Ingezonden.

Geachte Redactie.

Mij werd de Waarheidsvriend van 29 October 1914 toegezonden. Een inzender geeft daarin aan de orthodoxe leden der Prov. Kerkbesturen van Zeeland, , Overijsel en Gelderland heel duidelijk den raad, om de h.h. Weyland, Schrieke en Menthen niet meer te herbenoemen als leden der Synode.

Waarom? Bij ingrijpende kwesties stemden deze leden steeds met de vrijzinnigen en zijn dus oorzaak, dat over punten van hoog gewicht de Kerk niet wordt gehoord.»

De redactie verklaart, dat deze orthodoxe leden kerkrechterlijk geen orthodox standpunt innemen*, dat zij altijd in den modernen hoek zitten.«

Is dit alles juist? Het ware misschien van belang, dat de geachte schrijvers eerst nog eens nauwkeurig de verslagen van de zittingen der Synode raadpleegden. Niet altijd zijn de namen van voor-en tegenstanders bij de stemmingen aangeteekend. De heer Bloem vroeg die aanteekening gedurig, als zij aanleiding gaf de »ontrouwen« ten toon te stellen.

Maar zaten de »ontrouwen« altijd in den modernen hoek?

Ik herinner mij sommige «ingrijpende kwesties.» Toen het voorstel in stemming kwam, reeds herhaaldelijk werd het in de Synode behandeld — om voor te schrijven, dat de aannemelingen in het belang van het godsd. onderwijs ter bestrijding van de z.g. lidmatenkweek alvorens belijdenis te doen, ten minste de laatste twee jaren getrouw het godsdienstonderwijs moeten hebben gevolgd, is dit niet verworpen met de stemmen der bovengenoemde leden. Neen, geheel andere .orthodoxen, meer confessioneel, zaten toen in den modernen hoek, voegden bij de eenparige stemmen der vrijzinnigen de hunne.

Bij het voorloopig aangenomen reglement op de ordening van zendelingen, waaraan ook de bepaling verbonden was, dezen onder verschillende voorwaarden tot het hulppredikerschag in de Ned. Herv. Kerk.toe te laten, ging het op dezelfde wijze.

In de zaak van ds. Schermerhorn, die niet in de doofpot gedaan is, maar tot een kerkrechterlijken maatregel heeft geleid hebben de drie vermelde leden tot het nemen van dien maatregel medegewerkt.

Er zouden meer punten te noemen zijn.

Den geachten inzender in de Waarheidsvriend ZOM. ik willen aanraden, de lijsten der verschillende stemmingen aandachtiger te raadplegen. Misschien vindt hij dan meer »ontrouwen«. Het is waar, dat wij bij de stemming over de schrapping der woorden »naar geest en hoofdzaak» met ons drieën van onze geestverwanten ons scheidden, en ten allen tijde ben ik bereid van mijn standpunt in deze rekenschap te geven. Maar de overige stemmingen leeren, dat gedurig anderen met ons waren »in den modernen hoek«!

Heeft men echter recht te eischen, dat alles in de Synode zal beslist worden door partijstemmingen en aldus de persoonlijkheid wordt gedood?

Het provinciaal ressort van Overijsel is in de Synode vertegenwoordigd door twee leden: een confessioneel en een ethische. Dat is niet onbillijk, want de confessioneelen hebben volstrekt niet de meerderheid in het ressort.

Slechts een ding willen wij, die de ethische richting volgen, krachtens ons beginsel niet. Volgelingen en instrumenten te worden van hen, die tegenwoordig meenen de leiding te kunnen opeischen van de geheele orthodoxe partij, zoodat alleen wat zij voorstaan orthodox is.

Daartoe scheidt ons van de confessioneelen en gereformeerden een te diep principieel verschil ten opzichte van het wezen der Kerk, de handhaving der leer, de onderteekening van formules het gezag der belijdenisschriften, die sedert drie eeuwen niet aan de H. Schrift zijn getoetst.

Wil dit zeggen, dat wij willekeur en bandeloosheid voorstaan? Integendeel! Juist op voorspel van ondergeteekende is door de Synode van 1912 de circulaire, door hem ontworpen, aangenomen, die alle willekeur ook in geïmproviseerde vragen veroordeelt, en er op wijst, dat de predikanten, bij alle vrijheid van formuleering, toch gebonden zijn aan de belijdenis, verklaring en belofte, in art. 39 Regl. Godsd. Onderw. vervat.

Wil men ons nu veroordeelen en uitwerpen, omdat wij naar het door God ons geschonken inzicht en naar drang van ons geweten handelen? Men ga zijn gang.

Zoolang echter de Kerk ons nog de eer verleent, om haar in het hoogste Bestuur te mogen vertegenwoordigen, zullen we spreken en stemmen, gelijk wij oordeelen voor God verschuldigd te zijn.

Met dank en heilbede.

E. 5 Nov. 1914.   OTTO SCHRIEKE.

Onderschrift van de Redactie:

Wij willen direct aannemen, dat de stemmingen wel eens door elkaar loopen in de Synode. Prof. Knappert stemde ook wel eens anders dan Prof. Cannegieter en Ds. Eilerts de Haan wel eens anders dan Dr. Visser. Maar wat bedoeld werd is duidelijk, dat n.l. bij de meest belangrijke en ingrijpende voorstellen, waar de oogen van duizenden op gevestigd waren, de 3 genoemde heeren steeds met kracht van redenen tegenover de orthodoxe leden positie innamen en met de modernen meeliepen.

Twee dingen willen we hierbij nog even opmerken. Ds. Schrieke schijnt het vreeselijk te vinden, dat tegenwoordig de stem van de confessioneelen en gereformeerden meetelt op kerkelijk gebied. Maar eilieve! hoe lange is het nu de stem der modernen, der evangelischen en der ethischen geweest die in alles den boventoon had en hield? Is het nu niet meer dan billijk, dat óok eens geluisterd wordt naar dndere menschen? Sinds wanneer hebben modernen en ethischen de wijsheid in pacht en het recht in de Kerk om alles te regelen naar hun believen?

En wat het tweede betreft: Ds. Schrieke zegt te stemmen en te zullen blijven stemmen als vrij man en zooals hij meent voor God verschuldigd te zijn. Maar hoe hebben we het nu? Zijn dan de ethischen van het type Weylandt-Menthen-Schrieke alleen maar jivrije" inannen en laten die zich alleen maar leiden door de stemme Gods?

Zulke groote woorden moest men niet gebruiken, daarin eigenlijk inderen beleedigend, als doende alles als partijman en niet om Gods wil.

Wie moet dat uitmaken wat Gods wil is? Zeker toch Gods Woord ons geopenbaard en zeker toch vragende wat recht en billijk is in de Ned. Herv. (Geref.) Kerk, met haar wettige belijdenis, die zoo schandelijk vertrapt en geschonden wordt?

Neen, neen — wij laten ons door dat woord partijman enz. niet intimideeren. Gods Woord en de belijdenis onzer Kerk zal tusschen ons beslissen. En Ds. Schrieke weet evengoed als wij, dat de inhoud van de 3 Formulieren van eenigheid overal waar het Gereformeerd protestantisme gevonden wordt nog steeds dezelfde is gebleven, welke belijdenis ieder Gereformeerde dan ook nog van harte onderschrijft, terwijl juist tegen den inhoud — (niet tegen een of ander woord of een of andere uitdrukking) door modernen c.s. zoo scherp wordt te velde getrokken en zoo sterk wordt geageerd.

En zeker! wij eeren het in Ds. Schrieke dat mede door hem de bekende circulaire in zake de belijdenisvragen is rondgezonden in 1912. Maar hoe goed ook bedoeld — en door ons meer dan eens gememoreerd en afgedrukt — op dit schrijven had nu minstens moeten volgen wijziging van art. 39 Regl. Godsd. onderwijs, daar het misbruik van de woorden «althans wat geest en hoofdzaak betreft" steeds voortgaat.

En het verheugt ons, dat tal van bekende ethische mannen dit met ons voelen — gelijk b.v. Ds. Vermeer van den Haag op de laatste Class. Vergadering alzoo sprak — waarom wij het des te meer betreuren, dat niet anderen maar juist de heeren Weyland-Menthen-Schrieke in de Synode zitten.

Wij zagen er liever anderen zitten!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen