Van de Leestafel.

De Pro-acta der Dordtsche Synode in 1618 door Dr. H. Kaajan te Rotterdam. Uitgave: T. de Vries Dzn., Rotterdam

Wie aan de Dordtsche Synode van 1618—'19 denkt, denkt natuurlijk aan de kwestie met de Remonstranten daar behandeld — waarvan mede de vrucht gevolgen zijn de vijf Dordtsche leerregels.

Maar op die groote Synode is méér behandeld dan de Arminiaansche kwestie. Toen de Remonstranten . waren veroordeeld en zelfs de uitheemsche Godgeleerden waren vertrokken is er nog heel wat in behandeling genomen, maar ook vóór de behandeling van de groote twistzaak is allerlei ter tafel geweest, waarbij Glasius opmerkt »dat de bemoeiingen en werkzaamheden der Synode zich gedurende deze zittingen hebben uitgestrekt tot zaken, die van hoog belang voor de Nederlandsche Hervormde Kerk mogen geacht worden."

Wat de dingen nu betreft, die in de laatste zittingen behandeld zijn, daarover heeft enkele jaren geleden Dr. H. H. Kuyper een historische studie gegeven, die nog steeds de bestudeering waard is. Zoo is door diens arbeid ons een blik gegund in 't geen gedaan is door onze Vaderen, om de Gereformeerde Kerkenordening opnieuw na te zien en in dien vorm te brengen, waarin deze twee eeuwen lang voor de meeste Kerken geldend gezag heeft gehad; wat gedaan is in betrekking tot den tekst onzer Belijdenisschriften en liturgische formulieren; höe de onderteekeningsformulieren voor professoren,  predikanten en schoolmeesters zijn ontworpen; hoe de artikelen over de reformatie der Hoogescholen zijn vastgesteld, hoe het belangrijke advies over den Sabbath is gesteld enz.

Zoo hebben we dus sedert 1899 een studie over de Post-acta. Maar aangaande de gebeurtenissen voor de behandeling der Remonstranten-kwestie ontbrak tot nu toe elke wetenschappelijke bewerking. En dat was te betreuren. Want tal van belangrijke dingen zijn toen door onze Vaderen, in tegenwoordigheid van de buitenlandsche theologen ter sprake gebracht en afgehandeld, waarvan invloed is uitgegaan voor de Kerk tot op dezen dag.

Dr. Kaajan, dienaar des Woords bij de Geref. Kerk te Rotterdam heeft nu gegeven wat er nog niet was en toch niet mocht uitblijven. Als Academisch proefschrift geworden, maar om als wetenschappelijke studie te blijven op de markt.

Dr. Kaajan zegt o.a. in zijn Inleiding: »Zijn de Post-Acta interessant gebleken, niet minder belangrijk zijn ongetwijfeld de Pro-Acta der Dordtsche Synode. Vooreerst omdat de buitenlandsche afgevaardigden, die gedurende de nazittingen der Synode naar hunne woonplaatsen waren teruggekeerd, gedurende deze vóorzittingen den glans dezer illustre Kerkvergadering door hunne tegenwoordigheid verhoogden en over de verschillende toen behandelde zaken hun gewaardeerde adviezen hebben gegeven. En ten tweede omdat de gravamina, welke de Praeses in deze zittingen, die aan de komst der Remonstranten voorafgingen, aan de orde heeft gesteld, zeker wel tot de meest belangrijke behoorden, die op de Synode waren ingediend; ze liepen toch over een verbeterde Bijbelvertaling, een juistere methode van Catechetisch onderwijs, een meer doeltreffende voorbereiding van de studenten in de Theologie voor hun kerkelijk ambt en de beteugeling van de al te groote vrijheid der drukpers, waarbij dan nog incidenteel kwam de vraag, of het doopen van heiden-kinderen opgenomen in de gezinnen der christenen geoorloofd was, met welk probleem de Zending voor 't eerst officieel hare intrede op onze Nationale Synodes deed.

Niet alleen dat de discussies en adviezen over dit vijftal gravamina — die slechts ten deele in de uitgegeven acta Synodi zijn geplubliceerd — van veel belang zijn voor de kennis van de kerkelijke toestanden in die dagen, maar de door de Synode genomen beslissingen in deze vraagstukken kunnen ook voor onzen tijd dienst doen om de Gereformeerde beginselen te leeren kennen, waarvan onze vaderen zijn uitgegaan. Het is daarom, dat ik in dit proefschrift deze Pro-Acta der Dordtsche Synode tot voorwerp van studie koos." (blz. 2 en 3).

Hiermee zijn we genoegzaam ingeleid, om te weten wat de inhoud van dit boek is.

De indeeling is dan als volgt:

In Hoofdst. I wordt beschreven: de aankomst en het verblijf der afgevaardigden te Dordt; de opening der Synode; de verkiezing van het moderamen, de constitueering der Synode, de werkwijze der Synode, de gravamina die ingeleverd werden. — De titel van Hoofdst. I is dan ook: samenstelling en werkwijze der Synode,

Hoofdstuk II (verdeeld in 4 afdeelingen) handelt over De Bijbelvertaling.

Hoofdstuk III handelt over de Catechismus-prediking en de wijze van catechiseeren.

Hoofdstuk IV gaat over de doop der heiden-kinderen; terwijl Hoofdstuk V de voorbereiding der candidaten behandelt en Hoofdstuk VI het licentieus boekdrukken.

Wanneer we daarbij dan nog krijgen 4 Bijlagen (van blz. 336—389), dan is het immers gemakkelijk te begrijpen, dat dit proefschrift, handelend overeen allerbelangrijkst onderwerp en zoo rijk van inhoud, aan allen die iets voor de studie van Kerkgeschiedenis voelen hartelijk door ons wordt aanbevolen. Dit boek voorziet waarlijk in een behoefte en die lijnen trekken wil voor het leven der Kerk in onze dagen kan eenvoudig niet missen om na te speuren, hoe onze Vaderen te Dordt zich hebben uitgesproken.

Den Schrijver onze dank voor deze studie, die zeker een niet-onbelangrijke plaats zal innemen tusschen de werken op kerkhistorisch-terrein.

Uit de Heilsfontein, door Ds. J. van Andel, Uitgave: J. H. Kok — Kampen.

In het woord vooraf zegt Ds. C. Lindeboom van Amsterdam: "uit de schriftelijke nalatenschap van wijlen mijn hooggeschatten ambtsvoorganger te Gorinchem las ik, met toestemming zijner weduwe, achterstaande uitlegkundige overdenkingen saam tot een bundel, en bood ze den heer Kok tot uitgave aan. Deze was met mij van oordeel dat de velen, die de geschriften van den ontslapen Schriftgeleerde steeds op hoogen prijs hebben gesteld, deze geestelijke erfenis dankbaar zouden aanvaarden. Moge het blijken, dat wij ons niet hebben vergist en make onze God ook dit boek dienstbaar tot recht verstand van en tot een godzaligen wandel naar Zijn Woord.«

Wat we hier ontvangen is dus vroeger nog niet uitgegeven, 't Is geen herdruk van vroeger geschreven overdenkingen. Aan het vele dat reeds uitkwam van de hand van wijlen Ds, van Andel wordt hier iets nieuws toegevoegd. En — we willen het wel aanstonds zeggen — we zijn daar zeer mee ingenomen. Van Andel had iets bizonders en wat van Andel schreef gaf altijd iets nieuws, om den zin der Schrift te verdiepen en den gezichtskring voor de Gemeente van Christus te verbreeden.

En daarom werd alles wat van Andel uitgaf door predikanten en gemeenteleden gaarne gekocht en gelezen.

Wat hier voor ons ligt doet den naam van Van Andel eer aan. Frisch, duidelijk, ernstig, schoon is het. Bizonderlijk zich bewegend op het terrein van het bóvenaardsche, opklimmend in de sfeer der engelen. De eerste overdenking typeert in deze aide anderen, of bijna al de anderen.

Men heeft hier 32 overdenkingen, keurig gedrukt, in een boek van 161 blz. saêmgebracht, voor den prijs van f 1.20, geb. f 1.50. Vinde dit boek vele koopers en lezers, waarbij de bede van den samensteller. Ds. Lindeboom, worde vervuld.

Handelingen van het Nationaal Christelijk Schoolcongres, 1913. Uitgave: J, H. Kok, Kampen,

In dit lijvige boekdeel — 340 groote bladzijden — vindt men alles bij elkaar gebracht, in goede orde, wat er op het Schoolcongres, in October 1913 te Utrecht gehouden, is verhandeld.

De geschiedenis van het Congres wordt verhaald, het openingswoord wordt meegedeeld, de referaten zijn afgedrukt, de debatten zijn weergegeven — in éen woord, er wordt een zeer getrouw beeld gegeven van deze allerbelangrijkste Schoolvergadering, en voor ieder, die meeleeft in de zaken van ons christelijk onderwijs, is dit boek daardoor eenvoudig onmisbaar geworden. Ieder schoolman onder ons — ook ieder schoolvrouw — moet zich dit boek aanschaffen, moet het althans lezen en overdenken. Aan de samenstellers een woord van hulde voor de degelijke uitvoering van dit reuzenverslag.

***

Bij den Uitgever J. H. Bos te Kampen is verschenen een Tijdpreek naar aanleiding van den Europeeschen Oorlog van de hand van Ds. G. Wisse te Bodegraven.

't Is een groote preek, ernstig, ontdekkend, beschamend, alsook vertroostend in deze dagen van onrust en spanning. '

Deze preek is zeer geschikt om op groote schaal verspreid te worden, vooral ook onder onze militairen, onder onze jongelingen, mannen en vaders, die bij duizenden opgeroepen werden en thans zoo veel moeten missen.

Wie helpt mede om dit schoone doel te verwezen­ lijken door het zenden van eene bijdrage, aan het adres van Ds. Wisse of van den Uitgever? Komt gegoede Christenen, aan U de eere om hierin flink voor te gaan en voorts is elke bijdrage, groot of klein, zeer welkom.

De Uitgever is gaarne bereid na afloop mededeeling te doen van de ingekomen bijdragen en de verzonden exempl.

De schrijver wil er bescheidenlijk op gewezen hebben, dat er voor hem geen particulier voordeel aan verbonden is, of er éen exemplaar of wel honderdduizend geplaatst worden.

't Gaat hier enkel en alleen om en voor de goede zaak.

Help ons dus deze prediking in den ransel der militairen te krijgen.

De prijzen ter verspreiding zijn als volgt:

25 ex. k 13, 50 ex. a 12, 100 ex. è, lo, 500 ex. è, 8 en 1000 ex. a 6 cent.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen