Uit de Pers.

Aan Hollandia, hoofdredacteur Ds. Sikkel, Geref. predt. te Amsterdam, ontleenen we het hier volgend artikel:

Volkskerk.

Het Friesch Kerkblad schreef hierover:

Een „belijdende volkskerk" is in het afgetrokkene wel mogelijk. Dat zij „de quadratuur (het vierkant) van den cirkel" zou zijn, d.w.z. een ongerijmdheid, een ondenkbaar iets en een absolute onmogelijkheid, schijnt ons veel te algemeen en te sterk gesproken.

Een belijdende volkskerk is mogelijk.

Wanneer de roeping des Evangelies tot een volk uitgaat; dat volk in zijn kern en in de groote massa van zijn gezinnen, in zijn geslachten en in zijn organisch bestaan voor het Evangelie wordt gewonnen; wanneer het Woord Gods alzoo een zuurdeesem en een heerschend en-leidend beginsel werkt voor het leven des volks op alle gebied; wanneer dat volk ook in zoover gewonnen wordt voor ééne religie, ééne belijdenis, en vergaderd in ééne kerk — natuurlijk is die Kerk dan een volkskerk! Een volkskerk, ook al zijn er in 't midden van dat volk nog zekere kringen, waarin nog de afgoden aangebeden worden of zekere groepen van personen en gezinnen, die zich scharen rondom een andere belijdenis of zich vereenigen in andeie Kerken of in sekten.

Zelfs hebben wij ook in ons vaderland zoodanige volkskerk gekend.

De Gereformeerde Kerk was in de eerste eeuwen van de Reformatie de Kerk van het Nederlandsche volk.

Zij was de heerschende en bevoorrechte Kerk.

Zij was niet slechts zeer innig met het leven des volks saamgeweven, maar ook zeer nauw verbonden met de Overheid en oefende een grooten invloed op haar bestuur en instellingen^

Met dankbaarheid erkennen we ook de groote beteekenis, welke de Volkskerk in die eeuwen voor land en volk heeft gehad, en den uitnemenden zegen, welken de Heere toen aan en in en door de Kerk heeft geschonken.

Maar — de herinnering aan de geschiedenis van de Kerk dier tijden is metéén een herinnering aan de ontzettende gevaren, welke verbonden zijn aan de Volkskerk-idee, gelijk zij toen ter tijd gerealiseerd was!

Men spreekt van spanning in de volkskerk tusschen idee en werkelijkheid, tusschen de begrippen „Volk" en „kerk" in de eene volkskerk.

Die spanning openbaarde zich in de Volkskerk der Reformatie al heel spoedig op zeer verontrustende wijze. .

Eenerzijds was er, vooral door den invloed der Overheids-bemoeiïng, zooréél in den schoot der Kerk opgenomen wat in zijn hart nog Roomsch was. Ter andere zijde drong ongeloof en wereldzin, onverschilligheid en Godverzaking al meer de Kerk binnen.

En toen kwam er de spannirg in!

De Kerk moest Kerk blijven, maar — tegelijkertijd Volkskerk zijn!

Om Volkskerk te zijn en te blijven, de kerk van Nederland, van het Nederlandsche volk.

Daarom moest men zeer ruim zijn ih zijn doopspractijk. De Overheid bevorderde dat harerzijds in niet geringe mate. En zoo werden er dan gedoopt kinderen van Roomschen, ja zelfs van Zigeuners, van openbare spotters, van publieke boerenhuizen.

En het is erbarmelijk, hoe onze vaderen met allerlei gewrongen redevoeringen dat hebben trachten goed te praten om toch maar vast te houden aan de fictie dat zulke kinderen als «kinderen des Verbonds« moesten worden beschouwd.

Aan die treurige practijken is voor een niet gering deel het verval der Geref. Kerken in de tweede helft der 17e en in de i8e eeuw te danken

Men miste den moed om de Volkskerk-idee prijs te geven en voor de heiligheid van het Genadeverbond te waken.

Men ontheiligde het Genadeverbond practisch, en om dit eenigszins te bemantelen, ging men het toen ook theoretisch verminken en van zijn geestelijke kracht berooven. Het Verbond werd vcruitwendigd en ontzield, het sacrament ontaardde in een bloote ceremonie, waaraan de groote massa zonder schuchterheid deel nam.

De Kerk werd almeer een gemengd gezelschap

En toen kwam het leven der ware kinderen Gods geheel los van en zelfs tegenover dat veruitwendigde Verbond en die ontwijde Sacramenten en die ontzielde Volkskerk te staan.

Conventikelen en separatisme zijn de natuurlijke gevolgen, al"; rle Volkskerk tot schier eiken prijs volks\i^\V, dè kerk des volks wil zijn.

Zeer zeker, de kerk van Christus moet niet nauw zijn in hare ingewanden. Zij moet ruim van hart zijn.

Maar behalve een ruim hart is er ook wat men in de medische wereld noemt een vergroot hart.

En wij weten, welke gevolgen de vergrooting van het haft voor den bloedsomloop, voor de levenskracht en levensenergie, voor de gezondheid en zelfs voor het leven zelf na zich kan sleepen.

Die Volkskerk nu lijdt doorgaans — de geschiedenis heeft het geleerd — aan een hartvergrooting, waardoor zij haar levenskracht inboet,

In de spanning tusschen Volk en Kerk wordt de Kerk door het Volk overwonnen en wordt verwereldlijkt.

Dan is het: »Simson, de Filistijnen over U!«

De afstand tusschen een «belijdende volkskerk* en de moderne volkskerk is dan ook waarlijk niet zoo groot als men wel meent.

De geschiedenis leert, hoe ook de eerste in de practijk schier onontwijkbaar voor het dilemma komt te staan om óf de idee en de pretentie van volkskerk te zijn, prijs te geven en los te laten, óf gelijk te worden aan smakeloos geworden zout.

En als het zout smakeloos geworden is, warmee zal het gezouten worden?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen