Staat en Maatschappij.

Gewichtige gebeurtenissen op til.

De vraag of het leeningsontwerp van mimister Treub een conflict in de Tweede Kamer zal uitlokken, is er eene die op dit oogenblik veler aandacht bezighoudt.

De stand van zaken is daarbij zóo, de onderscheidene groepen der linkerzijde reed nu met aile beslistheid het betrekkelijk wetsvoorstel onaannemelijk hebben verklaard.

Of nu alle vrijzinnigen in de Kamer bij de eindstemming met de sociaal-democraten éen lijn zullen trekken staat nog niet vast, wel zijn er aanwijzingen, die zulks doen vermoeden, tenminste wanneer het Kabinet voet bij stuk houdt. Met zekerheid is intusschen alleen nog maar te zeggen dat de sociaal-democraten, vrijzinnig-democraten benevens een groote groep der liberale-unie zich tegen Treub's ontwerp zullen verzetten.

Het partijbestuur der sociaal-democraten heeft een manifest uitgegeven en is bezig vergaderingen uit te schrijven om te protesteeren tegen de voornemens der regeering. In den strijd die komende is, moet de leuze zijn niet een oorlogsleening maar „een oorlogsheffing van het kapitaal."

Dr. Bos, de leider der vrijzinnig-democratische Kamerfractie schrijvende over de naderende beslissing in het orgaan der partij eindigt zijn artikel met de verklaring: dat, waar het geldt de toekomst van ons volk gedurende een lang tijdsverloop velen de verantwoordelijkheid, welke het hun toevertrouwd mandaat medebrengt, daarvoor te zwaar gevoelen. Hoezeer ook bereid tot overleg zouden zij niet kunnen wijken van hun plaats en tot het laatste blijven volharden bij hun wensch dat deze groote zaak (de dekking der oorlogskosten) eerst definitief wordt geregeld op een oogenblik als de normale verhoudingen weer zijn ingetreden en het gemeen overleg met de Staten-Generaal niet alleen in vorm maar ook in wezen ten volle het karakter draagt, dat het in normale omstandigheden bezit."

En niet minder beslist laat zich de Vaderlander het blad van de „Liberale Unie" uit, als het vertrouwende, dat minister Treab wel wat in petto zal houden om toe te geven, laat volgen: „En zoo zal het ook thans moeten gaan, omdat we in het tegenovergestelde geval tot dezen bedroevenden toestand zouden komen, dat, gezien de groote belangen, waarom het gaat, ook de vurigste bewonderaars van den minister, een „non possumus" zouden moeten laten hooren.

Uit deze stemming, die in dé overgroote meerderheid der linkerzijde gevonden wordt, blijkt dat wat er ook gebeuren moge, aan toegeven, wat intusschen van minister Treub ook niet 1e verwachten is, niet wordt gedacht. Er kome dan desnoods een Kabinetscrisis, maar voor de verantwoordelijkheid daarvan schrikken de tegenstanders van de oorlogsleening niet terug.

Zoo staan wij dan aan den vooravond van groote dingen. We leven in een politiek moment, dat zijn wederga in onze parlemenare historie niet kent.

Buiten onze rijksgrenzen zijn de grootmachten van Europa bezig om elkander in den ontzachelijken wereldstrijd te vernietigen, waarbij het gevaar nog altijd bestaat, dat  eenig oogenblik ook Neerland's volk gedwongen zal zijn, zijn onafhankelijkheid gewapenderhand te verdedigen. En binnen de 'grenzen des lands een politieke aanval door "geestverwante partijen op een Kabinet, dat tot heengaan kan worden verplicht.

Staat ons een nieuwe periode in ons staatkundig leven te wachten? Is het de toeleg om het Kabinet Cort van der Linden vervangen te krijgen door een ministerie Bos—Troelstra, dan wel wenscht men een uitspraak der kiezers. Hoe dit zij, er zijn gewichtige gebeurtenissen op til.

Leger en vloot.

De commandant van de IIe divisie van het leger heeft een uitnemende circulaire aan de commandeerende officieren der divisie gezonden.

De circulaire luidt: lk heb de eer u, mijne heeren, mede te deelen, dat, naar mij van meer dan ééne zijde bericht wordt, het vloeken en het bezigen van ruwe uitdrukkingen in den troep nog steeds voorkomt. Het zal wel overbodig zijn u te doen kennen, dat het mijne uitdrukkelijke wensch is, dat hieraan ten spoedigste een eind kome, en ik verzoek u dan ook ten strengste toe te zien, dat dit euvel altijd en overal wordt tegengegaan. Zoowel door de officieren als door het kader — en dit geldt natuurlijk zoowel voor het vrijwillig dienend, als voor het verlofspersoneel — moet door elk in zijn rang hiertoe krachtig medegewerkt worden, niet alleen door zichzelf daarvan te onthouden, maar ook door, waar mocht voorkomen, onmiddelijk corrigeerend op te treden.

Ik verzoek u deze aangelegenheid met de onder u gestelde officieren (het onder u gestelde personeel) te bespreken en voor de richtige naleving dezer Nota te zorgen en te doen zorgen.

Met ingenomenheid maken wij van deze circulaire melding. De klachten over het vloeken en het bezigen van ruwe uitdrukkingen blijven legio.

Toch is het loffelijk schrijven van den generaal niet voldoende. Immers het werd  maar gericht aan de commandeerende officieren van éen der vier divisies. Het is te hopen, dat nu de drie andere divisie-commandanten zullen volgen.

Liever zagen wij een nota door den opperbevelhebber van zee-en landmacht tot leger -en marine gericht, omdat het bij het vlootvolk niet minder erg toegaat dan bij de troepen te velde.

Aan het vloeken en het bezigen van ruwe woorden moet paal en perk gesteld worden.  Meteen zou het dan ook niet ondienstig '. zijn, zoo in de nota van het oppercommando het optreden van een bekend liedjeszanger voor de militairen verboden werd.

In een der bladen werd onlangs in een ingezonden schrijven daartegen ernstig geprotesteerd. Het heet daarin dat bij zulk eene voorstelling liedjes werden voorgedragen van den vuilsten en laagsten inhoud, waaraan elk weldenkend mensch zich moet gestooten hebben.

Het is noodig, dat al wat niet eerbaar is en het geestelgk en zedelijk peil naar beneden trekt met ernst wordt tegengegaan.

Gebed

tijdens den veldslag.  Een lied uit 1813, in 1914 nagezongen. *)

Vader, ik roep tot U! Buldrend omwolkt mij de damp der kartouwen, Knettrend omraatlen mij bliksemfiambouwen. Heer' der heirscharen, ik roep tot U! Vader, och, leid mij nul

*) Het oorspronkelijk is een krijgslied van den Duitschen dichter Theodor Kömer, die als Luitenant-Adjudant den 26sten Augustus 1813 op den leeftijd van bijna 21 jaar, in den slag bij Rosenberg sneuvelde.

Vader, och, leid mij nu I Leid mij ter zege, leid mij ten doode: Heere, ik aanbid, erken Uw geboden. Zóo als Gij wilt. Heer' leid mij nu. Vader, ik wijd mij U! !

Vader, ik wijd mij UI Zoo te midden der herfstige vlagen als in de oorlogsdonderslagen. Bron van genade, erken ik U. Zegen mij, Vader, nu!

Zegen mij. Vader, nu! In Uwe hand beveel ik mijn leven. Gij kunt het nemen, Gij hebt het gegeven; zegen mij levend of stervend nu! Vader, ik lofzing U

Vader, ik lofzing UI 't Is toch geen kamp om de schatten der aarde; 't heiligst' verdedigen wij met den zwa rde; dies, winnend en snevend, prijs ik U. U, Heer', behoor ik, U! U, Heer', behoor ik, U!

U, Heer', behoor ik, U! Dan als de donders des doods mij omloeien, dan als mijn aadren geopend vloeien: U, mijn God, U behoor ik nu! Vader, ik roep tot U!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen