het grote thema van al zijn boeken en zijn hele bediening aan de orde: een christen is een discipel van Jezus.

Ik noem eerst een aantal sterke kanten van zijn boek. Om te beginnen zijn schrijfstijl: Comer schrijft persoonlijk en toegankelijk. Met humor en ironie, in korte alinea’s en met veel witregels. Comer stelt ook veel vragen. Hij is voortdurend met je in gesprek. Niet als een theologieprofessor, een gevoel dat je bij Tim Keller soms kunt krijgen. Ook niet als een vurige evangelist, zoals John Piper. Comer is meer een coach, die je uitnodigend en begripvol bij de hand neemt. Die wil dat je verder komt. Stappen zet in je relatie met God. En zo floreert als mens en als gelovige.

Voor tijdgenoten

Een tweede sterke punt van zijn boek: Comer laat merken dat hij jou en je leefwereld kent. Hij schrijft als tijdgenoot voor tijdgenoten. Het gaat over ons gehaaste, overprikkelde, gefragmenteerde, gepolariseerde, onrustige en consumptiegerichte leven, waarin we op zo veel manieren vastlopen en tekortschieten.

In dat ingewikkelde, en vaak zo oppervlakkige leven zoekt Comer naar verdieping, naar geestelijke groei. Een verlangen dat breed leeft in onze cultuur, soms op een seculiere manier. Maar ook veel christenen in onze tijd verlangen naar groei, diepgang. Naar meer van God. Ik herken dat verlangen ook bij mezelf.

Vaag

Soms blijft dat zoeken naar groei erg vaag en onbestemd. Dan kun je een podcast luisteren over christen-zijn in deze tijd en geloven vandaag, en zelfs over bidden en spiritualiteit, maar ontbreekt God. Zelfs letterlijk, Zijn naam wordt dan niet eens genoemd.

Ook bij veel christenen lijkt het meer te gaan om de reis zelf, dan om waar je uitkomt. Meer om het zoeken dan om het vinden. Of in ieder geval om een heel persoonlijk antwoord: jouw antwoord. Want het gaat ook om jouw leven en jouw groei.

Dat is bij Comer heel anders. Hij zet vól in met Jezus, onbekommerd. Bijna massief. Of beter: vol passie en enthousiasme. Met Jezus Die ons oproept om Hem te volgen. Om een discipel van Hem te zijn.

Lifehacks

Dat betekent voor Comer drie dingen, de hoofddelen van zijn boek: bij Jezus zijn; op Jezus lijken; als Jezus leven. Niet als drie lifehacks, maar als een proces. Bij Jezus zijn: hoe meer je bij Hem bent, hoe meer je op Hem gaat lijken. En vervolgens ook als Hem gaat leven, in je eigen, concrete situatie.

Vooral dat eerste deel raakte me. Thuis zijn bij Jezus. In Hem blijven, zoals Johannes het zegt. Aandacht voor Hem. Een biddend leven. En: de beloning voor het volgen van Jezus is Jezus. Al roepen zijn wat mystieke formuleringen zoals: “Ik kijk naar Hem, Hij kijkt naar mij en we zijn gelukkig” ook wel vragen op. Wat betekent dit precies? En wat gebeurt hier theologisch?

Maar het appel heb ik hard nodig. Zoek Jezus’ nabijheid. Verspil tijd aan Hem. Om je hart, je leven door Hem en Zijn Geest te laten veranderen.

Geen toevallige heiligen

Die oproep en dat verlangen alleen is echter niet genoeg. Dat is misschien wel het grote punt dat Comer wil maken. We hebben een structuur nodig; een bedding, goede gewoonten. Of zoals Comer het zegt: een regel, een leefregel. Net als in een klooster, maar dan in ons gewone, dagelijks leven.

Want toevallige heiligen, schrijft Comer, bestaan niet. Wie dat denkt, vergeet dat hij een zondaar is. En dat we al op allerlei andere manieren gevormd worden – door de verhalen die we geloven, door onze gewoonten, door de mensen om ons heen – bij Gods bedoeling en Jezus’ onderwijs vandáán. En dat leven met God en met Jezus een weg is, stap voor stap, en met vallen en opstaan.

Leefregel

Op die weg hebben we een leefregel nodig. Zeker in onze gehaaste, door moderne media overprikkelde tijd. Gewoonten, rituelen, ritmes die ons bewaken en leiden, die ruimte geven om bij Jezus te zijn, zodat we op Jezus gaan lijken en in lijn met Zijn verlangens en prioriteiten gaan leven.

Comer adviseert om negen kernoefeningen in onze eigen regel te integreren. Ik noem ze kort, om er een beeld bij te krijgen: (1) een wekelijkse rustdag, (2) afzondering, (3) gebed, (4) vasten, (5) Bijbellezen, (6) gemeenschap, (7) vrijgevigheid, (8) dienen en (9) getuigen; een combinatie dus van een ingekeerd en een actief leven.

Praktisch en hoopvol

Als Comer dit uitwerkt, is hij heel praktisch. Hij maakt het heel klein en concreet. Niet alleen zijn stijl is toegankelijk, ook zijn spiritualiteit. Je kunt zo beginnen. Begin waar je bent, op jouw plek. Met jouw gaven en jouw tekorten. Leven met God is ook geen prestatie die wij moeten verrichten.

Het is eerder minder doen dan meer doen. Het gaat om ruimte maken om God in en door ons te laten werken. Je leven beschikbaar stellen voor Hem.

In die zin is het zeker geen ‘zwaar’ boek. Er zijn recensenten die waarschuwen voor een nieuw wetticisme. Je moet zoveel. Dat herken ik niet zo. De toon van het boek is vooral hoopvol en genadig.

Diepgang

Naast deze waardering heb ik ook een paar serieuze vragen bij het boek. Om te beginnen: het gebrek aan theologische diepgang. Comer stelt van alles aan de orde en haalt er ook van alles bij. Dat is interessant en boeiend, maar hij is wel snel klaar. Hij werkt weinig uit.

Dat gebrek aan diepgang geldt ook voor Comers omgang met de Bijbel. Het is evident dat Comer een Bijbelse christen wil zijn en dat de Bijbel zijn bron is. Maar het is te weinig zijn unieke bron. Zijn Bijbelgebruik is wat impressionistisch en associatief.

Comer focust daarbij wel erg sterk op de Evangeliën, waarin discipelschap als thema zeker prominent naar voren komt. Maar nergens brengt hij dat thema en accent in gesprek met andere Bijbelse beelden voor geloven en leven met God. Paulus gebruikt het beeld van discipelschap bijvoorbeeld nauwelijks. Luisteren naar de Bijbel betekent ook luisteren naar het geheel van de Bijbel en de verschillende thema’s, lijnen en accenten met elkaar in verband brengen en wégen. Anders blijft het inderdaad wat ‘random’.

Gered worden?

Ook Comers visie op verlossing roept bij mij vervreemding op. Verlossing heeft bij hem meer het karakter van je volle potentieel als mens bereiken en niet onder de maat leven, dan van gered worden. Als Comer spreekt over de hel en de straf op de zonde, dan doet hij dat vooral om te vertellen hoe christenen vaak verkeerd over de hel spreken.

Het helpt om Comers boek te vergelijken met een ander boek over een weg: De christenreis van John Bunyan. Een boek met een heel ander karakter.

Veel meer urgentie, strijd, gevaar, lijden, vijanden. Niet je menselijk potentieel en je geestelijke groei staat op het spel. Maar je hele leven, je zaligheid, je toekomst.

Genademiddel

Dat brengt me bij een laatste probleem met de spiritualiteit van Comer. En dat is zijn stelling dat alles in ons leven een medium voor Gods genade kan zijn. Natuurlijk is dat wel een beetje waar. Deze wereld is van God. Vol van Zijn heerlijkheid, openbaring, aanwezigheid. Terecht dat Comer ons daaraan herinnert, en zo mogen we ook naar deze wereld en ons eigen leven kijken.

Maar als Comer stelt dat alles een kanaal voor Gods genade kan zijn, is dat vooral ook niet waar. Calvijn zou zeggen: “En het tweede gebod dan?” Of zoals ik bij een recensent van Comer las: “De Kanaänieten geloofden ook in allerlei wegen naar God. Net als de heidense Romeinen van de eerste eeuw.”

Wat dat betreft is de spiritualiteit van onze tijd, waarin persoonlijke voorkeur en eigen beleving centraal staan, niet zo heel origineel. Het zit sinds de zondeval in ons DNA om op onze eigen manier en op onze voorwaarden met God om te gaan.

Sola Scriptura

We moeten hier maar heel dicht bij de Reformatie blijven: Sola Scriptura. En dan niet ongenuanceerd opgevat als letterlijk alléén de Schrift, alsof God niet op andere manieren tot ons spreekt. Maar toch wel vooral en op een unieke manier dóór de Schrift. Zo spreekt God tot ons. Ook als het gaat om het omgaan met Hem.

En als we onszelf kennen als dwalende schapen, dan zeggen we nee tegen onze eigen voorkeuren en verlangens, gaan we aan Jezus’ voeten zitten om te luisteren naar Zijn stem. Zo is Hij vooral dichtbij. Zo werkt Hij. Zo opent Hij Zijn hart voor ons. Zo leert Hij ons geloven en vernieuwt Hij ons. Zo blijven we in Hem en houdt Hij ons overeind. En zo brengt Hij ons ook eenmaal Thuis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen