Uit het kerkelijk leven.

Een Jaaroverzicht.

In de Kerkelijke Courant No 1 geeft de redacteur van het niet-ofïiceele gedeelte, in dit geval waarschijnlijk de oud-profesor M. A. Gooszen, een kort overzicht van 't geen het jaar 1914 belangrijk maakte. In betrekking tot het leven van de Herv. Kerk zegt hij dan 't volgende, na eerst over den wereldoorlog gesproken te hebben:

Is 1914 voor ons bewustzijn dus in de eerste plaats bet oorlogsjaar, het bloedjaar, het jaar, dat misschien in latere tijden zal worden genoemd als het keerpunt in de geschiedenis der wereld, als het einde van een afgesloten periode en het begin van een nieuwen toestand, toch mogen we niet voorbijzien, dat het jaar niet eerst met 1 Augustus is begonnen; dat er 7 maanden reeds waren voorbijgegaan, toen de oorlog uitbrak. En in die 7 maanden hebben er ook dingen plaats gehad, althans op het gebied van ons eigen land en van onze Hervormde Kerk, die ook waard zijn in gedachtenis te blijven.

Wij denken met name aan de groote vergadering, die in April heeft plaats gehad in Den Haag, eene vergadering, die, hoe men ook over hare beteekenis denken moge, in elk geval geheel eenig is geweest in de geschiedenis onzer kerk. Daar was „de kerk" vergaderd door middel van het grootste gedeelte harer predikanten en ouderlingen, en daar werden rond en open, onomwonden en duidelijk de tegen elkander indruischende opvattingen uitgesproken. Daar openbaarde zich, dat ondanks de groote verscheidenheid van „richtingen" in onze kerk, ondanks ook het feit, dat door de zes sprekers zoo al niet officieel dan toch facto zes richtingen vertegenwoordigd werden en toch in den grond in al die verscheidenheid slechts twee stroomingen te onderscheiden zijn, de conservatieve en de progressieve, de strooming, die de oude vormen behouden en van nieuwe bindende kracht voorzien wil, en de strooming, die wil voortschrijden op den weg der geestelijke ontwikkeling en het niet te loochenen feit der veranderde toestanden ook wil erkend zien in het kerkelijke leven en de kerkelijke toestanden.

Helaas, dat waar de eerste strooming slechts door twee, de tweede door vier sprekers vertegenwoordigd werd, in de middagvergadering bij voorkeur de woordvoerders der eerste opvatting aan het woord waren, en daardoor een indruk achtergelaten werd bij velen, dat de progressieve, de „vrijzinnige" strooming in de minderheid was, zich niet verdedigen kon of wilde ! Dit niet te loochenen feit, dat verschillend beoordeeld worden kan, maar zeker vele vrijzinnigen teleurstelde, is naar wij.gelooven eene der oorzaken, dat de groote vergadering, die zooveel geld gekost heeft, en waarvan misschien door velen veel verwacht is, geen merkbare gevolgen gehad en in de verhoudingen en toestanden geen verandering gebracht heeft.

Bedroevend achten we het feit, dat in dit zelfde jaar 1914 de Synode een besluit genomen heeft, dat alleen rekening houdt met de conservatieve strooming, en de progressieven een slag in het aangezicht geeft! Wat hieruit zal voortkomen, of inderdaad de schrapping van de geest-en-hoofdzaak-clausule tot wet verheven worden zal, ondanks het protest der vrijzinnigen, kunnen we niet voorzien.

Maar één ding is wel zeker, dat het er nu op zal aankomen voor de ethischen in de kerk te beslissen aan welke zijde der scheidingslijn zij zich plaatsen zullen. In den Haag stond hun woordvoerder Vermeer beslist aan de zijde der progessieven. Zullen zij zich als het er op de Classicale vergadering in 1915 op aankomt partij te kiezen voor of, tegen de schrapping, ook unaniem scharen aan die zijde, en met al hun kracht protesteeren tegen een maatregel, die, daargelaten welke uitwerking zij definitief hebben zou, toch bedoeld is als middel om de kerk te „zuiveren" van de heterodoxie? Of zal het conservatieve element in hunne opvattingen zulk een invloed uitoefenen, dat zij hun steun geven aan Confessioneelen en Gereformeerden om de Evangelischen en Modernen het verblijf in de kerk moeilijk, zoo niet onmogelijk te maken ? Wij hopen ...., wij vreezen...., wij zijn onzeker. Een deel der Ethischen wil inderdaad de vrijheid, maar een ander deel is bang voor die vrijheid, en zou gaarne zien, dat althans de Modernen de kerk verlieten. Zal dan deze kwetsie eindelijk aanleiding geven tot de splitsing der Etische groep in „rechts" en „links", waardoor de eersten zich nauwer aan de Confessioneelen en Gereformeerden, de anderen aan de Evangelischen en Modernen zullen aansluiten ?

We weten het niet! Maar in elk geval zien we den loop der zaken in 1915 met belangstelling en niet zonder zorg tegemoet. 't Is hier weer dezelfde toon, dien vre overal bij de vrijzinnigen beluisteren: wat de orthodoxie wil is conservatief, achterlijk, dom; wat de modernen willen is: voortschrijden op den weg der geestelijke ontkenning.... of neen! pardon... voortschrijden op den weg der geestelijke ontwikkeling.

Ook gaat hier 't oog weer naar een deel ' van de ethischen. Die moeten de modernen helpen, anders hebben ze 't verloren.

Verloren in een Kerk — waar ze ook niet thuis hooren. Vanwege hun .geestelijke ontwikkeling".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen