Staat en Maatschappij.

ODjuiste voorstellingen.

In de Gereformeerde Kerk wijdt Ds. Wagenaar van Rotterdam een serie artikelen aan de vraag: „Hoe moet de Hervormde Kerk hare positie als volkskerk behouden? "

Na in de beide eerste artikelen betoogd te hebben, dat de Roomsch-Katholieke Kerk de eerste mededingster is, die de Hervormde Kerk hare plaats in 't volksleven betwist, komt de Rótterdamsche predikant in het derde artikel als tweede mededingster aandienen: „de Kerk der afscheiding" of eigenlijk „de Gereformeerde Kerken."

Wij zouden in wat Ds. Wagenaar schreef geen aanleiding gevonden hebben, om zijne beschouwingen onder de aandacht onzer lezers te brengen, nog minder om er onze meening over uit te spreken — in hetgeen tot nog toe over dit onderwerp in de Gereformeerde Kerk verscheen worden toch geen nieuwe gedachten uitgesproken of nieuwe gezichtspunten geopend — ware 't niet dat in het derde artikel op zeker punt onjuiste voorstellingen werden gegeven, die tot goed begrip der zaak dienen recht gezet te worden.

De oorzaak tot die verkeerde voorstellingen nu vindt haar grond in de omstandigheid, dat Ds. Wagenaar in zijn betoog de zaken eenigszins verward voorstelt. Hij vereenzelvigt de „Gereformeerde Kerken" met de „Gereformeerden."

Van de Gereformeerde Kerken van Nederland heet het, dat zij leven van actie: kerkelijke, politieke, sociale, philantropische, missionaire, paedagogische, litterarische actie; om dan, op dit stramien „actie" voortbordurende, te zeggen : „Zij (de Gereformeerde Kerken) hebben nog wel niet de leiding van het volksleven. Doch zij steken de hand wel terdege naar de teugels uit."

En dan komt de vereenzelviging, waarop wij doelden:

Op staatkundig gebied zijn de POLITIEK GEREFORMEERDEN (deze en de volgende spatieeringen zijn van  Ds. Wagenaar), de ziel der coalitie, die een «Christelijke» regeeringsmeerderheid in 's lands raadzial oplevert EN AAN DE VOORMANNEN DER NEO-CALVINISTISCHE ACTIE het roer van Staat in handen geeft.

De Hervormden mogen door een eigen politieke organisatie aan de Gereformeerden eenige medezeggensschap over het lot van land en volk opeischen, het valt niet te ontkennen, dat ze in het politiek concert DE TWEEDE STEM zingen.

De te volgen koers wordt door de anti-revolutionaire partij bepaald. En deze koers is in politiek-separatistische lijn: geheel overeenkomstig het neo-calvinistisch ideaal van de vrije kerk in den vrijen staat. De politiek christelijke reformatie gaat buiten de staatsinstellingen om ; zij stuurt kennelijk, met loslating van de openbare, op de bijzondere instellingen aan. Het Christelijk regeeringsbeleid wordt met het verleenen van een rechtsen machtspositie der bijzondere iustellingen uitgeput geacht.

De lijn der afscheiding wordt dus doorgetrokken op politiek terrein.

De politiek van het Christelijk Ministerie is een SUBSIDIE-POLITIEK, die aan de neo-calvinistische — evenals aan de ultramontaansche actie ten goede komt.

Van den eisch tot herstel der openbare instellingen in historischen, breed-Christelijken geest — hoezeer wordt Dr. Hoedemaker gerechtvaardigd in zijne bestrijding van het leidend beginsel der coalitie! — horen we haast niets meer.

Tot zoover Ds. Wagenaar.

Bij aandachtige lezing van het bovenstaande zal men opmerken, dat behalve de reeds genoemde begripsverwarring in het aangehaalde uit . de Gereformeerde Kerk, heel wat onjuiste voorstellingen te vinden zijn.

Van deze laatsten willen we er enkele noemen.

De eerste onjuistheid, waarop reeds dadelijk de aandacht valt, is een oude bekende, een die ter wille van de waarheid reeds meermalen is gewraakt geworden. Het is die voorstelling van zaken, alsof op staatkundig terrein het bij de protestantsche groepen van rechts zóó staat, dat al wat tot de Gereformeerde Kerken behoort aangesloten is bij de anti-revolutionaire partij, terwijl de Hervormden eene afzonderlijke organisatie bezitten. Met andere woorden dus, dat het staatkundig terrein bij rechts door de Kerk beheerscht wordt.

Nu weet Ds. Wagenaar wel, dat dit niet zoo is. Immers het is een feit, dat een groot deel der Hervormden ook tot de anti-revolutionaire partij behoort en dat zelfs een groot aantal ambtsdragers dier Kerk bij die partij zijn aangesloten. Nota bene zijn, zoo we goed gehoord hebben, van de 22 anti-revolutionaire Kamerleden de helft Hervormd. Ook in het Centraal-Comité van antirevolutionaire kiesvereenigingen worden verschillende belangrijke functies door Hervormden bezet.

En wat de andere politieke fractie betreft, mag het toch als bekend verondersteld worden, dat van de door Ds. Wagenaar genoemde eigen politieke organisatie der Hervormden niemand minder dan een lid der Gereformeerde Kerken de leider is, de staatsman, die de ziel der partij is.

De voorstelhng, die hier door Ds. Wagenaar gegeven wordt, is dan ook ten eenenmale onjuist. Neen, het verschil tusschen anti-revolutionairen en christelijk-historischen zit 'm niet in de Kerk, maar in heel iets anders. Laat Ds. Wagenaar maar eens op informatie uitgaan bij den vroegeren afgevaardigde van Harlingen, of anders de Banier van 24 October 1903 opslaan, waarin destijds Leeuwarden's predikant Ds. G. H. Wagenaar in zake de eeds-kwestie schreef:

Doch dat een pogen om dezen Christelijken gevelsteen, (de eed), die in ons modern staatsgebouw is blijven zitten, los te wrikken, gesteund wordt door de beide aanvoerders der Chr.-historische —Vrij-Antirevolutionare partij, bevreemdt ons niet weinig."

Zou Ds. Wagenaar bij het nog eens nalezen van het artikel uit de Banier werkelijk meenen, dat het verschil tusschen de anti-revolutionaire en christelijk-historische partij een vraag is van: „bij welke Kerk behoort gij? "

Het wil ons voorkomen dat. Ds. Wagenaar wel beter weet.

Maar , dan is zijne voorstelling, die hij in de Gereformeerde Kerk gaf, ook in alle opzichten onjuist.

{Wordt vervolgd.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen