Staat en Maatschappij.

Geen onverdeelde instemming,

Zooals te verwachten was, heeft hei voorstel der Staatscommissie in zake artikel 192 der Grondwet niet de onverdeelde instemming der vrijzinnigen gekregen, Reeds bleek dit al dadelijk uit de stemmea, welke in de linkscbe pers opgingen, en] waarin op niet minder dan op het gevaai, dat de openbare school dreigt, gewezec werd. Maar ook de bekende frontmakeij^ voor de openbare school lieten het eiH niet bij zitten. Zoo schreef mr. TydemanP in de nota, welke hij bij het verslag dei Commissie voegde, dat hij meer en meer van meening was geworden, dat de voor' stellen der Commissie een ernstige be^ dreiging der openbare school bevatten, Voldoende waarborgen voor het van Overheidswege alom in standhouden van openbare scholen, voor hen, die openbaar onderwijs begeeren of daarmede genoegen nemen, werden naar bet oordeel van den Tielschen afgevaardigde niet gegeven, tegenover of naast de oprichting van bijzondere scholen op kosten van Staat of gemeente.

En thans is ook Prof. Eerdmans in een brochure „Grondwetsherziening en openbaar onderwijs" zijne bezwaren tegen het voorstel der Staatscommissie komen uiteenzetten. De grondtoon waarin het geschrift is gesteld, is het gevaar dat voor de deur staat en dat de openbare school als „instelling van onschatbare waarde voor onze volksontwikkeling en volksvrijheid" in het nieuwe artikel 192 bedreigt.

Het voorstel der Staatscommissie is, zooals een rechts blad dit schreef „een eerste overwinning voor rechts". Neen zegt Professor Eerdmans, zoover is het nog niet gekomen. En dan is dit des

I Professors troost, wat hij in het slot zijner brochure neerschrijft: „De mannen die in 1913 werden gekozen op grond van het Concentratie-program hebben nog zitting. Zij kunnen nog toonen, dat het hun ernst was, toen zij zich in dat jaar verbonden tot onverzwakte handhaving vam ons openbaar onderwijs".

Er is geen onverdeelde instemming bij de vrijzinnigen.

Een adres uit Friesland.

Door het Provinciaal College van toezicht op het beheer der kerkelijke goederen en fondsen van de Hervormde Gemeenten in de Provincie Friesland18 bij den Minister van Financiën een adres ingediend ter zake van het ontwerp van wet tot heffing eener belasting op de goederen in de Doode hand.

Zooals de lezers van ons blad zich zullen herinneren, zal die belasting per jaar bedragen: voor de binnen het Rijk gevestigde instellingen genoemd in bet eerste lid van artikel 1 der Armenwet, waaronder ook de diaconieën behooren, f3 van elke geheele som van f 1000 en voor de ovesige instellingen f 6 van elke geheele som van f 1000. Die belasting acht het college zoo buitengewoon hoog, dat — wordt het ontwerp ongewijzigd wet — zij de draagkracht van een zeei groot deel der Kerkvoogdijen op bedenkelijke wijze aal te boven gaan.

Alleen voor de pastoriegoederen bij eene gemiddelde opbrengst van 4 a 41/2 7o "^^^ ^®* zuiver vermogen komt — zoo wordt betoogd — de heffing van f 6 per 1000 neer op eene belasting van 13ÈL. 14 0/0 ^^^ het jaarlij ksch inkomen, eene belabting, die hóoger is, dan iu eenig land van de Doode hand geheven wordt. Voorts wordt er op gewezen, dat de belasting in geen enkel opzicht rekening houdt met de werkelijke inkomsten uit de belaste goederen. Verder vestigt de commissie er de aandacht op, dat bij het samenstellen van het wetsvoorstel in geenen deele rekening is gehouden met den plicht, welke op de Kerkvoogdijen rust, om te zorgen voor het onderhoud van kerkgebouwen en pastorieëD en om te voorzien in een grooter of kleiner deel van het predikantstraktemeiit En eindelijk wordt de vrees uitgesproken, dat bij vermeerdering der uitgaven tefl gevolge van de hooge belasting op de Doode hand, waar reeds in een groot aantal gemeenten tot heffing van dikwerf j zwaar drukkenden hoofdelijken omslag moest worden overgegaan als bezuiniging niet in de laatste plaats in aanmerking zal komen het predikantstractement, dat in tal van deze onvermogende gemeenten reeds te klein is en meermalen nog geen f1200 bedraagt.

Het is uit dien hoofde dat het Provinciaal college van toezicht tot den Minister van Financiën het dringend verzoek richt liet aanhangig gemaakte ontwerp niet ongewijzigd te handhaven, doch vooraf te willen onderzoeken, welke gevolgen voor de Nederlandsche Hervormde Kerk er van te wachten zijn. Wel bestaat er bij het college in beginsel geen bezwaar tegen de heffing eener belasting op de goederen in de Doode hand, maar zqn bezwaar gaat allermeest tegen het buitensporig hoog tarief.

Twee opmerkingen mogen ons naar aanleiding van dit adres veroorloofd zijn.

In de eerste plaats, dat wanneer de Minister van Financiën op het verzoek van het Provinciaal college uit Friesland ingaat om te onderzqeken, welke gevolgen bet ontwerp van wet tot heffing eener belasting op de goederen in de Doode hand voor de Nederlandsche Hervormde Kerk hebben zal, een verzoek dat onze volle instemming heeft, de regeering haar onderzoek ook zal uitstrekken tot de gevolgen, welke het ontwerp hebben zal voor de diaconieën, ook al zal de belasting voor die instellingen maar f3 voor elke f 1000 bedragen.

En in de tweede plaats dat de nieuwe Minister van Financiën nog eensoverwege of aan de heffing dezer belasting wel behoort vastgehouden te worden. De belasting op de goederen in de Doode hand, en daarin wijken wij van de zienswijze van de Friesche heeren af, is althans wal de heffing op de kerkelijke goederen en op die van de diaconieën betreft, ons weinig sympathiek. Die belasting is onbillijk en mitsdien in ons oog niet te verdedigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen