Staat en Maatschappij.

Een nadere verklaring.

Toen wij in een der vorige nummers van ons blad de aandacht vestigden op de circulaire, die van het Departement van Binnenlandsche Zaken aan de Commissarissen der Koningin was uitgegaan, om ten dienste van den Minister van Financiën een onderzoek in te stellen in hoeverre de tegenwoordige uitkeering van kindergelden aan predikanten in strijd komt met het Koninklgk Besluit van 2 Juni 1828, vroegen wij ons af: „Wat heeft de Minister van Financiën met dit onderzoek voor? "

Bij de behandeling der begrooting van Financiën is die vraag althans ten deele beantwoord geworden. Dit antwoord viel tot ons genoegen anders uit dan wij aanvankelijk gedacht hadden. Uit hetgeen de Minister op eene opmerking van den heer Duymaer van Twist mededeelde, bleek, dat de Minister als zoodanig geen enkele bemoeienis-had gehad met het opmaken en de verzending der circulaire, maar dat het initiatief daartoe was uitgegaan van zijn ambtsvoorganger.

Dit nu leek onbegrijpelijk. Een nader onderzoek toonde echter aan, dat de uitvaardiging der circulaire is bevorderd op verzoek van de Algemeene Rekenkamer, die na hernieuwde kennismaking van het genoemde Koninklijk Besluit, bij de verevening der betalingsstukken op onregelmatigheden stuitte, waardoor zij een onderzoek noodig achtte.

Zoo kwam dan de circulaire in de wereld.

Natuurlijk zal thans het Koninklijk Besluit van 1828 niet gehandhaafd kunnen blijven, maar zal op wijziging van dit Besluit, als niet meer overeenkomstig onzen tijd zijnde, behooren te worden aangedrongen.

In zooverre de circulaire, met wat daarmede in verband staat.

Het Kamerdebat stelde de zaak in eenigszins helderder daglicht. Om die reden was dit debat vruchtbaar, maar het was ook om een andere reden belangrijk. Immers werd bij deze gelegenheid den Minister nog eens de gelegenheid gegeven zich duidelijk uit te spreken welk standpunt hij inneemt met betrekking tot het aanvragen van predikantstractementen op de begrooting, voor die gemeenten die een nieuwe predikantsplaats willen stichten.

Wij herinnerden er onlangs aan, hoe de vorige Minister van Financiën een ruime interpretatie van het 2e lid van Art. 171 der Grondwet huldigde. De nieuwe Minister is echter van andeire meening. In de zitting van 15 Januari kl. verklaarde die bewindsman, naar aanleiding van eene vraag van den afgevaardigde van Steenwijk, dat het inderdaad zijne bedoeling was, ten aanzien van het toekennen van predikantstractementen, een scherpe grens te trekken tusschen zeer buitengewone omstandigheden, als in de gevallen, dat zich door ontwikkeling van eenige tak van industrie een nieuw bevolkingscentrum vormt en wanneer het gaat om een nieuwe predikantsplaats in reeds gevestigde gemeenten. In het laatste geval zal op de bereidwilligheid van den Minister niet kunnen worden gerekend. Zoodat, ware de Minister geheel vrij gebleven, de gemeenten Delfshaven en Vriezenveen, die ditmaal nog een nieuw predikantstractement ontvangen, omdat deze reeds door Minister Kolkman op de begrooting waren geplaatst, de gelden ten behoeve van de nieuwe leeraarsplaatsen niet hadden verkregen.

Men ziet, dat de Hervormde Kerk van Minister Bertling weinig heeft te hopen.

De burgemeester van Zaandam.

Wat verwacht werd, is gebeurd. Zaandam heeft zijn socialistischen burgemeester gekregen. Op voordracht van Minister Cort van der Linden is de heer Ter Laan, het Kamerlid voor 's Gravenhage benoemd geworden.

De Minister van Binnenlandsche Zaken zal gedacht hebben: in een socialistischen Raad behoort een burgemeester van dezelfde kleur thuis.

Het is merkwaardig, dat als in een gelijk geval de Raad overwegend rechts is, dezelfde overweging niet schijnt te gelden. Menige gemeente, waarin de burgemeestersplaats sedert Augustus vacant kwam, zou als bewijs daarvoor kunnen dienen.

Intusschen lijkt het ons zeer bedenkelijk, dat de heer Cort van der Linden de vrijheid heeft kunnen vinden om een sociaal-democraat als burgemeester ter benoeming aan de Koningin voor te dragen.

In de eerste plaats heeft de tijdelijke voorzitter van den Ministerraad daarmede de Kroon voor een teedere en tegelijk netelige beslissing geplaatst en in de tweeede plaats aan het hoofd eener belangrijke gemeente een man laten benoemen, die er prat op gaat revolutionair te zijn.

Uit een intervieuw, dat de nieuwbenoemde burgemeester van Zaandam onlangs met een persman had, deelt „Het Volk" mede dat op de vraag: „Gij hebt u natuurlijk volledig rekenschap gegeven van de consequenties uwer nieuwe taak", de heer Ter Laan dit antwoordde (de cursiveering is van ons): „Dat spreekt van zelf. Ik heb, alvorens te solliciteeren, alle mogelijkheden overwogen. Voorop staat, dat ik sociaal-democraat ben en blijf, volledig en zonder eenige concessie. Onze beginselen en onze idealen zullen morgen evenals vandaag heel mijn hart hebben,

„Sterker nog: Ik ben als sociaal-democraat benoemd. Dat is niet alleen mijn meening, maar ik heb er mij van overtuigd, dat ook Minider Gort van der Linden er zoo over denkt."

Willens en wetens heeft dus de Minister van Binnenlandsche Zaken een republikein, een vijand van het Oranjehuis, een man van het revolutiegeweld, die verklaard heeft ook als burgemeester sociaal-democraat te zullen zijn, tot hoofd van eene gemeente voorgedragen.

Dit is, naast de benoeming van Mr. Troelstra tot 2en voorzitter der Tweede Kamer en den heer Hugenholtz tot lid van het algemeen college van het tucht-en opvoedingswezen, een nieuwe vrucht van de overwinning der concentratie.

Het Kabinet zoowel als de vrijzinnigheid hebben aich naar de verlangens der sociaaldemocraten te gedragen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen