Over de Zending.

II.

De Heere regeert. Dat mochten onze Vaderen nu ruim 300 jaar zoo kennelijk ervaren.

De strijd tegen Spanje had de Nederlandsche provinciën uitgeput; een beroep op Frankrijk en Engeland was te vergeefs geweest; binnenlandsche verwarring in het bestuur had den handel het vertrouwen benomen — en in 1599 kostte alleen het leger der Staten ruim 1 millioen gulden méér dan alle belastingen saam konden opbrengen.

Wat nu?

Gelukkig was ook Spanje uitgeput en de Spaansche vorst ging in een oogenblik van onbezonnenheid alle kansen op éen kaart zetten, nl. op de onoverwinnelijke vloot en toen.... verloor hij het spel!

Dat was het behoud der Nederlandsche provinciën.

Maar.... de geldnood was niet gering onder ons volk.

In dezen staat van zaken bracht Filips II, zonder het te willen, heerlijk uitkomst. Want hij veroverde in 1580 Portugal en verbood aan de Nederlandsche schepen den toegang tot deze havens. Die vijandige plaaggeest! En 't scheen voor ons land een onherstelbare slag.

Immers bezaten Spanje en Portugal te dier tijd alle koloniën in Amerika, Afrika en Azië en dus kon men alleen door middel van Spanje en Portugal de heerlijke voortbrengselen van deze werelddeelen verkrijgen.

De Nederlandsche schepen hadden zich in de laatste jaren meester gemaakt van den tusschenhandel van Portugal en de andere havens van Europa en dit had de welvaart van onze hoofdstad niet weinig bevorderd. En ziet, aan geheel dezen handel was nu plotseling een einde gemaakt. En dat, waar de omstandigheden des lands reeds zoo bange waren.

Gode zij lof, de Nederlandsche zeevaarders lieten zich den moed niet benemen. Zoodra men bemerkte, dat de voortbrengselen van het rijke Indië over Portugal niet meer te verkrijgen waren, ontwierp men het plan om zelf een weg naar Indië te zoeken.

Daar men vreesde voorbij Spanje te varen beproefde men in 1594, '95 en in '96 een weg naar Indië langs den Noordpool te vinden. Maar dat gelukte niet. De ijszee was niet te bevaren.

Voorgelicht door den geleerden Amsterdamschen predikant Peter Plancius, doorkneed in sterrenkunde en aardrijkskunde en wiskunde, hadden eenige Amsterdamsche , Poorters", — zooals men destijds de burgers noemde, — zich vereenigd tot een „ Maatschappij van Verre" en deze had in 1595 onder bevel van Cornelis Houtman een vloot van 4 schepen uitgezonden om langs de kaap de Goede Hoop, dus door het Zuiden, een weg naar de rijke Portugeesche Bezittingen in Indië te zoeken. Na een reis van 14 maanden kwam deze vloot voor Bantam, op het eiland Java; en — de handel op Indië was voor Holland geopend!

2 April 1595 vertrokken, kwamen de schepen in Nov. 1598 te Amsterdam terug; 2 jaar en 4 maanden was de kloeke bemanning der kleine vloot, onder aanvoering van Cornelis Houtman, op reis geweest.

Wat heerlijke vracht brachten ze mede! Nog nimmer waren in Amsterdam peper, notemuskaat, foelie enz. in zulk een menigte bijeen gezien.

Niet, dat alles nu zoo voorspoedig gegaan was. Want de bemanning der vloot was van 248 tot 90 schepehngen geslonken, terwijl „De Hollandia", „De Mauritius" en „Het Duifko" ongeschonden waren gebleven, maar „De Amsterdam" werd verbrand, omdat zij geheel lek gestooten was.

Een van de gezagvoerders verhaalt: „na een jaar en drie maanden bereikten wij een groot eiland, Java geheeten. Het gelukte ons met den Sultan van Bantam, een der machtigste vorsten van dat land een handelsverdrag te sluiten. Jammer maar, dat de wreedheid van vele ruwe gasten uit het scheepsvolk en de ophitsing der Portugeezen ons het vertrouwen der inlanders deed verliezen. Van het plan om met „ De Hollandia" en „Het Duifke" naar - de Molukken te gaan, had Houtman moeten afzien door den plotselingen dood van Jan Jansz. Molenaar, den schipper van „De Mauritius." Na een tocht om het eiland Java en een bezoek aan een ander klein eiland, Bali, keerden we daarom gezamenlijk naar het Vaderland terug."

De weg naar Indië was dus gebaand.

En spoedig gingen nu tal van schepen, door verschillende „Compagnieën van Verre" uitgerust, naar Indië en toen 4 jaar later de wijze Oldenbarneveldt al deze compagnieën of vereenigingen wist saam te brengen in éen „Oost-Indische Compagnie", was daardoor de grond gelegd voor den handel' op Indië, waardoor ons Vaderland groote schatten zou verwerven en waardoor Indie weer met den grootsten schat der wereld zou worden bekend gemaakt nl. het eeuwig Evangelie Gods, in Christus geopenbaard.

{Wordt vervolgd.)

Nederland en de Zending.

Iemand die de groote Zendingsconferentie te Edinburgh heeft bijgewoond en daar gedurende 14 daag met bijna 1200 afgevaardigden van alle landen vergaderd heeft, schrijft o. a.:

„hoe klein bleek onze Nederlandsche Zending: van de bijna 1200 afgevaardigden kwamen er slechts ruim 250 van het vasteland van Europa en onder deze slechts 14 uit Nederland.

Onze Zending werd in 10 minuten behandeld door Dr. Ussing uit Denemarken.

Ver staan wij bij de andere landen achter èn in zendingsijver en in 't aantal academisch gevormde zendelingen.

Vier dingen hebben wij echter voor: 1e. den zendingsconsul; 2e. de welwillendheid onzer regeering; 3e. taalgeleerden als Dr. Adriani; 4e. de samenwerking in de opleiding (Zendingsschool). .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen