Uit de Pers.

Het dunkt ons niet kwaad te zijn hier uit de N Rott Ct. het breede verslag van de vergadering der Hervormde Broederschap op te nemen, daar op die vergadering te Utrecht in den breede gehandeld is van het Kerkelijk vraagstuk.

Het verslag luidt als volgt:

Hervormde Broederschap.
Ons wacht, alzoo de voorzitter, ds. G. H. Wagenaar, van Rotterdam, in zijn openingswoord, een ernstige bespreking. Wij moeten in deze tijden van groote verwarring trachten tot eenheid te komen. Het comité der Broederschap heeft getracht een samenwerking tot stand te brengen onder hen, die in de kerk den moed hebben te belijden dat Jezus Christus, , de Zaligmaker der wereld, wil verzoenen en bouwen. Er zgn samensprekingen gehouden met rechtsche groepen (Conf. Vereen., Ethischen, Geref. Bond, volgens van Kohlbrugge) op den grondslag van het geloof in de persoon-Igkheid van Christus. Dr. Riemens, van Leiden, zal er nader over spreken.

Diens onderwerp luidt:

De oplossing van het kerkelijk vraagstuk. Spr, begon met op te merken, dat de oplossing van het kerkelijk 'vraagstuk een ideaal is. Het opzien naar dat ideaal is een van de motieven geweest, waarom de Herv. Broederschap is opgericht. Bij een ideaal behoort: geloof. Geloof dat er een weg is, die bewandeld kan worden met het ideaal in 't zicht. Vreeselgk is de verscheurdheid der kerk en het is ontzettend hierin kalm te berusten al ware 't alleen met het oog op het hoogeprièsterlgk gebed van Christus. Daarom is het een zegen te achten, dat de drang naar eenheid tot uiting komen kan in onzen kring, die het devies hoog houdt: eenheid in Christus, den geheel Eenige. Voor de kerk beteekent dit iets anders dan eenheid ten opzichte van een bepaalde terminologie. Maar het beteekent ook iets anders dan: eenheid buiten Christus om.

Spreker gaf daarna een breede uiteenzetting van wat het Comité in het afgeloopen jaar heeft gedaan. Op initiatief van het Comité werd herhaaldelijk een conferentie gehouden van vertegenwoordigers der verschillende orthodoxe groepen om te beraadslagen over het kerkelijk vraagstuk. Resultaat van deze beraadslaginen was het tot stand komen van een commissie, welke mandaat heeftom contact te zoeken met de vrijzinnigen, ten einde langs den weg van overleg zoo mogelijk tot een resultaat te komen, waarbij een democratische weg wordt ingeslagen ten opzichte van de organisatie der Herv. Kerk; de financieele verhouding met den staat nader worde geregeld; het richtingsvraagstuk eerlijk onder de oogen worde gezien. Aan de Synode worde verzocht een wetgevende vergadering te organiseeren, gekozen door de kerk. Bg breede opvatting van de confessie in aansluiting aan het historisch uitgangspunt der kerk worde in het midden gesteld de Christus-belijdenis.

Spr. eindigde met de opsomming der bezwaren, maar hg constateerde ook dankbaar het resultaat, dat moeielgk overschat kan worden, n.l. dat verschillende kerkelijke tegenstanders of degenen, die elkander min of meer wantrouwden, door middel van onzen kring elkander ontmoet hebben; dat zg elkander de hand gereikt hebben over glasscherven, prikkeldraad en par tij muren heen. Zoo blijve het ideaal: interconfessioneele en internationale kerkelijke samenbinding van wie den Christus der Schriften belijden en voor wie deze belijdenis is het fundament van persoonlijk geloofsleven. Moge, zeide spr., onder den zegen Gods langs dezen weg worden bereikt, dat later niet meer met een zucht, maar met een danktoon aan de oplossing van het kerkelgk vraagstuk wordt gedacht.

De voorzitter, aleer de gelegenheid tot discussie te geven, vroeg de vergadering haar instemming met wat het moderamen had gedaan, waarop de aanwezigen door applaus hun dank betuigden. Het ging hier toch om de eenheid in het geloof te vinden; dan is men boven partgmoeilqkheden uit. Het verrassende is, dat er steeds is getwist over een meer of minder in de belijdenis; nu de kwesties teruggebracht werden tot 't geloof bleek in de gehouden conferenties met voormannen van verschillende partijen dat men zich centraal één gevoelde. Een kerk boezemt ook alleen eerbied in als zij zich poneert op het beginsel waaruit zg leeft. Zoo komt 't dat men reeds eenheid vond: ten opzichte van de èelijdeniskwestie, de reorganisatie, de financieele kwestie. Er is een nieuwe stemming aan 't opkomen. Ook in de laatste jaarvergadering der Confessioneele vereeniging was een goede stemming; de daar genomen besluiten dragen de goedkeuring van ethische leiders. Uit de verkiezingen moet worden uitgelicht het bittere element, dat iemand behoort tot een bepaalde partij. Instemming met een groote grondgedachte moet het parool zijn — ook bij de aanstaande verkiezingen van de classicale vergaderingen

Het is begrijpelijk dat elk voorstel van één bepaalde partij in de Synode gebracht, afstuit op de bedachtzaamheid der leden, want men weet niet wat er uit voortvloeit; men staat altijd voor eventueele oppositie. De Synode is met lamheid geslagen. Wanneer er nu, niet van één bepaalde partij, maar van de heele rechterzijde voorstellen komen, kan een Synode daarop ingaan. Doch dan moeten wij eerst ook spreken met de vrijzinnigen. Hun historische rechten moeten geëerbiedigd. Het zal voor de vrijzinnigen hierop neerkomen : met strijd in de kerk of met rust in een kerk die er naast wordt gebouwd. Dus kunnen beide kerkgroepen concurreerend inwerken op 't volksleven. Ook in vrgzinnige groepen is sterke drang naar eenheid. In meer verwijdeird tijdsgewricht zal het er op neerkomen dat de Nederlandsche Protestanten (Hervormden, Gereformeerden, Lutherschen) een eenheid, nationaal, vormen.

Ds. Wagter van Vianen juicht deze plannen toe; hij vraagt: wenscht de commissie aan de Synode dit jaar een concreet voorstel voor te leggen ? Wil men dit, dan moet men zich haasten met het oog op de Classicale vergaderingen. De modernen zullen noode de kerk verlaten. Onze kerk zit vast aan 't bewustzijn van 't historisch verleden. Vrijzinnigen willen niet uit 't historisch verband. Zal nu die groep ook: Vaderlandsche kerk blijven? Zal de rechtsche groep dit voor zich alleen mogen opeischen? Spreker wenschte dat hierover duidelijk worde gesproken, ook met het oog op een eventueel voorstel ad hoc in de Classicale vergaderingen; er moet haast gemaakt worden met een concept.

De voorzitter antwoordde dezen spr. direct, : dat er meerdere fracties van de ethischen zijn saamgekomen met de andere rechtsche partijen. In de pers zullen eventueele voorstellen, die in de pen zgn, worden toegelicht. Een bespreking met de modernen zal worden gehouden ; eerst daarna zal men de gemeenschappelijke plannen ten uitvoer gaan leggen.

Ds. Boeke van Schagen vreesde, dat het in steden en dorpen er om zal gaan wie het oude gebouw krijgt. Nu is 't zijns inziens billijk, dat men in deze materie de gemeente zelfbeschikkingsrecht moet geven.

De voorzitter antwoordde, dat de kerkgebouwen wel moeten blijven bg de historische kerk; maar wanneer, zooals in Noord-Holland, een geheele gemeente staat rondom de vrgzinnigen, deze toch bij mandaat het oude kerkgebouw moeten behouden.

Ds, Kijne meende, dat vele moderne gemeenten eigenlijk niet modern zijn. Men wil daar wel verkondiging van het Evangelie van Jezus Christus. De voorzitter, die dit beaamt, zegt: wij willen ook niemand wegzenden; wil men van ons scheiden, de mogelijkheid van terugkeer blijft altgd open. Deze dingen moeten in detail nader overwogen.

Dr. Hovy ziet de consequenties niet in die hieruit voort zullen vloeien voor gemeenten, die pas op de vrijzinnigen zgn veroverd, Kerkeraad en kiescollege kunnen ergens rechts zijn, maar als men de gemeenteleden hoofd voor hoofd naar hun gevoelen vraagt kan 't zijn dat zoo'n gemeente zelf toch van andere gevoelens blijkt te zijn.

De voorzitter antwoordde, dat hij en ook het comité de hoop heeft, dat de groote meerderheid, desgevraagd, bij de Groote kerk zal willen blijven.

Ds. van Melle van Kralingen meende, dat een dogmatische eenheidsformule, b.v. dat Jezus Christus Gods Zoon is, geen eenheid zal brengen Zijn er geen vrijzinnigen, die haast de eenheidsformule willen onderteekenen, maar die er iets anders onder verstaan ?

De voorzitter antwoordde : als iemand door zijn daden blijk geeft de eenheidsformule niet te beamen, welnu: dan moet de kerk spreken. Men moet dat in 't geloof aandurven. Laat dit niet het groote spook zijn. Als men uitgaat van het standpunt, dat men niet wil verketteren of uitbannenj dan zal het goed uitkomen.

Ds. van Melle achtte het zeer mogelijk, dat iemand zich niet metterdaad uit tegen de eenheidsformule; de gemeente dient geen aanklacht in; wat dan te doen ?

De voorz. weet, dat er moeilijke detailkwesties zijn; het groote voordeel is, dat men niet meer als partijen tegen elkaar zal vechten maar als stroomingen naast elkaar zal leven.

Dr. de Vrijer van Odijk waarschuwde de moeilijkheden van het verleden en heden niet te sterk voor de toekomst te poneeren. Als wq ons stellen op de Petrinische belydenis dan weet elk eerlijk man wel aan welken kant hij staat. Maar is het nu niet waar, dat de rechtsche partijen elkaar eigenlijk vermoorden? Die opeterij moet eindigen. Onder elke groep mag wel schuldbesef zijn over eigen zonden in dezen. Er zijn onder de partijen hoofdleiders; welnu, de hoofdleiders willen wel, zgn locomotieven; die stoomen wel vooruit; maar zullen de wagens volgen? De groote massa doet anders dan de voormannen. Er is kleinzieligheid zoowel onder de drie gezangen menschen als onder de een-of geen-gezangen menschen. Er moet schuldbesef zijn.

Ds. Briedée van Amsterdam meende dat de verlengende toestand der kerk nu aanleiding geeft tot nieuwe oneerlijkheden. Is de splitsing eenmaal gekomen dan wordt alles zuiverder. Spr. zag het optimisme van de leiders dezer beweging als ongegrond; hij verwacht feilen strijd voordat dé hier genoemde dingen werkelijkheid kunnen worden. Daar moeten wg evenwel niet voor terugdeinzen zelfs al zou het ons alles kosten.

Dr. Riemens herinnerde aan het woord van prof. Gunning, dat men het positieve altijd op den voorgrond moet plaatsen. Det moeten wij doen ; het evangelie van Jezus. Christus moet positief naar voren gebracht. Wat daar tegen negatief zal worden gedaan moet in dese vergadering niet in 't breede worden bediscussieerd.

Ds. van Melle van Nijkerk wilde niet te optimistisch zijn. Hij meende echter dat de vrijzinnigen thans zullen gevoelen dat het tijd is toe te tasten. Loswikkeling van firancieele banden is.thans zaak!

Een punt in kwestie is wat kerkvoogdgen met vrij beheer zullen doen.

Verder achtte spreker het wenschelijk, dat verschillende orthodoxe fracties verbroedering zochten door het ruilen van preekbeurten.

Dr. Callenbach van Rotterdam vroeg nadere explicatie omtrent de moderne fracties.

De voorzitter antwoordde, dat de kerk haar geestelijke rechten van belijdende kerk terug moet nemen om zich uit te spreken.

" De voorzitter verzoekt te overwegen den kerkeraden de leiding der beroeping weer te geven. De kiescolleges moeten weg. Een minderheid moet het recht hebben een eigen nominatie bg den kerkeraad in te dienen.

De gedragslgn van de broederschap werd daarna met algemeene stemmen goedgekeurd, waarop de voorzitter de vergadering met dankzegging sloot.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen