Staal en Maatschappij.

Aan wien de schuld?

Meermalen hoort men van vrijzinnige richting de klacht, dat van Rechts de antithese wordt verscherpt. Waarom, zoo vraagt men dan van dien kant, wordt bij elke gelegenheid de Christelijke levensbeschouwing tegenover de rnoderne geplaatst? Er is toch genoeg terrein, waarop burgers van eenzelfde vaderland kunnen samenwerken. Altijd maar die scheidingslijn te trekken en een eigen weg te bewandelen, is toch niet bevorderlijk aan de totstandkoming van allerlei zaak, waarmede het landsbelang gemoeid is.

Nu geven wij toe, dat er een neutrale zone is, waarin men ter bereiking van eenzelfde doel naast elkander kan staan.

Maar bij wien ligt de schuld, als men zelfs voor de meest neutrale aangelegenheden van elkaar moet gaan en dat dus van een handenin elkaar-slaan geen sprake kan zijn ?

Hier moeten de vrijzinnigen eens de hand in eigen boezem steken.

Nog niet lang geleden kwam in de Tweede Kamer het subsidieeren der openbare leeszalen aan de orde. Dit terrein was er bij uitstek een waarop naar de meening der linkerzijde Rechts en Links konden samenwerken. Ook in de Pers werd dit tot in den treure betoogd.

Maar wat zag men nu onlangs in Hilversum gebeuren ?

Men besloot daar in het gebouw der openbare leeszaal een tentoonstelling te houden. Op zichzelf genomen stak daar geen kwaad in, doch men ging er toe over, om tegen het protest van Rechts in, die tentoonstelling op Zondag voor het publiek toegankelijk te stellen. De vrijzinnigen overstemden hen die voor het heiligen der Sabbath opkwamen. Met gemoedsbezwaren hielden de liberalen geen rekening.

Zoo ook handelde men de vorige week in Friesland, toen van de mannen van Christelijken huize met den meesten ernst werd aangedrongen de landbouwtentoonstelling, die dit jaar te Leeuwarden staat gehouden te worden, toch op Zondag te sluiten. De Friesche Maatschappij van Landbouw stoorde zich echter aan die bezwaren niet en besloot met 31 tegen 8 stemmen en 9 blanco de tentoonstelling op dien dag open te houden.

En zoo ging het hier en zoo gaat het overal. Wanneer nu naast de bestaande maatschappij van landbouw een andere vereeniging wordt opgericht, een Friesche bond van landbouwers b.v. van Christelijke beginselen, aan wien ligt dan de schuld dat ook hier weer de verdeeldheid wordt gebracht? Zijn het niet de vrijzinnigen, die telkens toonen voor conscientie-bezwaren van andersdenkenden geen eerbied te hebben en daardoor het Christelijk volksdeel er toe verplichten een eigen weg te gaan?

Hoe verder het liberalisme dan ook afglijdt naar het socialisme en - hoe vijandiger het komt te staan tegenover de godsdienstige richting van ons volk, des te minder terrein zal er overblijven, waarop een samengaan van Rechts met Links mogelijk, is.

Maar dan wijten de vrijzinnigen dit met aan de rechterzijde, maar aan zichzelf.

"Het Bouwwetje."

Nu de Kamer het „Bouwwetje" op de agenda plaatste, is het in verband met de andere werkzaamheden te verwachten, dat reeds de volgende week de wijziging der wet tot regeling van het lager onderwijs aan de orde komt.

Voor onze schoolbesturen belooft de behandeling van het wetsvoorstel van groot gewicht te worden.

Nog altijd hopen de voorstanders van het bijzonder onderwijs dat door gemeen overleg van Regeering en Kamer een voordeeliger regeling ten behoeve van het Christelijk Onderwijs zal getrofien worden.

Inderdaad geeft de wetsvoordracht met die verbetering, waarop — en terecht — men gerekend had.

Volgens de tegenwoordige subsidie-uitkeering is de berekening zóo, dat een school met één lokaal — en een gelijke regeling geldt voorde gevallen van meerdere lokalen — voor den bouw gerekend wordt op f 100 per leerling, dat is voor 40 leerlingen op f 4000. Aan de openbare school keert het Rijk daarvoor uit 1/4 of f 1000, terwijl het bijzonder onderwijs de rente ontvangt van 4 % = f 40. Daarbij komt dan nog f 6 voor aflossing. Tezamen dus f46.

Blijkens de voorgestelde regeling wordt naarmate van de klasse waarin de gemeente in de Personeele belasting is opgenomen, de biidrage voor de kosten in den schoolbouw gesteld per leerling op f 80, f 100 of f120 en naar denzelfden regel als bij de tegenwoordige uitkeering rekenende. De kosten voor het schoollokaal bij 40 leerlingen respectievelijk gesteld op 3200, 4000 of 4800 gulden. Minister Heemskerk stelt nu voor om van dit bedrag 2 % uit te keeren, dat is dus ten behoeve van den schoolbouw voor éen lokaal 64, 80 of 96 gulden, naarmate de gemeente op de lijst der Personeele belasting voorkomt.

Deze bedragen zijn echter te laag. De vraag is nu, hoe is een hoogere subsidie te verkrijgen met behoud van de voorgestelde regeling; want het zal niet gemakkelijk gaan om voor den grondslag, waarop het wetsvoorstel thans rust, een andere te stellen. Naar het ons wil voorkomen, zal de regeering in het stellen van een ander beginsel in de wet niet kunnen treden.

Daarom zou reeds veel gewonnen zijn - en wij meenen dat hier de uitweg te vinden is - zoo het percent dat nu op 2 gesteld werd, werd verhoogd.

Hoeveel hooger nu dat percent kan genomen worden, daarover durven wij niet te beslissen, omdat wij de financieele gevolgen van zulk een verhooging niet kunnen overzien.

Voor de Regeering en Kamer intusschen om over de verhooging van het percent hun gedachten te laten gaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen