Uit den Schoolstrijd.

V.

Of er dan in heel Nederland niemand was, die het volk waarschuwde tegen de heillooze beginselen der revolutie? Niet éen, die het terugriep tot de oude paden ? Ja, er was er éen: mr. Willem Bilderdiijk.

Deze merkwaardige man werd in 1756 te Amsterdam geboren. Hij was de zoon van dr. Izaak Bilderdijk en Sibilia Duyzenddaalders.

Hg had geen vroolijke jeugd en werd daardoor in zichzelf gekeerd en somber. „Meer mijmerziek dan speelsgezind."

Denken en leeren was, volgens zijn eigen getuigenis, reeds in zijn tweede levensjaar zijn hoofdbezigheid.

Lezen werd zijn eenig tijdverdrijf toen hg, op zijn vijfde jaar, tengevolge van een trap op den voet, door een buurknaap gegeven, zoodanig gekwetst werd, dat hij gedurende een twaalftal jaren aan de ziekenkamer werd gekluisterd, Eerst op zijn achttiende jaar kwam hg, met een verminkten voet en een ondermijnd gestel, weer onder de menschen, Men had hem voortdurend zooveel bloed afgetapt, dat zijn gezondheid er voor goed door geknakt werd. Deze gedwongen afzondering van de wereld legde waarschijnlgk den grond voor de somberheid van karakter, die hem later kenmerkte, maar ook voor zijn ongeëvenaarde kennis.

Men kan zich nauwelijks voorstellen in hoeveel vakken van wetenschap de leergierige knaap zich gedurende die ziekte bekwaamde, hetgeen later aan zijn verzen dien klem en die diepte gaf, bij zijn tijdgenooten zoo ongewoon.

Tot 1780 was hij op het kantoor zijns vaders werkzaam; maar dit werk stuitte hem tegen de borst. Hiij toog dan naar de Leidsche Hoogeschool, om zich aan de studie der Rechten te wijden en promoveerde reeds in October 1782. De jonge rechtsgeleerde verwierf zich, weldra naam als pleitbezorger en kreeg een uitgebreide practijk. Evenals zijn vader betoonde hij zich een warm vriend van Oranje en trad in den Patriottentijd meer dan eens op als moedig verdediger der Prinsgezinden; o.a. te Rotterdam voor de bekende Kaat Mossel.

In 1787 werd hg geroepen om den Hertog van Brunswijk tijdens diens inval in Holland voor te lichten en na den strijd om Amsterdam gaf doze openlijk aan Bilderdijk de eer van den goeden afloop.

Na het vertrek van den Prins, in 1795, werd van allen, die eenig ambt bekleedden, een nieuwe eed gevorderd. Ze moesten zweren: „Ik verklaar te erkennen en te eerbiedigen de onvervreemdbare rechten van den Mensch en den Burger. Ook zweer ik, dat ik mede den Volke van Holland, in welks boezem ik erkenne de eigenlijke oppermacht te berusten ... gebouw en getrouw zal zijn."

Bilderdijk weigerde dezen eed af te leggen en werd dientengevolge genoodzaakt binnen 24 uren Den Haag en binnen 8 dagen het land te verlaten. Hij begaf zich eerst naar Londen en daarna naar Brunswijk.

De Hertog van Brunswijk, wien hg in 1787 aan zich had verplicht, ontving den Hollandschen balling met de grootste welwillendheid en schonk hem eenjaargeld; terwijl Bilderdijk verder door het geven van allerlei lessen aan HoUandtche uitgewekenen in zijn onderhoud moest voorzien. Toen echter vele dezer ballingen Brunswijk verlieten, werden de inkomsten van den dichter steeds minder. Voeg daarbij het verlies van kinderen en een ziekte, die hem naar lichaam eu geest neerdrukte, dan zal men begrijpen, dat hij door een onweerstaanbaar heimwee naar Holland werd aangegrepen. Gelukkig, dat men omstreeks dezen tgd, in de lente van 1805, in ons land zich zgner aantrok. Jeronimo de Vries, een zijner vrienden, wendde pogingen aan om te bewerken, dat Bilderdijk te Franeker tot Hoogleeraar in de Rechten benoemd zou worden. Toen dit plan mislukte, trachtten De Vries en Maurits Oornelis van Hall hem een aanstelling te brengen als „lector in de Nederduitsche taal, welsprekendheid en Dichtkunde" bij de Bataafsche Maatschappij van Taalen Dichtkunde, maar ook dit liep op niets uit. En toen er, na de verlossing in 1813 sprake van was, dat hig te Amsterdam tot professor zou benoemd worden, werd Bilderdijk opnieuw teleurgesteld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen