Staat en Maatschappij.

Een fortuintje.

Het aanwezig zijn van bijzondere scholen is voor de gemeenten een niet onaardig fortuintje.

De kosten voor de openbare school worden gedragen door:

lo. dèn Staat, die ten behoeve van het onderwijs subsidie aan de gemeenten uitkeert;

2o. de ouders of voogden, die schoolgeld betalen;

3o. de gemeente, die uit hare middelen al het tekort, dat op het artikel onderwijs voorkomt, aanvult.

De gelden, die noodig zijn voor het bijzonder onderwijs, worden gevonden uit:

lo. uitkeering van den Staat, die aan de schoolbesturen subsidie verstrekt naar denzelfden maatstaf als aan de gemeenten;

2o. schoolgelden, contributiën, vrijwillige bijdragen enz., waaruit de verdere uitgaven worden bestreden.

Bij vergelijking blijkt, dat waar het openbaar onderwas, telkens wanneer het dit noodig heeft, uit de geldmiddelen der gemeente kan pulten, deze bron voor het bijzonder onderwijs toegesloten is.

Welk financieel voordeel in deze regeling gelegen is, blijkt uit de verslagen der gemeenten.

Een der laatste verslagen b.v. uit de gemeente 's Gravenhage, dat van 1911, gaf aan als kosten der openbare scholen de som van f2.167.173.38. Uit 's Rijks kas, uit de schoolgelden en rente van een legaat kwam bijeen het bedrag van f 748.479.145, zoodat uit de Gemeentekas moest worden bijgepast de som van f 1.418.694.235, zegge ruim 14 ton gouds.

Maakt men nu eene berekening, hoeveel de gemeente in dat jaar aan het tekort voor elk kind der openbare school moest bijdragen, dan komt men voor een totaal van 28875 kinderen, die het openbaar onderwijs volgden, per kind op f59.42.

Waren er nu in de residentie geen bijzondere scholen en had de gemeente ook moeten zorgen voor het onderwijs der 16218 kinderen, die in dat jaar de bijzondere school bezochten, dan had de gemeentekas nog méér moeten bij­passen een bedrag van 16218 X 59.42 =« f963.673.56, d. i. bijna één milHoen gulden.

Nu moge het juist zijn, dat misschien een klein getal kinderen, die de bijzondere school bezoeken, plaats hadden kunnen vinden op de openbare, maar dit aantal kan toch niet anders dan klein zijn.

Uit het cijfer van ruim negen ton blijkt dus, dat het bestaan van bijzondere scholen in de gemeente 's Gravenhage een niet onaardig fortuintje geeft voor de gemeentekas van die gemeente.

En zoo zal het ook wel in tal van andere gemeenten zijn.

Nog steeds in raadselen.

Onlangs maakten wy melding van eene beweging onder de vrijzinnigen, welke ten doel heeft om den godsdienst niet van de politiek uit te sluiten. De wijze waarop men die gedachte zou doen ingang vinden en zijn doel hoopte te bereiken, was intusschen uit de circulaire, die rondgezonden werd, niet duidelijk.

Thans hebben de voormannen dezer beweging zich nader uitgesproken. Doch wat zij zich voorstellen te bereiken, is er niet klaarder op geworden.

Blijkens het communiqué, dat aan de pers toegezonden werd, stellen de onderteekenaars der eerste circulaire zich voor, om een religieus-democratischen kring te vormen, waarvan de naam nog nader zal zijn vast te stellen. Zij denken er echter niet aan om een nieuwe politieke partij te vormen.

Zoo de zaak staande, blijft het een raadsel op welke wijze de religieuse beginselen in de politiek zullen moeten doorbreken.

Misschien hebben de heeren op het oog iets dergelijks op te richten als in de sociaaldemocratische arbeiderspartij reeds bestaat in de organisatie der „Blijde Wereld", een groep van Christen-socialisten, waaronder niet weinig vrijzinnige predikanten, die aan haar streven een tint van godsdienst willen geven.

Is dit zoo, dan leert het optreden van die groep — en Enka heeft dit nog laatst op het socialisten congres ondervonden — dat het doen inwerken van den godsdienst in de politiek van hoegeaaamd geene beteekenis zal zijn.

De mededeeling in het communiqué, dat de tijd schijnt aangebroken om een kring te stichten van geestverwanten, om onderling van gedachten te wisselen over de vragen die de' religieus-democraten ter harte gaan omdat zij de geestelijke goederen van ons volk betreffen, schenkt evenmin nieuw licht.

Merkwaardig is echter, wat op deze mededeeling volgt, waar gezegd wordt, dat de vergadering dezen religieus-democratischen kring in het openbaar behoort gehouden te worden, omdat te lang de meening heeft gegolden, alsof voor aanhangers der vrijzinzinnige politiek de godsdienst een zaak ware van de „binnenkamer, " waarover men zich in het publiek niet uitte.

Hoe nu? Meenen de heeren religieusdemocraten werkelijk, dat wanneer b. v. van antirevolutionaire zijde er op gewezen wordt dat die vrijzinnigen, die de godsdienst nog niet geheel loslaten, doch haar alleen goed achten voor de „binnenkamer, " deze opmerking op het feit slaat, dat niet in het openbaar wordt vergaderd?

Dit toch zou te dwaas zijn, om er van te spreken. Zij die zoo redeneeren begrijpen zoodoende niets voor het opkomen voor de eere Gods op alle terreinen des levens, waarbij het beginsel niet in de „binnenkamer" moet opgeborgen worden, maar men daarvoor openlijk heeft uit te komen en in toepassing te brengen.

Ook om het merkwaardige, dat in die gedachte van de verklaring van dezen religieusdemocratischen kring gelegen is, zien wij met belangstelling de verdere ontwikkeling van het streven dezer mannen tegemoet

Op een der laatste dagen van deze maand zal vergaderd worden. Hopen wij dan dat de raadselen zullen worden opgelost, wij zijn er benieuwd naar om te vernemen op welke ffijze de godsdienst bij deze vrijzinnigen in ie politiek tot haar recht zal komen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen