FEUILLETON.

(Nadruk verboden.)

3) In 't licht der historie.

Want — dit is de historie, de historie van ons patria op 17 November — nu en zoo lang ons nationaal bestaan zal duren — dat Gijsbert Karel van Hogendorp en zijn vrienden, Van der Duin van Maasdam en Van Limburg Styrum, het edele driemanschap, hebben verstaan de „leiding Gods" in 's lands historie; het hebben verstaan, dat de vrijheid van Nederland moest worden hersteld door den terugkeer van Oranje op den vaderlandschen bodem. Dat het „Oranje-Boven!" van het herstelde Nederland klinken moest, eer het „hoerah!"der Kozakken een veroverde Fransche provincie zou proclameeren.

Men heeft wel in onze eeuw van onafhankelijkheid gevraagd, of het herstel van Nederland in 1813 niet was mogelijk geweest onder Oranje.

Men vraagt dat nog wel eens, en niet zelden met de duidelijke bedoeling deze vraag bevestigend te beantwoorden met een: Ja, het kon! het had gekund!

Op die vraag wenschen wij niet te antwoorden, als ze ons gesteld wordt door wie „de leiding Gods" uit onze historie wil wegcijferen.

Of 't niet gekund had onder die leiding Gods? Welzeker!

Maar die vraag is ten eenenmale misplaatst.

Niet wat kon gebeurd zijn, is het onderwerp der historie, maar wat gebeurd is.

En het feit, het historische feit van 17 November 1813 is, dat Nederland zijn vrijheid herkreeg door het herstel van Oranje.

Dat het zoo moest, begrepen Hogendorp en zijn vrienden, door het Goddelijk „licht der historie" geleid.

Daarom wordt door hen onmiddellijk in Naam van Oranje het voorloopig bewind aanvaard; en in naam van het Nederlandsche Volk de bede tot Oranje gericht: Kom over en help ons!

Daarom luidde het in de proclamatie van den 21sten November 1813 — door H. M. de Koningin juist een eeuw later in de herinnering teruggeroepen:

„Wij voldeden aan den wensch van alle onze Bond-(Land !)genooten, wanneer wij, in afwachting van de komst van Zijne Hoogheid den Heere Prinse van Oranje, m in zijnen naam, dezen dag ons stelden aan het hoofd der regeering, wij nemen die taak op ons., met vertrouwen op de hulp der Goddelijke Voorzienigheid, wiens hand de aanstaande verlossing van ons verguisde Vaderland zoo zigtbaar bestuurt;

30 November 1813 zag den Prins van Oranje op Scheveningens strand voet aan wal zetten van den vaderlandschen grond. „De lucht weergalmde van het Oranje-Boven I Een schaterende menigte, die zich golvend voortstuwde, liet geen plekje ledig op de straten der oude hofstad en ontzag hoeven noch raderen voor een glimlach van den geliefde.

Allerwegen werd in het voorbijgesnelde jaar het eeuwfeest dezer heuglijke dagen gevierd, het eeuwfeest van Neêrlands onafhankelijkheid.

De vraag' is gewettigd, of er reden zij tot juub'lend feestbetoon; of het „Oranje-Boven" wéér klinken mocht, als in die gedenkwaardige Novemberdagen een eeuw geleden?

Of daar niet veeleer oorzaak zij het boetekleed om de leden te plooien en klaagliederen te zingen?

Het antwoord op deze vragen lijkt ons niet moeilijk te geven. Er is overvloedige stoffe tot dankbaar vreugdebetoon.

Hoe menigmaal in het voorbijgegane jaarhonderdtal zette zich weer de voet van een geweldenaar meedoogenloos op den nek van een klein, maar fier en vrijheidminnend volk! En zie, God gaf onze Hollandsche natie een eeuw van onverbroken, nationale zelfstandigheid.

Hoe vaak blaakten de oorlogsvlammen huishaard en altaren en maaide de zeis der slagvelden de jonge levens als rijpe halmen af. En God deed ons kleine Nederland genieten reeds driekwart eeuw van ongestoorden vree.

Hoevele malen troffen schier onherstelbare rampen, onbedwingbare machten der natuur of teugellooze driften van den menschelijken geest de landen en volken om ons henen. En welk een rijke zegen van geestelijk en stoffelijk goed dauwde vanden hemel op onze landouwen.

[Wordt vervolgd.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen