Staat en Maatschappij.

Kerk en School.

(Slot)

In hare toelichting op het ontworpen onderwijsartikel 192 van de Grondwet schrijft de Commissie:

Het grondwettelijk voorschrift waarin het onderwijs regeling ondervindt is, wat de hoofdstrekking aangaat, niet meer van dezen tijd. Artikel 194 der Grondwet van 1848, in 1887 ongewijzigd gebleven, gaf hoe langer hoe minder uitdrukking aan hetgeen in een machtig deel van het volk bleek te leven. Naar de oorspronkelijke bedoeling zou het onderwijs van overheidswege worden verstrekt met eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen. De wetgever vleide zich aldus de godsdienstige verdraagzaamheid en eenheid der natie te zullen bevorderen. Nochtans werd de mogelijkheid voorzien dat er zouden zijn, die met zoodanig onderwijs geen genoegen konden nemen. Hun werd gelegenheid gegeven zelf scholen te bouwen.

Deze toestand bleef na het jaar 1887 bestendigd, ook al bleek het bij het jaar duidelijker, dat het lievelingsdenkbeeld der vrijzinnigheid, dat de scholen voor alle kinderen zonder onderscheid van godsdienstige gezindheid toegankelijk zouden zijn, fiasco had gemaakt, terwijl bovendien in 1887 veel meer dan in 1848 voorzien werd, dat onder den drang der feiten het bijzonder onderwijs op den voorgrond was getreden.

Ook werd — zoo vervolgt de Commissie — niet langer de bevoegdheid des wetgevers ontkend, om door geldelijke bijdragen het bijzonder onderwijs te steunen, ook dan, wanneer het niet voldeed aan den bij het 2e lid van het grondwetsartikel aan het openbaar onderwijs gestelden eisch (de inrigting van het openbaar onderwijs wordt, met eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen, door de wet geregeld) Sedert zijn door onderscheidene wettelijke maatregelen de gewijzigde toestanden en begrippen aanvaard. Wil de Grondwet daarbij niet ten achterblijven, dan kan reeds uit dien hoofde het artikel niet ongewijzigd worden gelaten.

Daarom dient, naar het oordeel der Commissie, aan het bijzonder onderwijs de plaats toegewezen te worden, welke daaraan, ook krachtens de macht der feiten, toekomt. Slechts voor zoover dit te kort schiet, trede de overheid op. Daarmede wordt, zooals zij opmerkt, niet prijs gegeven de waarborg dat overal, waar de behoefte daaraan zich openbaart, gelegenheid zal bestaan voor het genieten van, van overheidswege gegeven, lager onderwijs.

In dien gedachtengang: „bijzonder onderwijs regel en openbaar onderwijs aanvulling", moet naar het gevoelen der Commissie de Grondwet aan scholen, door particulieren opgericht, gelijke geldelijke aanspraken tegenover de overheid verzekerd zijn als aan openbare scholen.

Bepaalde de Commissie hare geheele toelichting op het ontwerp-artikel 192 slechts tot het bovenstaande, voor eene korte, doch daarom niettemin volledige uiteenzetting was ditmaal alle reden. De Commissie, die in hare meerderheid rechts een voorstel tot wijziging van artikel 192 der Grondwet deed, zoo afwijkende van de gevoelens van de minderheid links, moest, om hare tegenstanders niet noodeloos te prikkelen, zich tot groote soberheid in hare beschouwingen bepalen.

Daarom vermeed zij — en terecht — al datgene ter sprake te brengen wat tot politiek dispuut kon aanleiding geven. De Commissie gaf alleen haar bedoelen en zweeg over de rest.

Naar het ons wil voorkomen, is zij in het aangeven van de strekking van haar voorstel geslaagd. Het beginsel dat zij in de Grondwet wenscht opgenomen te zien, is duidelijk geformuleerd en voor geen tweeledige uitlegging vatbaar.

Ook voor dat deel van den arbeid der Staatscommissie.zeggen wij haar dank.

Wij hebben nu maar af te wachten met welke voorstellen de Regeering komen zal.

Wij vertrouwen daarbij dat de Regeering een goed gebruik zal maken van de adviezen der Staatscommissie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen