Staat en Maatschappij.

De uitslag.

De uitslag der verkiezingen was in menig opzicht leerzaam.

In de eerste plaats valt te wijzen op het gevoelig échec, dat de vrijzinnigheid leed. Het bolwerk der vrijzinnigen, eertqds bijkans onneembaar, brokkelde stuk na stuk af en vertoont op het oogenblik niet veel meer dan een vervallen steenhoop. Het aantal vrijzinnige Kamerleden, dat in 1905 nog op 45' stond, kan in de nieuwe Kamer niet hooger komen dan tot 15 man. Sinds genoemd jaar gingen hoopen kiezers, die anders gewend waren vrijzinnig te stemmen, naar de sociaaldemocraten over, die thans met elkander 26 zetels zullen bezetten.

Maar ook bij de laatsten is gebleken, dat zij het 'eindpunt van het hellend vlak niét in hun kring betrokken, nu zich de nieuwe partij der vrije socialisten, als uiterste revolutionairen, baan brak en op hun beurt, maar nu ten koste van de S D. A. P., hun intrede in de Kamer gaan doen. t

Het blijkt zoo overduidelfk, dat, wanneer de sociaal-democraten in de bestuurscolleges zitting hebben en zij als gevolg daarvan mede de verantwoordelijkheid hebben te dragen, gelijk dit b, v. in Amsterdam en Zaandam het geval is, hun invloed op de groote menigte vermindert. De ontevredene scharen, wier verwachtingen op de toekomst zoo hoog gespannen werden, die reikhalzend uitzagen naar de komst van den heilstaat, doch thans bemerken, hoe bedrogen zq uitkomen, weeken van het partij verband los ea vormen de gelederen van hen, die de uiterste consequentie van het revolutiebeginsel toejuichen. En zoo zullen ditmaal voor den eersten keer als vrucht van het geestelijk proces van de revolutionaire richting, dat de vrijzinnigen doormaakten en dat de sociaal-democraten niet tot staan konden brengen, drie anarchisten het parlement binnentreden.

Uit dit alles blijkt dat ook de Socialisten niet bij machte zqn, het spook der revolutie, , door hun eigen mannen opgeroepen, terug te wijzen.

In de tweede plaats heeft de stembus aangetoond, hoe ondanks de vele waarschuwingen, ons volk toch nog geofferd heeft aan zijn individualistische neigingen. Wel was het aantal belangen-candidaten dat gekozen werd niet groot, maar tocli kwamen er nog een viertal uit de bus.

Ook moge er in dit verband op gewezen worden, hoe onverantwoordelijk door de voormannen der Staatkundig Gereformeerde partij is gehandeld geworden. Want wat was het resultaat van hunne beweging ? dit, dat hét door hun toedoen mogelijk werd, dat de candidaat van het Verbond tot Democratiaeering der Weermacht, de voorzitter van de Neutrale organisatie der Onderofficieren, gekoaen werd, terwql wanneer die beweging ware uitgebleven^ de Antirevolutionaire partij, bij wie de Oud-Gereform. toch thuis behooren, één zetel meer zou gekregen hebben.

En in de derde plaats vestigt de uitslag der verkiejdngen de aandacht op de positie der rechterzijde.

Natuurlijk was het te verwachten, dat het aantal Katholieke afgevaardigden zou vermeerderen. Hun getal thans van 30 blijft zelfs nog beneden het percent van het deel der bevolking, dat Roomschkatholiek is. In zooverre bracht de stem­ ' bus geen verrassing. Maar waar wel aan gedacht werd, was de vraag, welke de verhouding bij de Evenredige Vertegenwoordiging zou zijn tusschen de Antirevolutionairen en de Chr.-Historischen.

En op dit punt mag de A. R. partij tevreden zijn. Aan haar werden toegekend bij eene ongunstige combinatie van stemmen 13 zetels, terwijl de Ohr.-Hist, die in zeer voordeelige positie verkeerden, 7 plaatsen kregen.

Deze verhouding is voor de A.R.partjj boven verwachting gunstig. Er blijkt uit dat de Antirevolutionairen het sterkste deel vormen van het Protestantsch Christalijke kiezersvolk. En dit is verblijdend.

Bovendien wqzen de cijfers uit, dat bij versterking der organisatie het cijfer van 13 nog niet onbelangrijk naar boven kan gaan.

Moge daarop in de komende parlementaire periode de volle werkkracht der Antirevolutionairen gericht zijn. • ,

Wat nu?

Bij de verhouding der politieke partqen in de nieuwe Kamer, wanneer de rechtsche partijen zullen samengaan, zal de rechterzijde op niet. meer dan 50 vaste stemmen kunnen rekenen.

En daarmede staat de Kamer op het  doode punt.

De vraag, hierboven gesteld, zal dan ook niet gemakkelijk te beantwoorden ziJn'

Vooral in de dagen, die komende zijn, eischt het belang des lands een krachtige | regeering, en daarbij een man met e vaste hand, die bekwaam zal zqn en I bereid wordt bevonden om het scheepje | van Staat door de zware branding heen in veilige haven te voeren.

Reeds bq een kleine meerderheid van I stemmen zou de oplossing van het vraagstuk moeilijk zijn, maar hoe meer dan, waar elke stem boven ' vijftig ontbreekt.

De oplossing moet daarom, dunkt ons gezocht worden, in wat wij zouden willen noemen, een ministerie buiten de Kamer» bq mannen, die een Kabinet willen waarvan de sigaatuur niet beslist rechts is. Echter zal zulk een Kabinetsbeleid moeten zijn de beide hoofdpunten der partijen van de rechterzijde uit te voeren n.l. de oplossing van het onderwijsvraagstuk en de invoering van de wetten Talma.

De buitenlandsche toestand vraagt een politiek beleid wat aan alle scherpte .speend is. En bij een rechtsch ministerie, dat niet meer dan 50 stemmen achter „zich heeft, zal een oppositie van links komen, welke niet alleen de positie der rechtsche partijen zal verzwakken, maar bovenal het zoo noodige voorzichtige politieke beleid ernstig zal schaden.

Daarom zal van het vormen van een speciflek Christelijk Ministerie behooren , worden afgezien.

Den eisch tot vorming van zulk een kabinet bestaat er ook niet, 'nu elke partij voor eigen rekening bij den stemus optrad. , , ,

Intusschen kan het verloop van de ministiriëeie crisis zoó worden, dat de rechterzijde tot het voeren van het bewindt geroepen wordt. Doet dit geval zich voor, dan zal zij zich aan de haar 'dan op te dragen taak niet mogen onttrekken. Maar dan moet geen andere Uitweg mogelijk zijn.

Doch komt een ministerie van de rechterzijde aan het bewind, dan zal bij een ernstig conflict tusschën Kabinet en Kamer tot kamerontbinding behooren te worden vergegaan. Anders zal een krachtig bewind onmogelijk zijn.

Wij bidden van onzen God in deze .moeilijke tijdsomstandigheden onze'Koningin en Hare raadslieden wijsheid toe, im eene beslissing te nemen tot de eere van Zqn Naam en tot zegen van land en van volk,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen