Uit het kerkelijk leven.

De beginselen en het karakter der Herv. Kerk.

Gewone Hervormde menschen denken dat, als men weten wil wat zoo het beginsel is waaruit de Herv. Kerk geleefd heeft en nog behoort te leven, men dan de Nederlandsehe geloofsbelijdenis, den Heidelbergschen Catechismus en de Leerregels van Dordt moet opslaan. Dan kan men lezen wat de Herv. Kerk naast en tegenover de Roomschen, de Lutherschen, de Remonstranten, de Dooperschen enz. wenschte te belijden in zake: God drieëenig, Gods souvereiniteit, het gezag der Heilige Schrift, de algeheele verlorenheid des menschen, de verzoening in Christus' bloed, Woord en Sacrament, Kerkregeering, enz. enz.

Die beginselen zijn niet verborgen gebleven; ze zijn duidelijk uitgekomen in den loop der tijden en ze worden nog week aan week aan de hand van den Catechismus in het midden der gemeente uiteengezet.

Vandaar, dat dit jaar in de Synode was voorgesteld om in de proponentsformule in te voegen bij de uitdrukking „de beginselen en het karakter van de Herv. Kerk hier te lande" de woorden: „zooals deze gekend worden uit hare belijdenisschriften".

Maar toen kwam o.a. Ds. Beversluis (evangeUsch) om daarover 't zijne te zeggen, dat niet malsch is, (zie blz. 652 Handel, der synode).

Hg zegt zoo ongeveer:

de beginselen en het karakter onzer Kerk zijn niet te vinden in de Calvinistische belijdenisschriften, waarvan er twee n.l. de Ned. Gel. bel. en de Canones van Dordrecht zelfs het supra-lapsarisme tot grondslag hebben.

De beginselen en het karakter onzer Kerk komen niet uit in het Calvinistisch denkbeeld van Gods souvereiniteit, met den aankleve van het treurige dogma der praedestinatie in zijn beide vormen, de leer der verkiezing en de leer der verwerping.

Neen de beginselen en het karaker onzer Kerk komen uit 'in het reformatorisch of gereformeerd beginsel van Gods ontfermende liefde in Christus geopenbaard, in het Evangelie gepredikt en door het geloof aan hart en leven ervaren.

Dat beginsel moet geacht worden het hoofdbeginsel onzer Kerk te zijn geweest bij hare wording. En het is 't nog steeds, ondanks de tijdelijke overheersching in vorige eeuwen van het Calvinisme.

Terwijl als van dit reformatisch hoofdbeginsel afgeleid verder als beginselen onzer Herv. Kerk naar voren moeten worden gebracht :

het erkennen niet van een dogmatisch stelsel, maar van het Evangelie van Jezus Christus als de Godsopenbaring;

de waardeering der Heilige Schrift niet als een onfeilbaar Woord van God, maar als de kenbron van dat Evangelie;

het in het midden plaatsen van Jezus Christus als dengene in en door wien Gods ontfermende liefde is geopenbaard;

en het erkennen van de Kerk als de gemeenschap des levens van, niet der leer over Jezus Christus.

Daarom ook acht Ds. Beversluis het karakter onzer Kerk te zijn „niet Luthersch, niet Calvinistisch, maar Gereformeerd d.i. hervormd, anti-Roomsch; en daarom vrijheid van geweten handhavend tegenover elken gewetensdwang, hetzij van Rome, hetzij van Dordt".

Wanneer we deze dingen lezen, weten we niet waarover we ons 't meest verbazen moeten.

Moet het zijn over de zonderlinge vertaling van het woord „gereformeerd? "

Want immers het is toch wel kras om dat woord louter in negatieven zin te nemen en te zeggen, dat het beteekent: „anti-Roomsch"; of: „vrij van allen gewetensdwang".

Men weet toch beter, dat er méér in ligt dan dat negatieve, dat individualistische, dat louter op zich zelf aangelegde, 't welk Ds. Beversluis er in wil leggen.

Zóo mag men niet met de dingen omspringen !

Want immers gereformeerd wil ongeveer zeggen: de Roomsche Kerk als de valsche Kerk verlatend, om van de gedeformeerde Kerk terug te keeren tot de Kerk, die gereformeerd is, gezuiverd en hervormd, naar uitwijzen van Gods Woord.

Gereformeerd wil zeggen: het gezag van den Paus verwisselen voor het gezag van Gods Woord en de opperheerschappij van Jezus Christus, Sions Koning.

't Is dus niet: anti-Roomsch, zondermeer.

Neen, het is de hervorming genomen naar een bepaald type.

Gereformeerd is: anti-Roomsch, — maar dan niet Lutersch, niet Anabaptistisch, niet Remonstrantsch maar bepaald gereformeerd d.i. naar den goddelijken regel ons in Gods onfeilbaar Woord gegeven, bizonder duidelijk omschreven en verklaard door Calvijn c. s.

Ds. Beversluis moet dat nog eens nazien wat hij schreef en wat anderen ouderteekenden, en dan zal hij moeten erkennen, dat bij niet zoo heel gelukkig is geweest in het teekenen van het historisch-karakter der Ned. Herv. Kerk.

Wat ook verder nog uitkomt, als hij schrijft: dat in onze Kerk wel tijdelijk de Calvinistische leer de overheersching heeft gehad.

Da's ook geen heel gelukkige teekening.

Daarbij erg zonderling.

Want dat woord tijdelijk, maakt zoo den indruk, dat het oorspronkelijk anders was, dat het toen een poosje gewijzigd is en dat men nu weer tot het oorspronkelijke is terug gekeerd.

En dan moet het toch een zonderlingen indruk maken, als Ds. Beversluis zegt, dat de Calvinistische leer gedurende de vorigeeeuwen de overheersching heeft gehad.

Eeuwen lang dus.

Vanaf het oogenblik, dat de Herv. Kerk hier te lande tot formatie kwam.

Tot op dezen dag, nu de zelfde belijdenisschriften nog erkend worden en nog steeds de historische grondslag der Herv. Kerk uitmaken.

Wonderlijk om dan te spreken van een „tijdelijke overheersching"!

't Is eigenlijk om te lachen, dewijl de stevige gronden waarop de vrijzinnigen zich beroepen historisch niets anders blijken te zijn dan holle, ingebeelde, gansch onware voorstellingen.

Wat men wenscht, dat meent men werkelijkheid te zijn — maar daarmee is de werkelijkheid nog niet geworden zooals men die gaarne zou willen hebben!

Want het is toch van genoegzame bekendheid, dat het beginsel der Nederlandsehe reformatie te zoeken is in den calvintischen lijn.

De reformatie, hier reeds lang vóór Calvijn begonnen, is ja, wel belemmerd door Erasmianen en misleid door Anabaptisten en Libertijnen. Maar wie ontkent, dat de refor­matie hier te lande, blijkens prediking, sacraments-beschouwingen en Kerkregeering, niet geheel in Calvinistische paden is gekomen, die zou de historie toch geweld aandoen.

Niet het Luthersch protestantisme, maar maar het Gereformeerd protestantisme kwam hier tot ontwikkeling.

Niet de godsdienstige oppervlakkigheid van het Humanisme noch de losbandigheid van het Anabaptisme of het Libertinisme vormen het karakter van de Nederlandsehe Reformatie.

Ook niet de nuchtere verstandelijkheid van het zoogenaamde Zwinglianisme.

Neen, het Calvinisme met zijn besliste erkenning van Gods souvereiniteit, de onvoorwaardelijke onderwerping aan de Heilige Schrift, de leer van des menschen geheele verdorvenheid, de leer van de praedestinatie, de leer van de vleesch wording des Woords, de leer van de Sacramenten enz. enz. is het geweest, dat, met zijn klare formuleering der waarheid en breede toepassing op alle terrein des levens, hier de Reformatie heeft beheerscht, gevormd en geleid.

En zoo komen we op 't geen dan door Ds. Beversluis als het beginsel onzer Ned. Herv. Kerk wordt genoemd: n.l. Gods ontfermende liefde in Christus geopenbaard

Zeer zeker is dat het beginsel der Reformatie en onzer Kerk.

„Alzóo lief heeft God de wereld gehad enz. zeggen we blijde den Apostel Johannes na.

Maar dat heeft noch de Reformatie — noch de Hervormde Kerk in Nederland — ooit uit het verband willen rukken.

Dat heeft men nooit zoo los en zonder nadere uiteenzetting verkondigd.

Noch in de prediking, noch in de sacramenten heeft men ooit zoó maar over „de liefde Gods in Christus" gesproken.

Natuurlijk niet. Omdat dat niet kan en niet mag. Omdat God het ons alzoo in Zijn Woord niet heeft geleerd.

Een prediking van Gods liefde zondereen prediking van Gods gerechtigheid; een prediking van Gods liefde zonder een prediking van 's menschen algeheele verdorvenheid en allerdiepste vijandschap enz. — is nooit door onze Herv. Kerk voorgestaan.

En daarom wie de openbaring van Gods liefde in Christus zoo maar los daar neerzet, die begaat een groote dwaasheid.

Want dat kan niet, Dat doet ook trouwens niemand. Ook de vrijzinnige niet.

Die groepeert daar omheen wat hij van God, wat hij van den mensch, wat hij van den Bijbel, wat hij van de bekeering, wat hij van de eeuwigheid, enz. enz. denkt. Dat kan niet uitblijven.

Gelijk ook de Reformatie dat gedaan heeft.

Waarbij duidelijk blijkt — 't welk met de stukken te bewijzen is — dat de Nederlandsehe Reformatie, belichaamd in de Ned. Herv. Kerk (en daar hebben we in dit verband, waar het gaat over het beginsel en het karakter van de Herv. Kerk als zoodanig, mee te maken.)zich duidelijk heeft uitgesproken telkens en telkens weer in zake:

de inspiratie der H. Schrift en het volstrekt gezag van Gods Woord;

de praedestinatie;

de vleesch wording des Woords;

den doodstaat des Zondaars;

de krachtdadige roeping;

de particuliere genade;

de leer der sacramenten;

de wijze van Kerkregeering enz enz.

Wil' men nu deze beginselen niet — dat moet men zélf weten.

Haat men dit karakter der Hervormde leer — 't zij zoo.

Staat men principieel, vierkant, vijandig tegenover deze leeringen '— men zegge het gerust.

Maar dan hoort men in de Nederlandsehe Hervormde Kerk niet thuis die alle hare jaren die beginselen heeft beleden, verkondigd, voorgestaan, uiteengezet en verdedigd.

Men voege zich dan bij eene andere Kerkformatie, die een ander karakter vertoont.

Maar wat men niet mag, dat is de historie vervalschen en de menschen misleiden.

Die kunnen we missen!

Dr. Niemeyer, de hoofdredacteur van het Weekblad voor Vrijzinnige Hervormden praat z'n mond wel eens voorbij.

Zoo liet hij geruimen tijd geleden los — we hebben er toen melding van gemaakt — dat hij al die confessioneele-leerdrijvers liever vandaag de Kerk zag uitgaan dan morgen. Ze hooren in de Herv. Kerk niet thuis en Dr. Niemeyer is op hun gezelschap niet gesteld — wat we ons kunnen begrijpen!

Maar nu wil hij er nog meer kwijt.

En wel diegenen, die onder de modernen te vér gaan. „Deze lieden" ('t is wel vereerend!) „zijn geen begeerenswaardige leden onzer Kerk" schrijft hij nu.

't Is wel aardig!

Tot de gereformeerden en confessioneelen zegt Dr. Niemeyer: gaan jullie nog niet?

En tot de uitersten der modernen zegt hij : ik wil je kwijt!

Zoo zal Dr. Niemeyer spoedig alleen overblijven en dan triumfantelijk zeggen: „heb ik het niet vér gebracht. Ik, de Koning van woestijn? "

't Is wel aardig. En we gunnen Dr. Niemeyer het genot van dat vooruitzicht wel een oogenbhk. Alleen moet hij er niet op rekenen, dat de gereformeerden en de confessioneelen nu zoo héél spoedig zullen gaan verhuizen. Hoe zeer, wij voor ons. Dr. Niemeyer altijd graag een pleizier doen, dèar kunnen we nog niet toe besluiten...

Maar wat we wilden opmerken is dit: gaat de arrogantie van zekere menschen toch niet te ver?

't Is maar: die hoort er niet in, die kunnen we missen, die begeeren we niet enz.

En waarom spreekt men dan zoo?

Omdat men persoonlijk op een slnder standpunt staat en endere inzichten heeft en een andere overtuiging koestert.

Ieder die niet met de persoonlijke overtuiging van Dr. N. of Ds. P. meegaat moet er maar uit

Wat dom, tyranniek standpunt is dit.

Dan draait alles om een persoon, om een partij.

Neen — dan nemen de Gereformeerden en confessioneelen toch altijd nog een veel hooger standpunt in! Die zeggen in het midden mn de Ned. Herv. (Geref.) Kerk, dat predikanten en Gemeenteleden zich hebben te schikken naar uitwijzen van Gods Woord, dat aller rechter moet zijn; en dat men zich in de Kerk heeft te voegen naar de belijdenis der Kerk, welke gemeenschappelijk eigendom is en blijft, zoolang de Kerk zelve die belijdenis niet heeft gewijzigd of afgeschaft.

Ons dunkt, dat ieder, van welke richting ook, zal moeten getuigen, dat het standpunt der gereformeerden en der confessioneelen véél hooger staat dan het standpunt van de vrijzinnigen.

Want die zeggen: wie met ons niet instemt, die kan onze Kerk missen als kiespijn.

Terwijl wij zeggen: Gods Woord en de belijdenis der Kerk zij onze rechter.

Partij politiek staat hier tegenover het ware kerkelijk standpunt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen