Staat en Maatschappij.

Nieuwe koers. In De Locomotief, het bekende vrijzinnige orgaan dat in Nederlandsch-Indië verschijnt, wordt in de rubriek „Licht-Donker" een pleidooi geleverd voor het volgen van eenen nieuwen koers in de koloniale politiek met betrekking tot de Zending in Indië en wat met de Zending in verband staat.

Het standpunt, dat door het Eerste Kamerlid Mr. van Deventer bij de beraadslaging over de laatste Indische begrooting werd ingenomen en breedvoerig werd toegelicht, vindt in het blad luide toejuiching.

Wat de heer van Deventer wil, is bekend. Deze koloniale specialiteit acht het terugtrekken der Zending uit Java gewenscht. De Zending moge op haar plaats zijn te midden van Animistische (heidensche) volken, maar zij is dit niet in Mohammedaansche streken als op het eiland Java. Daarvoor toch neemt de Mohammedaansche godsdienst een te hooge plaats in in de cultuur van onzen tijd. Christendom en Mohammedanisme staan metterdaad op gelijke lijn.

Voorts behoort het onderwijs, om den Mohammedaan geen aanstoot te geven, niet in Christelijken, maar in neutralen geest gegeven te worden.

De Locomotief vindt dat Mr. van Deventer de toestanden in Indië in de Eerste Kamer juist geschetst heeft. Ook was deze afgevaardigde in 's lands raadzaal verre van de onverdraagzaamheid, immers hij verklaarde geen bezwaar te hebben in de Christelijkheid in het onderwijs, wanneer ten minste maar aan deze twee voorwaarden wordt voldaan: goed onderwijs en geen christelijkheid in de Mohammedaansche gebieden.

Natuurlijk zit in dien dubbelen eisch geen zweem van onverdraagzaamheid. Wie zou zoo iets kunnen denken?

Intusschen behoort, naar de meening van De Locomotief, de overheid op Java den gang van zaken naar den Mohammedaanschen godsdienst te regelen. Zoo behoort b.v. de school op Vrijdag gesloten te zijn, terwijl des Zondags het onderwijs voortgang hebbe.

In die lijn ligt natuurlijk de goedkeuring van hetgeen indertijd vanwege een vrijzinnig kabinet plaats vond: het op landskosten bouwen van een Mohammedaanschen tempel in Atjeh; het door datzelfde kabinet laten afsmeeken van den zegen van Allah door een Mohammedaansch priester, toen de waterwerken in de Solovallei werden in gebruik genomen en voorts toen de Indische regeering de locomotieven op Java liet inwijden en heiligen. Dat de overheid van een Christennatie de roeping zou hebben om als dienaresse Gods ook in Indië op te treden, is natuurlijk voor de vrijzinnigheid te dwaas om van te spreken.

Al wat doet denken aan het eeren der Christelijke beginselen in Indië, moet in Mohammedaansche streken als contrabande beschouwd worden.

De eisch van Gods Woord om het Evangelie te brengen aan alle creaturen, geldt, naar de wijsheid der vrijzinnigen, niet voor landen als b.v, voor Java,

De Mohammedaansche godsdienst staat te hoog dan dat de Zending de gelegenheid zou moeten hebben er op in te werken.

Voorts moet de Christelijke regeering, uit lndië verdwijnen. De kloeke belijder van het Kruis van Christus, die thans op den troon van Buitenzorg zit, moet voor een vrijzinnig landvoogd plaats maken.

Zal de vrijzinnigheid, die ons volk eenmaal verplichtte tot het aanvaarden van den schoolstrijd, ons thans verplichten om ook den strijd te gaan voeren voor de Zending?

Ons Christenvolk is ook tot dit laatste bereid. Voorzeker, er dreigen ernstige gevaren in de naaste toekomst.

Calvinistisch.

Over de beteekenis der uitdrukking Calvinistisch schreef De Standaard onlangs een driestar, waarbij het blad opmerkt dat meer dan één nog altoos de namen Calvinist en Gereformeerd, alsof ze één in beduidenis waren, verhaspelt.

Dat dit niet zoo is, betoogt het antirevolutionair orgaan op zeer bevattelijke wijze.

_ Wij meenen goed te doen de uiteenzetting, die De Standaard van de beteekenis van het woord Calvinist geeft, hieronder af te drukken.

Gereformeerd, zoo schrijft dan het blad, is een kerkelijke. Calvinist is een staatkundige uitdrukking, waarop het laat volgen:

Niemand onder ons heeft ooit gesproken van de Calvinistische Kerken, en ook toen voor nu 't vierde eener eeuw deze Kerken weer vrij werden, is er niet ook maar één oogenblik aan gedacht ze Calvinistische Kerken te noemen. Over de grenzen noemde men de Kerk naar een mensch, en sprak en spreekt nog van de Zuthsrsche Kerken. Onder ons is dit juist afgekeurd. De Kerk, zoo oordeelde men onder ons, mag geen menschennaam dragen. Ze is en blijft de Kerk van Christus, Die Kerk kan verbasteren, en dan weer hervormd worden. En daarom is het, dat men noch hier te lande, nóch elders, ooit van Calvinistische Kerk sprak, maar steeds den naam koos van Presbyteriaansche of van Gereformeerde Kerken. Er is een soort Baptisten geweest, die men in Engeland Calvinistic noemde, maar onder ons vond dit nooit navolging.

Op politiek terrein daarentegen kon men niet van Gereformeerd spreken, maar sprak men steeds van Calvinisten, Groen van Prinsterer, die tot in de laatste dagen van zijn leven bedenking had tegen de volle leer der uitverkiezing, noemde zich desniettemin issus de Calvin, en prees het Calvinisme aan als grondslag en waarborg voor onze constitutioneele vrijheden.

Vandaar dat de Antirevolutionaire partij, die steeds Calvinistisch was, volstrekt niet enkel Gereformeerden onder haar aanhangers telde. Tot haar behoorden steeds ook Lutherschen, Doopsgezinden, Darbisten, en zelfs Remonstranten.

De zaak is toch deze, dat Calvijn op politiek gebied het politieke grondbeginsel der constitutioneele burgervrijheid aan het woord deed komen; dat deze machtige gedachte in Zwitserland, Frankrijk, Engeland, Schotland, Ierland, Holland, België, een deel van Duitschland, en later in Noord-Amerika ingang vond en rijke ontwikkeling verkreeg; dat zich uit dit beginsel in den loop der eeuwen een geheel stelsel van Staatkundige overtuigingen heeft opgebouwd; dat dit Calvinistische stelsel van het stelsel der Fransche Revolutie van meet af al het goede .in zich droeg; maar dan ook, dat het Calvinisme, juist wijl het uit geheel tegenovergesteld beginsel is opgetrokken, Anti-Revolutionair in zijn uitwerking worden moest.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen