De Hervorming herdacht.

HOOFDSTUK III.

De godsdienstige en kerkelijke toestanden vóór de Hervorming.

(Vervolg)

Naast Wiclif moet de naam van Johannes Husz genoemd worden, die in Bohemen heeft geleerd wat Wiclif in Engeland verkondigde.

In 1378 uit behoeftige ouders geboren mocht Johannes Husz, door bemiddeling van eén edelman van het dorp waarbij woonde (Hussinecz in Bohemeji), naar den lust van zijn hart gaan studeeren en werd op 26jarigen leeftijd professor aan de Universiteit te Praag. Tegelijk was hij priester en predikte, sinds 1402, in de Bethlehemskerk, welke door een vermogend koopman gebouwd was, in de volkstaal het Evangelie der Schriften.

Husz' was tot de kennis der evangelische waarheid gekomen door het zien van twee Engelsche prenten en het lezen van Wiclifs geschriften, die door diens vrienden alom werden verspreid.'"-Van die Engelsche prenten weten we, dat op de eene de volgende voorstelling was gegeven: de Heere Jezus staat met de doornenkroon op 't hoofd, met het spotkleed aan, op de eene zijde. En als men de prent omkeerde zag men den paus in purper en zijde gehuld met de drievoudige kroon op 't hoofd.

Zoo'n voorstelling sprak voot zichzelf, natuurlijk.

Op de andere prent zag men aan de eene zijde den Heiland tegenover de boetvaardige zondares, tot wie Hij sprak: „Vrouw, uw geloof heeft u behouden, ga heen en zondig niet meer"; en aan de andere zijde stond de paus, druk bezig om aflaten te verkoopen tegen betaling van groote sommen gelds.

Husz zag die prenten ook. Hij begon daardoor over de gebreken der Kerk na te denken. En, vooral toen hij de geschriften van den Engelschen prediker Wiclif in handen kreeg, bemerkte hij spoedig hoe groot en jammerlijk't verval der Kerk was.

Honderden kwamen naar zijn prediking luisteren, waarin niet alleen de gebreken onder de geestelijken werden besproken en veroordeeld, maar waarbij ook over de onthouding van den beker bij het avondmaal, over den aflaat, de biecht, het vagevuur enz. werd gehandeld.

Er waren bizondere omstandigheden dat Husz vooral over de schandelijke practijken van den aflaathandel ging spreken. Want de slechte paus Johannes XXIII, vroeger een berucht zeeroover, wilde oorlog voeren met den koning van Napels en beloofde nu aan ieder, die heui als soldaat in zijn pauselijk leger wilde helpen, een aflaat tot vergeving van zijn zonden

Dat werd ook in Bohemen alom bekend gemaakt door de agenten van. den paus, en dat deed Husz vervuld worden met heilige verontwaardiging, waarbij hij èn het oorlogvoeren van het hoofd der Kerk èn de schandelijke practijken van den aflaat ernstig on streng veroordeelde.

De Paus deed hem in de ban en ook de stad Praag werd door het pauselijk vonnis getroffen. De klokken mocliten niet geluid worden, er mocht geen huwelijk meer worden ingezegend, geen doop worden toegediend, geen avondmaal worden gevierd. Dat zou.zoolang duren, als Husz in dè stad was.

Het Concilie te Constanz, in het jaar 1414, bijeengekomen om een einde te maken aan de moeilijkheden waarin Europa verkeerde tengevolge; van de elkander bestrijdende pausen, zou ook over de zaak van Husz een beslissing nemen..

Keizer Sigismunddeed aan Husz weten, dat hij voor die Kerkvergadering moest verschijnen, maar hij gaf hem een vrijgeleide, met eigen hand geteekend, en daardoor was dus zijn leven verzekerd.

Husz ging, vertrouwend op het eerewoord van zijn Keizer. Maar al spoedig bleek het, dat tot zijn dood besloten was en hij als martelaar op den brandstapel zijn leven zou enden.

Een schitterende vergadering was 't daar in Constanz. De Paus en de Keizer verschenen er, benevens 22 Kardinalen, 20 aartsbisschoppen, 160 bisschoppen, 150 prelaten, meer dan 200 doctoren in de Godgeleerdheid, 4 Keurvorsten, 100 hertogen en graven, 700 ridders — terwijl bovendien een groot aantal vreemdelingen uit bijna alle landen van Europa was saamgestroomd.

Na gevangen genomen te zijn werd Husz voor de Kerkvergadering gebracht, alwaar hem onderscheidene stellingen uit zijn geschriften over het avondmaal, de biecht, den aflaat, het leven der geestelijken enz. voorgelegd werden, met den eisch dit alles te herroepen. Husz bleef standvastig met de Schrift in de hand getuigen van leugen en waarheid. En het einde van het proces was, dat hem het priesterkleed van 't lijf werd gescheurd, een spotmuts vol duivelskoppen werd opgezet en zoo werd hij — die een vrijgeleide des Keizers had! — ten brandstapel geleid, alwaar hij biddend stierf, juist op zijn verjaardag den 6 Juli van het jaar 1415, 46 jaar oud.

Vooral in zijne veroordeeling van de hiërarchische gedaante der Kerk, welke hij iu deze gedaante openlijk verklaarde niet de Kerk van Christus te wezen, alsmede in zijn principieel verzet tegen de verdienstelijkheid der goede werken, zijnde dé weg ter zaligheid, is Huez bizonderlijk als een voorganger van Luther te beschouwen.

Bekend is, dat Husz temidden van de vlam heeft gesproken: Vaders van bet Concilie, gij zult een gans verbranden (hier doelde hij op zijn naam, die in het Boheemsch gans betekent maar binnen den tijd van honderd jaar zal er uit mijn asch een zwaan opkomen, die gij vergeefs zult pogen om te brengen."

De vergadering lachte om dit woord van Husz, doch God heeft het waar gemaakt in Luther — die in 1537 van een aantal van Husz' brieven, uit de gevangenis geschreven, eene uitgave bezorgde.

Er bestaan nog penningen met Luthers? beeld en dit randschrift: „ Was eine Gans gedacht, Hat dieser Schwan volbracht."

{Wordt vervolgd.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen