Uit het kerkelijk leven.

De oplossing van het kerkeiyk vraagstuk.

De oplossing van het School vraagstuk nadert hare voltooiing. Reeds verscheen, als Nieuwjaars verrassing, een geheel nieuwe regeling van de salarissen der onderwijzers en het laat zich aansden, dat de nieuwe wet tot regeling van het onderwijs zelf zich niet lang meer zal laten wachten.

Wij verheugen ons daar hartelgk over. 't Raakt onze kinderen en dus de hope des Vaderlands, de toekomst van ons volk. Dat maakte deze zaak zoo belangrgk-en-dat is oorsaak, dat we nu recht dankbaar en blij zgn, nu we spoedig een oplossing zullen krggen, waarbij de bijzondere school erkend is en van gelijke conditie zal wezen als de openbare. Na een eeuw van strijd is dit een mooie overwinning voor de christelijke partgen.

Dit dringt ons nog eens de aandacht te vestigen op het kerkelijk vraagstuk, dat met de schoolkwestie zoo nauw samenhangt. Hierop heeft ook Groen van Prinsterer altijd gewezen. We herinneren maar aan wat men vinden kan in Ned. Gedachten I, p. 115. Daar schrgf Groen: „Nevens degelijke schoolwetherziening vrijmaking der Kerk, Nevens.

Neen, dit is onjuist. Boven elke andere kwestie emancipatie van de Hervormde Kerk. De vrgmaking der Kerk heeft den voorrang. Degelgke schoolwetherziening. Wat baat ze, indien de Hervormde Kerk, door handhaving van den erbarmelijken misgreep van 1816, in Synodaal-kerkelij ken en Afgescheidenen verdeeld blijft. Indien lauwheid en willekeur het talrgke Kerkgenootschap aan het ongeloof prijsgeeft." „Wij moeten", zoo schrijft Groen ook: ; , wij moeten verlangen nevens vrije ontwikkeling der Natie op het schoolterrein, opheffing van den caesaropapistische organisatie der Geref. Kerk."

Het ligt' dus geheel in de lijn van Groen, wanneer we nu bizonder aller aandacht vragen voor de oplossing van het kerkelgk vraagstuk. De schoolkwestie staat beëindigd te worden. Nu moeten alle krachten ingespannen worden, om ook, tot heil van Neêrlands natie, het kerkelgk probleem op te lossen. En wel zoó, dat het tot een endere organisatie komt en „het talrgke Kerkgenootschap niet langer door lauwheid en willekeur aan het ongeloof wordt prgsgegeven", terwgl daarbg de Gereformeerde gezindheid jammerlijk verdeeld is in „kerke-Igk-Synodalen" en „Afgescheidenen" — zooals Groen dat noemt.

Opheffng van „de caesaropapistische organisatie." Waarom ? Omdat de huidige organisatie — „de boeien, door het Staatsgezag gesmeed" — de oorzaak is, dat er feitelijk leervrgheid in de Herv. Kerk heerscht — waardoor het mogelgk is, dat menschen, die van ouds van de Geref. Kerk gescheiden leefden (de Remonstranten b.v.) in de Herv. Kerk zgn gekomen en dat zij, die echte zonen van de Geref. Kerk zgn, nu van haar gescheiden leven. Denk aan de Afscheiding van 18S4 en de Doleantie van 1886.

Voor de goede ontwikkeling van ons volksleven moet daarom die aller ongelukkigste kerkelijke organisatie principieel worden veranderd. De feitelijke leervrgheid, met 't samenwonen van vechtende en elkander verterende partgen, moet ophouden. Dan zullen, die niet bg elkander hooren, uit elkander gaan; en die nu gescheiden van elkander leven, zullen weder wonen "in het huis onzer vaderen.

Die leervijheid is het liberalisme aangenaam; want de ongloofstheorieenen de vrijzinnige partgen varen er wèl bij en het moest ten gevolge hebben, dat een groot deel van de Gereforrbeerden tenslotte zouden heengaan. Verscheurd is zoo de Herv. Kerk. Waarbg ook nog! dit komt, dat nu in de Kerk allerlei verdeeldheid is, waardoor alle actie verlamd wordt - terwijl het liberalisme bovendien gelegenheid vindt om „de kerkelijk Synodalen" tegen „de Afgescheidenen" telkens tegen elkaar op te zetten, waardoor niet zelden krachtige en gezonde actie met mislukking wordt bedreigd en gekroond.

Zoó zal de atmosfeer gezuiverd worden. Dan zal de gang van zaken op het terrein van het politieke leven niet in de war meer gebracht kunnen worden door het ophitsen van „de Synodalen" - tegen „de Doleerenden". Dan zal in den kring van de werklieden-en vakvereenigingen die ongelukkige scheiding en naijver tusschen Hervormden en Afgescheidenen niet meer gevonden worden. Dan zal bij schoolzaken en bg den arbeid der dienende liefde de nare terkelgkè scheiding niet meer gevoeld worden, En in de Herv. Kerk zal, naar de beginselen van het gereformeerd-protestantisme, neergelegd in onze confessie, een krachtig leven kunnen opbloeien onder de gunste des Heeren, die alle leugen haat, en genade en eere wil geven aan allen, die in Zijne wegen wandelen.

Hier is „periculum in mora", d.w.z. in talmen ligt hier 't grootste gevaar.

En daarom, nu de schoolkwestie: -op een eind loopt, zij aller aandacht op het kerkelgk vraagstuk, waarbg we staan naar een Kerk, die als de Kerk van Christus, haar echt, positief christelijk karakter komt openbaren, overe'enkomstig de beginselen van het gereformeerd protestantisme, waarbg al de leden van die Kerk als zonen en dochteren van hetzelfde huis, als broeders en zusters samenwonen.

Hierbij heeft ook de Overheid een taak, We wezen er enkele weken geleden nog weer eens op. De Overheid moet de vrijheid der'Kerken niet belemmeren of in den weg staan. De Kerk moet zich vrij kunnen bewegen naar haar aard als Kerk van Christus.

En daarom moet er ook een oplossing komen van het finantieele vraagstuk. Zooals art. 192 van de Grondwet, het artikel belangende de Schoolkwestie, niet zonder regeling der finantiën kon worden opgelost, zoo moet ook bg de oplossing van het kerkelgk probleem art. 171 (vroeger 168) ter sprake komen, gelgk de christelgke politieke partijen ook altijd hebben begrepen en gezegd. Men leze art. 20 van het Program der Antirev. staatspartij maar, alsook art. 12 van het Program der Christ. Historische Unie.

Groen is deze partgen voorgegaan om de kwestie duidelijk te stellen en mannen als Kuyper, Lohman, Wormser, Heyblom, Baron de Geer van Jutfaas, Prof. Gratama, enz. hebben de lijnen uitgestippeld, gelijk ook Beelaerts van Blokland, van Lynden van Sandenburg, van Wassenaar van Catwijk sedert 1869, bizonderlgk bg de grondwetsherziening van 1887, belangrijke dingen hebben naar voren gebracht.

Materiaal ligt hier genoeg, waarbij steeds als refrein gehoord werd: „de Staat heeft met eerbied voor het historisch recht te handelen op onbekrompen wijze, zoodat zelfs de schijn van spoliatie wordt vermeden", waarbg b.v. Beelaerts van Blokland in '87 voorstelde: „op grond van het bovenstaande meent ondergeteekende in overweging te mogen geven, om in de Grondwet te bepalen, dat de sommen voor tractementen, pensioenen en andere inkomsten thans door onderscheidene godsdienstige gezindheden genoten, worden gekapitaliseerd en dat gekapitaliseerde bedrag ten name dier gezindheden ingeschreven in een der grootboeken voor de nationale schuld."

Waarbg natuurlijk in het oog moet j worden gehouden, dat de oplossing van : art. 171, evenals dit met de oplossing van art. 192 in zake de school is geschied, een nationale daad moet zijn, en dus b.v. de Gereformeerde Kerken, sinds ! 1834 en 1886 gescheiden van de Herv.

Kerk, levend, niet mogen worden uitgesloten. Waar nu, van het door den Staat genaaste kapitaal, aan Roomschen en Joden en Hervormden, gelgk aan Lutherschen en Remonstranten, geldelijke uitkeeringen worden gedaan, daar mogen de Geref. Kerken — afgezien van de vraag of zg finantieelen steun wenschen of niet, — niet worden buitengesloten.

En daarbij worde dan aller aandacht geschonken aan den wederopbouw van de aloude Geref. Kerk van Nederland, die op eigen terrein staande onder de opperhoogheid van Jezus Christus, de banier der waarheid opheffe, om te staan, ook te midden van de woeling en den strijd, met de belijdenis van haar Heere en Heiland, die van God gezalfd is als Koning van Sion, om te regeeren van de zee tot aan de zee en van de rivieren tot aan de einden der-aarde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen