Staat en Maatschappij.

Een nieuwe mijlpaal bereikt.

Over artikel 192 der Grondwet is de beslissing in eerstefinstantie gevallen.

Het ontwerp-onderwijsartikel kwam Dinsdag in den laten middag in stemming en werd met 81 tegen 1 stem aangenomen.

Thans luidt het artikel, zooals het-de Eerste Kamer toegezonden wordt:

1. Het onderwijs is een voorweip van de aanhoudende zorg der Regeering.

2. Het geven van onderwijs is vrij, behoudens het toezicht der Overheid, en bovendien, voor zoover het algemeen vormend zoowel lager als middelbaar onderwijs betreft, behoudens het onderzoek naar de bekwaamheid en de zedelijkheid van den onderwijzer; het een en ander door de wet te regelen.

3. Het openbaar onderwijs wordt, rtiet eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen, door de wet geregeld. ïi,

4. In elke gemeente wordt van overheidswege vqldoend openbaar algemeen vormend lager onderwijs gegeven in een genoeg^^am aantal scholen.

5. Volgens bij de wet te stellen regels kan afwijking van deze bepaling, worden toegelaten, mits tot het ontvangen van zoodanig onderwijs gelegenheid wordt gegeven.

6. De eischen van deugdelijkheid, aan het geheel of ten deele uit de openbare kas te bekostigen onderwijs te stellen, worden bij de wet geregeld, met inachtneming, voof zoover het bijzonder onderwijs betreft, van de vrijheid van richting.

7. Deze eischen worden voor het algemeen vormend lager onderwijs zoodanig geregeld, dat de deugdelijkheid van het geheel uit dp openbare kas bekostigd bijzonder

onderwijs en van het openbaar onderwijs even afdoende wordt gewaarborgd.

8. Bij die regeling wordt met name de vrijheid van het bijzonder onderwijs betreffende de keuze der leermiddelen en de aanstelling der onderwijzers geëerbiedigd.

9. Het bijzonder algemeen vormend lager onderwijs, dat aan-de bij de wet te stellen voorwaarden voldoet, wordt naar denzelfden maatstaf als het openbaar onderwijs uit de openbare kas bekostigd. De wet stelt de voorwaarden vast, waarop voor het bijzonder algemeen vormend middelbaar en voorbereidend hooger onderwijs bijdragen uit de openbare kas worden verleend.

10. De Koning doet jaarlijks van den staat van het onderwijs aan de Staten-Generaal verslag geven.

Uit bovenstaanden tekst van het artikel blijkt bij vergelijking met het oorspronkelgk ontwerp, dat in het artikel eenige wijzigingen zijn aangebracht. Deze wgzicingen onderging het artikel in de zitting van 24 November tgdens de rede van den minister van Binnenlandsche Zaken.

Op het eerste gezicht was wat de minister van BinneiJandsche Zaken voorstelde voor de rechterzgde niet bevredigend.

Immers het scheen dat de vrgheid van richting voor het bgzonder onderwgs zich niet verder zou uitstrekken dan tot de keuze der leermiddelen en de aanstellin der onderwijzers.

Intusschen bleek het later, dat het niet de bedoeling der regeering was, zoo de begrenzing te stellen. En om dit duidelijk te doen uitkomen, voegde minister Cort van der Linden op aandrang der rechterzgde in het 8ste lid na het woord , wordt" nog de woorden ^met name" in.

Daardoor werd de redactie van het artikel voor de voorstanders der bg zondere school aannemelgk.

De toekomstige wetgever zal dus volkomen vrg zgn om op nog andere punten dan op de in het 8ste lid van artikel 192 genoemden, de vrijheid van richting van het bgzonder onderwgs te waarborgen.

Het Grondwetsartikel lal daarvoor dan geen beletsel zgn.

En op die vrgheid van richting, voor het bijzonder onderwgs van zoo groote beteekenis, komt het toch voor dat onderwgs aan.

De datum van 28 November 1916 is Toor de bg zondere school er - een van groot gewicht.

Een nieuwe mglpaal werd bereikt in den strgd van het vrge onderwgs voor ons volk.

Wat verkregen is.

Alhoewel het nieuwe artikel 192 niet geeft wat we begeerd hadden: ^de vrge school regel en de openbare school aanvulling'"' en dat zoowel voor het lager-, middelbaar-en hooger onderwgs, en al bigft in dat artikel het openbaar onderwgs nog steeds eene bevoorrechte plaats in de Grondwet innemen, toch ^n er reden tot dank zijn voor wat thans is verkregen geworden.

In welk opzicht het bgzonder onderwgs bij de herziening gebaat is, kan uit het volgende bigken:

Ie Zal niet meer uitsluitend het openbaar onderwgs een voorwerp van de aanhoudende zorg der regeering zijn maar het GEHEELE onderwgs;

2e. wordt het bgzonder algemeen vormend lager onderwgs naar denzeKden maatstaf als het openbare onderwgs uit de openbare kas bekostigd, alzoo algeheele financiëele gelgkstelling;

3e. moet bg het stellen van eischen van deugdelgkheid de vrgheid van rieh-' ting van het bgzonder onderwgs geëerbiedigd worden, daarbg staat het nu reeds vast dat in geen geval kan getornd worden aan de vrgbeid van dit onderwgs voor wat betreft de leermiddelen als voor de aansteUing der onderwgzers ;

en 4e. is vastgelegd, dat aan het middelbaar en hooger onderwgs bgdragen uit de openbare kas worden verleend.

De politieke schoolstrijd.

Wat men met het compromis inzake artikel 192 hoopt te verki^'gen ni. het einde van den politieken schoolstrgd zal, met hetgeen nu tot stand kwam, niet bereikt worden.

Daarvoor sprak uit het regeeringsvoorstel geen beginsel.

Wat gegeven wordt is niets meer dan het gekrenkte recht herstellen, het onrecht wegnemen dat sedert langer dan een halve eeuw aan de voorstanders der bgzondere school werd aangedaan.

Maar naar een hooger ideaal werd ditmaal niet gestreefd.

Dit ideaal wordt alleen dan verkregen wanneer de Staat zich van het geven van het onderwgs terugtrekt en dit aan de maatschappg overgeeft.

Het onderwgs aan de ouders. En dit langs het station: de bgzondere school regel, de openbare school aan-Toliing.

Eerst wanneer de school aan de ouders komt, zal de politieke schoolstrgd tot het verleden behooren.

En niet eerder.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen