Uit het kerkelijk leven.

Het reeht van den predikant.

Er is veel geschreven over de stoute daad van Dr. Engelberls te Amsterdam om den modernen Ds. Hulsman van Assen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam te laten preeken, terwijl hij zelf preekte te Velzen.

Met veel ophef en niet zonder reclamezucht is die morgenbeurt door Dr. Engelberts overal aangekondigd, opdat heel de stad Amsterdam en ook heel Nederland goed zou weten wat er daar in de hoofdstad des lands in het midden van de Ned, Herv. Gemeente door een der plaatselijke predikanten werd uitgehaald!

't Was Ds. Engelberts niet zoozeer te doen om een modern predikant op den kansel te Amsterdam te brengen. Want indien wij gewild hadden, hadden wij enkele weken nd Ds. Hulsman in Amsterdam in de hoofdstad voor de Gemeente kunnen optreden. Dr. E. had een van zijne morgenbeurten daarvoor ons aangeboden — waarvoor we evenwel begrijpelijkerwijze beleefd hebben bedankt.

Het beginsel van evenredige vertegenwoordiging, waarbij naar geen belijdenis der Kerk meer gevraagd wordt en waarbij de kansel tot een vrije spreektribune gemaakt wordt aanvaarden we niet. En dus willen we ook in deze niets met de predikanten te maken hebben.

Wij ontzeggen ook den plaatselijken predikant het recht om alzoo te handelen.

Hij heeft zich, van God en van de Gemeente geroepen zijnde, aan de Gemeente verbonden om haar te dienen.

Hij moet ook voor haar optreden. En hij heeft zich daarbij eerlijk, met handteekening en heilige belofte verbonden, om dat te doen overeenkomstig Gods Heilig Woord (zie den beroepsbrief, )

Evenredige vertegenwoordiging is daarbij uitgesloten. Het gaat om de stemme van Gods Heilig Woord en om de lijnen onzer gereformeerde belijdenis. Uitgesloten is dan voor den plaatselijken predikant om den kansel tot een vrije spreektribune te maken en gelegenheid te geven aan hen die principieel verschillen met Gods Woord en de belijdenis, aan het woord te komen. Dat mag men niet uitlokken, niet toestaan, niet bevorderen. Integendeel, als eerlijk man moet men dat verhinderen door alle eerlijke middelen en langs elken wettigen weg.

Dr. Engelberts heeft dan ook niet goed gedaan om Ds. Hulsman te vragen en heel z'n handelwijze lijkt ons een vreemde gril en een onverantwoordelijk singulier doen. Men heeft meer van die menschen, die gaarne iets doen wat niemand anders doet. Wat bij ons nooit zoo groote bewondering kan wekken als dat bij anderen wel 't geval schijnt te zijn.

De resultaten van die singuliere liefhebberijen zijn ook gewoonlijk ongeveer gelijk aan nul.

Wij veroordeelen het dus, dat Dr. Engelberts meehelpt om de Kerk te willen maken tot een vereeniging van elk wat wils; tot een disputeergezelschap; waarbij van de kansel dan een vrije spreektribune gemaakt zal worden. Wij veroordeelen dat, om principieele oorzaken. Omdat het de waarheid Gods aantast in den hartader. Omdat het de Gemeente misleidt en bederft. omdat het 't beste middel is om onze Herv. Kerk in den grond te boren, o

[Opbouwers zich wend is men overgegaan tot het gilde van afbrekers en lopers.

[En dat kan men niet verhinderen door In ook een man van den Geref. Bond vragen.

't "Vertroebelt nog meer.

't Maakt de misère nog grooter. En daarom bedanken we oogenblikkelijk voor de zeer vriendelijke uitnoodiging ----

Maar een andere kwestie is deze: heeft, volgens de reglementen onzer Kerk, de predikant het onbeperkte recht om, wanneer hij zelf niet kan of niet wil optreden bor de Gemeente, een ander in zijn plaats laten preeken?

[En dan zeggen we: ja!

Volgens de reglementen namelijk. d

Waarbij we nu eens uitschakelen de vraag of hij dan nooit meer zelf zou be­geven te preeken en altijd een ander te kunnen vragen.

Dat laten we rusten. Want dan komen (e tot de vraag, of hier niet aanwezig een zich onttrekken aan zijn ambt en licht — wat dan onder plichtsverzuim pu kunnen vallen en ènders behandeld U moeten worden dan hetgeen nu aan Ie orde is.

Nu gaat het over de vraag: mag een predikant in een hem toegewezen beurt een bepaalden Zondag in een bepaald kerkgebouw een ander, die daartoe vollens de kerkelijke reglementen bevoegd , in zijn plaats voor de Gemeente laten optreden, ja of neen?

En dan zeggen wij: volgens de reglelenten van onze Kerk, ja!

Want in onze kerkelijke reglementen over deze aangelegenheden niets bizonders vastgesteld en voorgeschreven, dan geen we nadrukkelijk in het Reglement voor de Kerkeraden art. 21 en 22 vinden neergelegd n.l. dat de predikant zoowel het algemeen als in 't bizonder de leiding der openbare godsdienstoefening heeft zonder dat daarbij de Kerkeraad iets  heeft te bepalen.

De ambtsplichten van den predikant in ket algemeen worden door den Kerkeraad bader vastgesteld. Over de werkzaamheden  plichten van den predikant wordt bij lerkeraadsbesluit en huishoudelijk reglelent nadere omschrijving en aanwijzing gegeven.

En de predikant heeft zich daarnaar te voegen en zich daaraan te houden, zoolang dat voorschrift bestaat.

Dingen, hem opgedragen naar onderling |; oedvinden van den Kerkeraad kan en lag hij niet van zich schuiven. Hij heeft  eenvoudig daaraan te gehoorzamen.

Maar wat de leiding van de openbare Godsdienstoefening betreft is de predikant vrij man.

Stel dat een Kerkeraad vóór de gezangen is, maar de predikant is er tégen. dan heeft ten slotte de predikant de beschikking over het al of niet laten zingen daarvan.

Stel dat een Kerkeraad tegen de behandeling van den Catechismus in de avondbeurten is, maar de predikant is vóór om dat leerboek onzer Vaderen iet de Gemeente te behandelen, dan is hij vrij om het te doen of te laten.

Stel dat de Kerkeraad veel voelt voor het Doop-en Avondmaalformulier, omdat in z'n geheel te lezen, maar de predikant voelt er niets voor en zegt ïever wat hij wil bij de sacramentspediening, dan kan geen Kerkeraad hem dwingen de formulieren te gebruiken.

Stel dat de Kerkeraad er veel voor voelt, dat bij de voorbereidings-predicatie de voorbereidings-vragen aan de Gemeente gedaan worden, waarbij zij, die ten avondmaal wenschen te gaan zullen bpstaan en op die vragen antwoorden — baar den predikant zint dit niet, dan loet hij het niet en houdt voorbereiding op zijn manier.

De predikant is in deze geheel vrij man.

In het algemeen genomen is dus de org voor de openbare Godsdienstoefening oebetrouwd aan den Kerkeraad (in leine gemeenten aan den predikant en de ouderlingen en de diakenen, in groote gemeenten aan den bizonderen Kerkeraad). iie art. 14 Regl. Kerkeraden.

Het getal der Godsd.oefeningen (2 of of 5 per dag; weekbeurten enz.) alsook de tijd waarop ze zullen gehouden of orden ('s morgens, 'a middags's avonds; 3m half 10 of 10 uur; om 5 uur of 6 wr enz.) is óok bepaaldelijk opgedragen ^n den Kerkeraad; en de predikant mag laar geen verandering in brengen dan met toestemming van den Kerkeraad art. 22 Regl. Kerkeraden).

Maar overigens is de leiding van de openbare godsdienstoefening geheel aan de predikant toebetrouwd (art. 21 en 22 ^6gl. Kerkeraden), zoodat deze bepaalt in s^elken vorm hij 't doen zal en ook wie, Mj voorkomend geval, voor hem zal optreden.

De eenige bepaling, die voor den predikant daarbij bindend gesteld is, is 't v w volgende: hij gaat naar eigen oordeel te rade met de godsdienstige behoefte zijner gemeente!! En dus wanneer een orthodox predikant 't in z'n hoofd krijgt om in zijn beurt een modern collega te laten optreden heeft hij het volle recht daartoe, dewijl hij immers te beschikken heeft over den kansel, en 2e kan hij zich beroepen op „de godsdienstige behoefte der gemeente."

Wat wil men nog meer?

Wat we nog meer willen?

We willen het nog eens uitspreken, dat onze Kerkelijke reglementen er op aangelegd zijn om de boel in de war te sturen. Men wil geen verband leggen in het allerbelangrijkste tussschen den predikant en den Kerkeraad, omdat men de vrijheid wil. En vooral de predikant vaoet vrij zijn. Opdat de gemeente gebonden worde door de nukken en de ideeën, door de beginselen en idealen, door de allures en de illusies van de heeren predikanten!

Alles moet in de handen van de predikanten zijn en blijven, omdat men bang is voor de Kerkeraden, voor de ouderlingen.

Men vindt dominocratie, predikantenheerschappij in onze Herv. Kerk.

Zóó, meende men, kon men de Kerk 't langst houden in de vrijheid! De dominé's weten het immers veel beter dan de ouderlingen en de leden der gemeente !

En daarbij is nu het wondere, dat iedere dominé zich plechtig verbonden heeft zich in alles te zullen richten naar Gods Heilig Woord.

In iederen beroepsbrief staat dat.

Maar dat vergeten de dominees die wanen in de vrijheid te staan, niets met den Kerkeraad te maken te hebben en in alles „naar eigen oordeel" te rade te mogen gaan met „de godsdienstige behoeften" der gemeente.

Ziet, dat is niet goed van de dominees, dat ze dat vergeten.

Want onze Herv. Kerk heeft haar eigen belijdenis, haar leer.

En onze Herv. Kerk zegt zich te moeten en te willen richten naar Gods Heilig Woord.

En dat de dominees dat dan maar onderstboven schoppen, dat is niet eerlijk.

Maar juist omdat men geen vast eren band aan Woord en Belijdenis wil, durft en wenscht men niet èn Kerkeraad èn leeraar te binden aan elkaar en saam hen te binden aan Schrift en Belijdenis. Dan kwam men in het rechte spoor. Dan zou alles eerlijk en ordelijk geschieden. Maar dat wil men niet.

En daarom heeft men het nu zóo ingericht zooals het beschreven staat.

Wat ieder dwaas vindt.

En ook gansch niet behoorlijk is.

Wat in de Kerk niet past.

Maar waarmee men niet wil en durft breken, omdat men geen band aan het Woord en aan de Belijdenis wil.

En daar moet het toch heen.

Dan krijgen we een gezonde oplossing. Intusschen is het recht aan den predikant, dat hij vragen kan wien hij wil, om voor hem te preeken.

Waarbij zijn heilige plicht is, zich in alles in het midden van de Gemeente te richten naar Gods Heilig Woord, gelijk in eiken beroepsbrief staat en de leer der Kerk te eerbiedigen en te handhaven, gelijk in art. 11 Algem. Regl. staat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen