Chr. Nat. Schoolonderwijs.

Donderdag 7 Sept. j.l. werd in het gebouw voor K. en W. geopend de 540 algemeene vergadering van de Vereen, v. Chr. Nat. Schoolonderwijs. De vergadering ving aan met het zingen van Ps. 75 : i en 4, waarna de Voorzitter voorlas Jes. 40 : 21 tot het einde en vervolgens voorging in gebed. Prof. dr. J. Woltjer leidde in eene bespreking over het:

Rapport der Bevredigingscommissie.

De bespreking van de wetsvoorstellen der Bevredigingscommissie in de jaarvergadering van Chr. Nat. komt, aldus spr. later, dan door velen gewenscht was; de verkiezingen in dezen zomer gehouden, hebben ons belet vóór de vacantie deze voorstellen te behandelen; dit heeft het voordeel, dat wij er nu eenigszins vrijer tegenover staan en ze beter kunnen overzien.

, De opdracht, aan de Commissie verstrekt, bestaat uit twee deelen : a. wettelijke voorschriften te ontwerpen ten aanzien van de voorziening in de kosten van het openbaar en het bijzonder onderwijs, waardoor de deugdelijkheid en de krachtige vooruitgang van het onderwijs der , jeugd wordt verzekerd, onder behoud van de opvoedkundige zelfstandigheid van het bijzonder onderwijs; b. zoo noodig een redactie te ontwerpen van artikel 192 der Grondwet, welke met deze voorschriften niet in strijd is.

De opdracht had dus in de eerste en voornaamste plaats een paedagogische strekking en afhankelijk daarvan, (»zoo noodig«) eene politieke. In de pers heeft tot dusver het politieke deel, herziening van art. 192, hpt meest de aandacht getrokken, in de vergadering van Chr. Nat. is de behandeling van het hoofdpunt het meest gewenscht.

Vooraf wijdt de spreker een kort waardeerend woord aan dr. Bos, dien hij persoonlijk, van zijne jeugd af, gekend heeft. Zijn tot verzoening en bevrediging gestemde geest had op dit gebied nog zeer veel ten goede kunnen verrichten.

Het Rapport brengt ons een grooten stap vooruit: het goed recht van het bijzonder onderwijs wordt er door geproclameerd, het goed recht om op voet van gelijkheid naast en ten deele tegenover het openbaar onderwijs zijne aanspraken te doen gelden. Het wil een nieuw stelsel, dat voor goed de aanleiding tot den schoolstrijd wegneemt, voor het bestaande in de plaats stellen.

De kosten van het bijzonder algemeen vormend lager onderwijs worden uit de openbare kassen naar denzelfden maatstaf vergoed als (die van; het overeenkomstig openbaar onderwijs.

Als voorwaarde wordt daarbij slechts deze eene gesteld, dat de bijzondere school aan even hooge eischen van deugdelijkheid moet voldoen, als aan de openbare worden gesteld. De gemeenten dragen de kosten van het bouwen en onderhouden der schoolgebouwen, het Rijk vergoedt de jaarwedden der onderwijzers, ook die voor het herhalingsonderwijs. Het een en ander zoowel voor het bijzonder, als voor het openbaar onderwijs. Om willekeur, onrecht en verwarring uit te sluiten, wordt een college van onafhankelijke, vroede mannen ingesteld, de Onderwijsraad.

Onze Vereeniging heeft zich eenige jaren geleden over het doel van het Chr. N. schoolonderwijs uitgesproken en daarin gezegd, dat, zoo ^de vrijzinnigen niet anders bezielt dan de zorg voor voldoend onderwijs, zij dat moeten toonen door den druk weg te nemen, waaronder zoovele medeburgers enkel om hunne geloofsovertuiging gebukt gBan. De ontwerpen der Bevredigingscommissie bedoelen inderdaad dien' druk weg te nemen. Er blijven echter principieel. , bezwaren. Chr, Nat. gaat uit van het beginsel • dat de bijzondere school regel, de openbare aan.' vulling behoort te zijn. De Staatscommissie steU het van Overheidswege te geven onderwijs in de eerste plaats. Wij ontkennen geenszins, dat het van Overheidswege gegeven onderwijs zijne ver. dienste had en heeft, maar de dienst van de Overheid moet principieel beschouwd worden als hulpdienst. Een tweede bezwaar bestaat hierin dat het Bevredigingsrapport een intellectualisti. schen indruk maakt, vooral het wetsvoorstel betreffende de opleiding van onderwijzers, dat op kennis en bekwaamheid meer nadruk schijnt te leggen dan op karakter en geweten. Het is eehter zeer te prijzen dat het de Bijbelsche ge. schiedenis als leervak op de kweekscholen aanbeveelt.

Tegen het stelsel dat de bijzondere scholen gebouwd zullen worden door het gemeentebestuur kunnen en zullen zeker bezwaren worden ingebracht; het kan aanleiding geven, niettegenstaande de voorzorgen door de Commissie ge. nomen, tot onaangename geschillen. De onderwijsraad zal dikwijls kalme wijsheid en groote onpartijdigheid noodig hebben om die te beslissen,

Wat de vergoeding van de kosten aangaat ook op dit punt heeft de Commissie naar recht en billijkheid gestreefd, In het bijzonder voor onze Vereeniging is deze zaak van belang; zij kan hier belangrijke diensten blijven bewijzen.

Spr. komt tot het besluit, dat het wenschelijk' is deze wetsvoorstellen te aanvaarden. Zij moeten hier en daar geamendeerd worden; gebreken die mochten blijven bestaan, kunnen door onze besturen en onderwijzers vermeden of verbeterd worden, daar het paedagogische beginsel wordt vrijgelaten. De Regeering en de Staatscommissie verdienen in elk geval ook onzen dank voor deze welgemeende poging tot werkelijke bevrediging,

De heer R. Venema, Secretaris, bracht daarna het 56ste Jaarverslag uit, waaruit blijkt, dat in de Hoofdcomnrissie, die «it 11 leden bestaat, in het afgeloopen jaar geen verandering kwain. Van de 387 Scholen, die thans bij de Vereeniging aangesloten zijn, ontvangen er 37 subsidie tot een gezamenlijk bedrag van f 1750. De 12 aangesloten Kweekscholen ontvangen voor beurzen aan minvermogende kweekelingen f 4200, Tal van Scholen hebben gelden op hypotheek uit het Voorschottenfonds, De Hoofdcommissie klaagt er in het Verslag over, dat ze lang niet aan alle aanvragen om bouwkapitaal kan voldoen vanwege onvoldoende middelen.

Een groot deel van het Jaarverslag werd ingenomen door de Rapporten van de Inspecteurs en de Districtsraden, De Inspectie vindt bij de Besturen en Onderwijzers waardeering. Ue Vereeniging heeft vier Inspecteurs nl. de heeren: R. Huizenga te Groningen, Dr. H. A, Weststrate te Zetten, H. Bijleveld te 's-Gravenhage en J. Sqhaap Hzn., te Katwijk aan Zee; bovendien twintig Districtsraden, elk van ten minste drie leden. De Rapporten dezer heeren geven tal van practische opmerkingen over het onderwijs, spreken ook over het herstellen van de goede verhouding tusschen Onderwijzers onderling of, tusschen Onderwijzers en Schoolbestüren.

Het blijkt, dat steeds meer ook op onze Scholen nieuwere methodes ingang vinden; voor het aanvankelijk lezen worden vooral Hoogeveen en Schouten veel gebruikt; voor het voortgezet leesonderwijs de boekjes van Ter Borg enWiersinga, Wirtz, Wouters en André, Wagenvoort. Schoolbibliotheken worden vrij algemeen.

Nog vermeldde het Verslag de namen van 71 candidaten die de Aanteekening verkregen op hun Diploma van den Schoolraad.

De middagvergadering werd geopend met het zingen van Ps. 119:3.

Medegedeeld werd dat met groote meerderheid van stemmen tot leden van de hoofdcommissie waren herkozen de heeren L. G. Weisz te Amsterdam, J, H. de Waal Malefijt, te Katwijk aan Zee en ds, M, van Grieken te Delft,

Alsnu werden de besprekingen geopend over het referaat van prof. Woltier,

Prof. Fabius critiseert het rapport, en wijst er sterk op, dat door de gelijkstelling, die 't rapport wil geven, aan onzen eisch, door Groen van Prinsterer reeds geformuleerd, niet voldaan wordt. Door de nieuwe voorstellen zal men de openb. school bevestigen. Spr. behandelt de verschillende alinea van het voorgestelde grondwetsartikel en wijdt ook eenige aandacht aan het politieke gedeelte van het rapport.

In den breede betoogt spr, , dat wij gevaar loopen, door dit rapport, met het behoud der Chr. school, te verdwalen op een 'wzz, die leidt tot nadeel voor 't Chr. onderwijs.

De heer v. d. Waals, secr. van Geref. Schoolverb, stelt de voorstellen der Chr. Onderw. Ver, tegenover die der Commissie, en bespreekt verschillende'onderdeelen van 't rapport, daarbij de groote gevaren, welke in 't rapport liggen, duidelijk aantoonend.

De heer A. H. Bijl, wijst op 't feit dat de Commissie alleen aan groote gemeenten gedacht heeft, en licht dit met voorbeelden uit zijn omgeving toe.

Prof. Woltjer beantwoordde de sprekers. Voorop stelt spr., dat hij zich op het standpunt heeft gesteld, dat men allereerst het goede in het rapport moet zoeken. Voor de schaduwzijde in het algemeen is spr. niet bang, men heeft later misschien gelegenheid de zaken te veranderen, zooals men die zich gaarne wenscht. Sommige uitdrukkingen in het debat waren niet juist, de openbare school zal niet de norm worden, evenmin is er sprake van wegvallen van de schoolgelden. Er wordt een minumum bedrag gevorderd. Spr. zou het zeer aanbevelen als een Commissie van Onderwijzers werd gevormd om de zaak è, tête i ceposée te bestudeeren en er rapport over uit te brengen. Er kan nog genoeg gewijzigd worden en nog veel anders worden voorgesteld. Spr. heeft groote bezwaren, toch verwondert het hem dat, gezien-de samenstelling der Commissie, dit rapport er nog uit voortgekomen is. Afkeuren is goed, maar men moet

zich dan tevens afvragen, wat zullen wij ervoor in de plaats krijgen.

Hierna voert nog het woord de heer H.J. van Wijlen (Rotterdam). Deze concludeert ten slotte tot dankbare aanvaarding van het ontwerp, al er vele bezwaren.

zijn prof. Fabius wijst in zijn repliek op het gevaar, dat dreigt in de groote steden. Wanneer de regeering ons geen ontwerp-grondwetsherziening had gegeven, maar een oplossing aan de hand had gedaan om in de groote steden een vrije school te krijgen, waren wij nu verder geweest.

De heer De Waal Malefijt wijst er op hoe vele gemeentebesturen aan woningbouwvereenigingen een voorschot in geld verleenen om arbeiderswoningen te stichten om te voorzien in den woningnood. Deze gedachte zou ook kunneu worden uitgewerkt op schoolgebied. De gemeente geve aan de Schoolvereenigingen een voorschot om vrije scholen te bouwen in de groote steden. Dat Icost aan den Staat geen geld, want afgezien van alle andere bezwaren gelooft spr. niet dat er een ministerie zal optreden dat het aandurft een uitgave van 20 millioen te voteeren, alleen voor het Lager Onderwijs.

De besprekingen worden nu gesloten.

Nadat gezongen was Ps. 117 eindigde ds. J.Westerbeek van Eerten, te Kampen, met dankgebed.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen