Uit de Pers.

In „de School met den Bijbel lazen wij het volgende:

De socialistische vrije sciiool.

Ignotus (Dr. P. J. Kromsigt) oppert in Troffel en Zwaard nogmaals zijn bezwaren tegen financiëele gelijkstelling der vrije scholen. Dan zullen de socialistische vrije scholen »als paddestoelen uit den grond oprijzen* en dat vindt Dr. Kromsigt zooveel erger dan de tegenwoordige inrichting, dat hij tegen de rechtsgelijkheid meent te moeten opkomen. O. a. zullen de leerboekjes dan veel kwaad doen.

Ik kan de beweringen van den geleerden schrijver uiet aannemen. Ik geloof niet, dat de socialisten hun vrije school erger kunnen maken dam de tegenwoordige neutrale school. Het erge gevolg der z. g. neutrale school is, dat in de groote steden honderdduizenden menschen opgroeien, die geen begrip hebben van religie, die niets weten van God Drieéenig, die volkomen-vreemd zijn van de dingen, die ons in ons dagelijksch denken en doen vervullen. Er zijn haast geen middelen te bedenken om zulke menschen met zijn Christelijke propaganda te bereiken. Men staat voor een hoogen muur van onkunde en domheid.

Dat soort menschen valt vanzelf en bij een eerste stootje ten prooi aan het socialisme met zijn oppervlakkige schijn-schoone leuzen.

Dat is de groote ellende. Of nu de socialistische onderwijzers, later aan hun echt gekleurde socialistische kindertjes nog een dosis opzettelijke ongodisterij en leer van den klassenstrijd bijgeven, maakt voor die kinderen de zaak niet erger. Daar staat tegenover, dat tienduizenden dan aan hun invloed worden onttrokken. En de socialisten die mee het nut kennen van troebel water, zullen wel oppassen met het plaatsen van de felrode vlag op hun scholen. Ten minste op 't oogenblik. Maar elk jaar verliest de Christelijke gedachte in die troebele zone, juist door de openbare religielooze school, terrein. En daarom laten wij ons toch haasten.

En laat Dr. Kromsigt toch niet onder den indruk van een verkeerde, op onvaste gronden berustende diagnose onzen arbeid tegenwerken.

Hij schaadt daarmee m. i. onze Christelijke propaganda.

Maar mogen wij dan staatsgeld geven voor zulke scholen? vraagt Dr. Kromsigt, dragen wij dan generlei verantwoordelijkheid voor die andersdenkende kinderen? En het ontkennend antwoord van die het in dezen niet met hem eens zijn, klinkt hem zelfs in de ooren als het Kaïnswoord: «Ben ik mijns broeders hoeder"?

Nu klinkt zoo'n opmerking van Dr. Kromsigt zeer vroom.

Maar ik meen, dat er ook hier een vroom zijn is boven hetgeen men behoort vroom te zijn. De menschen leven niet atomistisch henen, maar in familiën, in geslachten, in kringen. De Heiland spreekt: (Matth. lo ; 14). En zoo iemand u niet zal ontvangen, noch uwe woorden hooren, uitgaande uit dat huis of uit dezelve stad, schudt het stof uwer voeten af.

Men stuitte af op het verzet van hoofden van gezinnen en kringen en bleef niet praten, maar ging voort. Maar Dr. Kromsigt wil niet voort, wil voor de poort blijven praten over de verantwoordelijkheid. En als ik toch voort wil, zet hij mij naast den moordenaar Kaïn.

Daar zijn in alle verantwoordelijkheid grenzen. Die waren er ook tegenover de weerspannige stad, tegenover het weerspannig gezin. Als hun hoofd de leer verwierp, mocht ik voortgaan.

Dan kan men nog door allerlei kleine middelen die andersdenkende kinderen zien te naderen, in Zondagsschool, in avondbijeenkomsten, zelfs trachten ze met listigheid te vangen, ik doe gaarne mee, maar de groote verantwoordelijkheid rust op de ouders.

Maar dat staatsgeld dan ? Als ware dat het geld van mij, van Dr. Kromsigt, van de meerderheid ? Dat is het groote schoolbudget, waarvoor ieder burger zijn deel kan eischen. Daarvoor kan hij onderwijs laten geven. In wat geest ? Dat moet hij weten. Mits hij niet aanspoort tot ongehoorzaamheid aan de wetten des lands en tot onzedelijkheid. Die gedachte is op duizendvoudige wijze verdedigd door onze beste mannen. Dat behoef ik waarlijk hier niet uit te leggen.

En Dr. Kromsigt heeft niet het recht ons met wazige woorden op te houden. We moeten voort, duizenden kinderen roepen nog om verlossing van dez. g. neutraliteit, die het volk van de religie vervreemdt. Die wachten op onse daden, op regelingen scherp en Juist gestipuleerd. Op afbakening van verantwoordelijkheid. En als Dr, Kromsigt nu een goed werk wil doen, dat hij dan ook kome met scherpe, duidelijke formuleeringen, met een juist begrenzen van gedeelde verantwoordelijkheden, o.a. van de zijne en de mijne tegenover »die andersdenkende kinderen".

Anders raken door zijn bravemans oppositie èn de andersdenkende èn de gelijkdenkende kindertjes in de verdrukking.

Dat is een dubbele verantwoordelijkheid.

H.J. van Wijlen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen