Uit het kerkelijk leven.

Vrijheid.

Op 1en Pinksterdag heeft de Utrechtsche Vrijzinnige Studie-en propagandaclub een vergadering gehouden, waar do heer A. Roodhuyzen, lid van de Tweede Kamer als spreker optrad met het onderwerp „Vrijheid". Een moeilijk onderwerp voor een liberaal man.

Want al is liberaal het vreemde woord voor vrijheid, we kunnen veilig aannemen dat de liberalen dat vreemde woord verkozen hebben boven het Hollandsche woord, omdat ze een „vreemde" opvatting van de vrijheid hebben, zoowel op politiek terrein, als op het terrein van de school, gelijk ook op 't gebied van de kerk.

Dwingelanden is het goede Hollandsche woord voor het Fransche woord liberalen.

Zoo nu en dan voelen de heeren in het liberale kamp er wel iets van, dat hun naam hun wezen niet uitdrukt. Zoo b.v. ook de heer Roodhuyzen blijkens verslag van bovengenoemde vergadering. Want daar heeft hij o. a. dit gezegd: „Een zwak punt van de liberale politiek uit de dagen van Thorbecke is het onderwijs vraagstuk. Het is een fout geweest van de liberale leiders, dat ze niet ingezien hebben, dat aan een deel van ons volk het openbaar onderwijs geen bevrediging kan schenken. Als we nu onder kerkelijken drang zitten, moeten we erkennen, dat we niet zonder schuld zijn".

Die woorden — vooral die wij even onderstreepten — zeggen ontzaglijk veel,

Dus: de liberalen hebben de vrijheid geschonden ; op schoolgebied met hun school zonder Bijbel; door die school op te dringen aan allen; door die school staatsschool te maken, volksschool.

Gelukkig, dat men het eindelijk begint te gevoelen en te erkennen.  't Is Wezenlijk om op te merken.

Van vrijheid gesproken; vrijheid uit de dagen van Thorbecke; vrijheid der liberalen.

Ons kwam dezer dagen onder de oogen wat er zooal gebeurd is in 1834, in de dagen van de Afscheiding.

' Gebeurd met onze Gereformeerde vaderen, die leefden onder een liberale regeering. Wat een geest van verhevene vrijheid waaide toen in ons goede Vaderland!

Zoo schreef b.v. de Gouverneur van de provincie Groningen Rengers aan de plaatselijke besturen in die provincie, met betrekking tot de godsdienstoefeningen van de Afgescheidenen deze dwaze, vijandelijke tyrannieke woorden:

"De woelingen van den gesuspendeerden predikant bij de Hervormden H. de Cock te Ulrum en van zijn aanhangers sedert eenigen tijd de strekking hebbende bekomen niet alleen tot openlijke verachting en verguizing van burgerlijke en kerkelijke verordeningen en instellingen, maar zelfs tot verzetting en tegenstand tegen het publieke gezag, zoo is het noodzakelijk geworden maatregelen te nemen, tot handhaving der rust en goede orde binnen deze provincie":

„Ik schrijf UEd. bij deze aan, om in uwe gemeente, zoo veel immer mogelijk acht te slaan op alle woelingen en opruiingen, welke zouden kunnen ondernomen worden door den gemelden gesuspendeerden predikant of zijne aanhangers, alle onwettige godsdienstoefeningen en vergaderingen of bijeenkomsten, tot dat einde aangelegd, door de gewone plaatselijke politie zooveel doenlijk vóór te komen en bij het onverhoopt plaats hebben van dezelve, daarvan niet alleen processen verbaal ie doen opmaken, maar die vergaderingen en bijeenkomsten door de veldwachters en politiebedienden dadelijk te doen uiteengaan en tevens mij de meeningen en inzichten van het Plaatselijk Bestuur omtrent de geestesgesteldheid der ingezetenen mee te deelen en de meerdere of mindere bezorgdheid, welke er mocht bestaan voor de eventueele verstoring der rust en goede orde in de gemeente teneinde door mij zal kunnen worden overwogen, welke meer effacieuse middelen er zullen kunnen genomen worden, tot verzekering der voortduring van die rust en goede orde en tot beveiliging van personen en goederen.

Het is mijn vastberaden en ernstig voornemen niet te dulden, dat de rust en goede orde binnen deze provincie een oogenblik gestoord worden door lieden, die door een opgewondene verbeelding en verhit brein verwoed, de stoutheid zoó verre drijven, van openlijk ongehoorzaamheid aan wetten en gezag te prediken.

Ik noodig UEd. bepaaldelijk uit om bizonder te letten op de gezindheden, bedoelingen en het gedrag der veldwachters, politiebedienden en verdere suppoosten, en mij, ingevalle tegen een derzelve eenige gegronde suspicie mocht bestaan, als dan daarvan dadelijk te onderrichten."

Hoe vindt ge een dergelijk stuk? Zoo hier en daar onderstreepten we, al schrijvende, enkele woorden!

Lijkt het niet alsof onze Geref, Vaderen, van 1884 die geen vinger verroerd hebben om zich ooit tegen de - wettelijke machten te verzetten, de grootste oproermakers, roovers, schavuiten en bandieten wezen?

Verbeeldt u „naar hun geestvermogens" moest een onderzoek ingesteld worden, alsof ze dus „krankzinnig" waren. Van hun „verhit brein" en hun „stoutheid" van openlijk ongehoorzaamheid aan wetten en gezag te prediken", alsof er een binnenlandsche oorlog gaande was.

En dat, waar onze Vaderen in stilheid en gelatenheid in kleinen kring samen kwamen om met biddingen 'en smeekingen 's Heeren aangezicht te zoeken, Gods Woord te lezen en een psalm te zingen!

En die menschen moesten uiteengejaagd, vervolgd, beboet, veroordeeld en in de gevangenis geworpen worden. Van die menschen moest huis en vee en goed verkocht worden om de boeten te betalen, die hen was opgelegd door de mannen der ... vrijheid.

En omdat het den Gouverneur van Groningen, den heer Rengers, nog niet kras genoeg ging, schreef hij in '37 nog een 2e circulaire.

„Ik heb het niet ondienstig geacht, bij mijne circulaire van den 20e Nov. 1834, ter zake van de woelingen van den gewezen Predikant de Cock en van zijnen aanhang, eenige instructiën mede te deelen zoo begint ZEx. de Gouverneur.

En vervolgt dan: „Onderricht zijnde, dat er in het afgeloopen jaar onwettige vergaderingen of bijeenkomsten der zoogenaamde separatisten gehouden zijn, zonder dat daarvan proces verbaal opgemaakt en aan den Heer Officier van Justitie ingezonden is, schijnt zulks hoofdzakelijk daaraan te moeten worden toegeschreven, dat eenige Heeren Burgemeesteren bet onderzoek in dezen en het opmaken van processen-verbaal aan de veldwachters overlaten en zich zelve daaraan onttrekken.

Aan de veldwachters, die wel beambten van de Rechterlijke Politie, maar geene hulpambtenaren van de. Officieren van Justitie zijn, kan de toegang binnen de huizen geweigerd worden. De laatste nochtans, waaronder de Burgemeesters en hunne Assessoren behooren, moeten in de gevallen bij art. 49 v. h. wetboek van strafvordering bepaald, ook in de huizen der ingezetenen toegelaten worden. Zij vervangen de Officieren van Justitie en niet alleen dat zij processen-verbaal opmaken en de verklaringen van getuigen ontvangen, zij doen ook huiszoekingen en andere acten, welke, in de bedoelde gevallen van de competentie der Officieren van Justitie zijn.

Het is dat ik UEd. bij dezen ten ernstigste aanschrijve om U in het vervolg, ten aanzien van onwettige vergaderingen of bijeenkomsten der dusgenoemde separatisten overeenkomstig de aangehaalde wetsbepalingen te gedragen en als hulpambtenaren van den Officier van Justitie, zelve in de huizen te gaan en, in gevalle van onwettige vergaderingen, de vereischte processenverbaal op te maken en al die verrichtingen te doen, welke, in de bedoelde gevallen aan de Officieren van Justitie zijn opgedragen".

Er moest dus méér vervolgd worden. Huiszoekingen moesten gedaan worden. Alle vergaderingen verstoord en gestraft. Wonderlijke vrijheid toch van de liberalen. Een kroeg was vrij. Een danshuis was vrij. Een schouwburg was vrij. Ook op Zondag.

Maar een School met den Bijbel mocht men niet  bouwen. Men kreeg er geen vergunning voor van de Overheid. Oók niet al wilde men zelf alles betalen. Er werd geen vrijheid toe gegeven. En ook mochten de Afgescheidenen niet vergaderen rondom Gods Woord. Wat een verschrikkelijke vrijheid houden de liberalen er van ouds op na!

Ja — om de Ned. Herv. Kerk willekeurig onder het Synodale juk te brengen, dat was hun welgevallen. Daar prezen ze den Koning om. En dat juichen ze nóg toe.

Als Gods Woord maar 't meest gebonden ligt, dan juichen de liberalen en roemen hun vrijheid!

Gelukkig dat de Heere èn in de Kerk én op schoolgebied èn op politiek terrein de touwen genadiglijk wil komen verbreken.

Hij geve de ware vrijmaking!

Dat Gods Woord overal een vrijen loop verkrijge. Dat Gods inzettingen heerschappij mogen voeren!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen