Stichtelijke overdenking.

Een oproep bij Hoogbevel

Daar is een wereld, een kosmos, van louter licht en schoonheid, waar palmen ruischen en , fonteinen van zaligheid bruischen", en waar lof en lied wordt uitgezongen ter eere van God-Drieëenig, en waar 't lied des Lams op hoogen toon wordt uitgejubeld. Elke bigde, zonnige, vredige morgen draagt profetie in zich.

Ook is er een wereld, een chaos, van ellende en jammer en wanhoop, en grenzelooze smart, waarvan elke donkere nacht sprake heeft.

De Bijbel is „het boek van de grootste tegenstellingen" genoemd. De prediking beweegt zich ook steeds tusschen bargen en afgronden, tusschen licht en duisternis, totdat eens de laatste bazuin zal schallen en 't gezien zal worden, wat geschreven staat van de ontknooping der dingen.

Ontzaggelijke tegenstellingen komen hier reeds uit in deze wereld vol ellende, omdat het Gode beliefd heeft Zgne genade te verheerlgken en Zijn licht uit te zenden, en den prediker twee handen geeft om op twee wegen te wgzen, het den goddelooze aanzeggende, dat het hem kwalijk zal gaan en den rechtvaardige, dat het hem wèl zal gaan.

Telkens gaan er nog wekstemmen uit, vele malen, en op velerlei wgze, opdat de volkeren verantwoordelgk zouden gesteld worden en door 't Woord Gods, als zedelgk instrument zouden bewerkt, en de Heere Zijn heil bekend zou maken en toeschikken door Zgnen Geest aan al Zgne kinderen.

Als dit blad u in handen komen mag is het 31 Oct. Een dag vol van goede herinnering, al is er in dezen hangen tgd, waarin de banier schijnt verbleekt in veler oog, en anderen hem niet vrguit daarvan laten wapperen, reden van diepe beschaamdheid en verootmoediging, dewgl de Kerken der Hervorming veelzins haar sieraad en kracht hebben zien-verminderen.

Een Josia, die egn kleed scheurt, als hem 't wetboek wordt voorgelezen, mocht wel een voorbeeld zgn in deze droeve tgden, waarin het , laag water" is, bgna onder alle volk en in elke plaats..

Maar daarom juist, mocht wel genade gesmeekt, opdat de oproep uit Efeze 5:14 worde gehoord en als een roepstem in den nacht klinke over de volkeren.

Op een dorp in Friesland, voor mg vol van aangename jeugdherinneringen, was voor, zeg 80 à 90 jaren, een nachtwacht, - die bg zgn laatste rondgang in den vroegen morgen, het uur afriep en daarna 't versje:

Ontwaakt gg, die slaapt, de dag genaakt. Looft God — Houdt Zijn gebod!

De plaats waar dit jarenlang geroepen werd, is sedert dien tgd, nog meer afgeweken van Gods geopenbaard Woord; maar ook toen hoorden velen dien ouden nachtwacht en spotten met zgn versje, totdat hg zweeg.

De roeping van de Kerk des Heeren vertoont mg eenige overeenkomst met die van dien ouden man op de Gorredijk, voor zooverre zg ook heeft te zeggen: Ontwaakt gg, die slaapt, de dag genaakt I De morgen komt, doch nu nog drukt de nacht zwaar op de volkeren van Europa. Eens in 'de 16de eeuw, brak 't licht krachtig door, door allerlei nevelen en duisternis heen van onkunde in geeste-Igke zaken, van zorgeloosheid en versmading van de overvloedige en rijke genade Gods. Hoe had de vleeschelijke gerustheid, wat had hei rusten in eigen werk, wat had de afgoderij, de omzetting van de leer der genade, en nog veel meer zielverwoestend om zich heen gegrepen, 'k Heb niet noodig voor u dit breeder aan te wgzen. 

Misschien komt u Zondag a.s. uitvoeriger herinnering toe, bij de opwekking tot erkentenis van de goedheid Gods, die de boeien slaakte en de banden brak, waarin Rome de volkeren had gekluisterd. Al waren de Middeleeuwen op velerlei gebied niet zoo duister, als men vroeger dacht en uitsprak, met 'toog op de leer der genade, en der gerechtigheid des geloofs in den Eenigen Naam, was het treurig gesteld, al trokken er enkelen door nevelen en stofwolken en met zwakke oogen af op 't licht in eiken nacht.

De wekstem, boven afgeschreven, ging uit en werd met kracht van Gods Geest vergezeld, zoodat er opwaking kwam onder allerlei standen, en dooden werden levjnê gemaakt aan velo plaatsen.

In ons woord wordt niet letterlek een Schriftwoord aangehaald, uit het Oude Testament, maar Jes. 60, : 1: Maakt u op, wordt verlicht, want uw licht komt en de heerlijkheid des Heeren gaat over u op, " vindt naar zin en beteekenis breedere verklaring, 't Woord door „maakt uop" vertaald, wordt gebruikt zoowel van opstaan uit den slaap, als van verrgzen uit 't graf en als er in dat vers gesproken wordt van „uw licht" en „de heerlgkheid des Heeren", dan zouden ook wg wel lezen: Christus licht over u in Zgne heerlgkheid.

Paulus treedt in 't spoor van het Woord Gods en verklaart het aangehaald getuigenis.

Als exegeet wil hg de geestelgke beteekenis van dit woord aangeven en waarlgk dat woord ontvouwen, «oodat Efeze 5 : 14 den dieperen zin aangeeft van Jes, 60:1. Hg wil niet gaan „buiten 't geen Mozes en de Profeten hebben gesproken", wel bij Geesteslicht de echte beteekenis doen uitkomen voor latere geslachten, ook voor ons op wie de einden der eeuwen gekomen zgn. In dezen tgd dient ook het „eens voor al" gegeven woord nagespeurd, bg de rechte leiding des Geestes, onder gebruikmaking van alle middelen der wetenschap.

Dit apostolisch voorbeeld zg ons onderwgzing voor de juiste manier van uitlegging!

De apostel kende goed de Hebreeuwsche taal en kon daarom de juiste beteekenis verstaan bg 'tlieht des Geestes en de overeenstemming met het eens gegeven en in Schrift bewaarde Woord, onder bizonder Goddelgke leiding, is ons gewisheid, dat hij niet schreef „uit het gezicht des harten".

Vergeef me deze uitwgding; ze komt bg me op, door de wetenschap, dat er vooral op uitlegkundig gebied, zoo weinig gerekend wordt met het geschreven woord en het voorkomt, dat voor heel geestelijk gaat gelden, wat zeer ongeestelijk is. Maar ik moet nog even terug tot ons tekstwoord.

Dat „nacht" meermalen, oneigenlijk gebruikt wordt voor onkunde, leugen, nreinheid; voor ellende en smart en ammer, is ons bekend. Hoe groot was wereldliefde en onkunde, de ongevoeigheid, de zorgeloosheid in Efeze!

Alsof de duisternis van den nacht niet sterk genoeg dien treürigen toestand afbeeldde, komt hij op de tweede beteekenis van verrijzen uit 't graf en noemt hun onbekeerden toestand „een dood zgn in zonden en misdaden".

Wij voegen vaak beide beteekenissen saam, als wg spreken van den doodslaap der zonde.

Ontzettend teekent de apostel dien nacht, dien dood, in vorige verzen, doch mag er bij voegen, dat velen in den nacht het roepen Gods tot ontwaking, het roepen Gods uit 't graf, hadden gehoord en de boodschap des heils hun ten leven was geworden. 

Van den slaap, dien tweelingbroeder van den dood, is hier in ongunstigen zin gesproken, zooals hg ons onbekend doet zgn met 't geen om ons heen gebeurt, ongevoelig maakt voor alles en onbekend met dreigend gevaar-en wg door dwaze gedachten en gdele voorstellingen worden gejaagd en door zondige droomen vaak ontrust en verschrikt. Onze onbekwaamhieid tot geestelgk goeds komt nog sterker uit in het beeld van onzen toestand, als deze wordt vergeleken met den lichameigken dood. Ik ga ook van deze bekende zaken niet meer schrgven, omdat wg het allen eens zgn met de belgdenis: „onbekwaam tot eenig goed en geneigd tot alle kwaad". Gij weet, dat er geweest zijn, die dit woord misverstaan hebben en er gevolgtrekkingen uit maakten, die niet juist waren. Hoordet gg ook niet dat er waren, die bg de slapenden dachten aan kinderen Gods, die door wereldliefde of zondenlust in verachtering waren en diep zorgeloos, zooals toch oprechte liefhebbers des Heeren, vaak zuchten moeten over traagheid en lusteloosheid tot de dingen, die Godes zgn? Bij de dooden dacht men dan aan onwedergeborenen. Nu is tegen deze gedachten geen bezwaar, al oordeelen ook velen, en wg met hen, dat op dat onderscheid tusschen bekeerd en onbekeerd hier 't oog niet moet vallen.

De Heere roept alten op in de gemeente, al zullen zg, die 't niet in de eerste plaats noodig hebben, het zich eerst aantrekken en zeggen: O, ik heb zoo noodig, die opwekking, die levendmaking des Geestes en daartoe dat middel der prediking, - waardoor 't den Heere belieft Zijn volk te verlevendigen in Zgne wegen. Er waren in Efeze zielen, die er gevoelig door waren aangedaan, dat ze zoo „slaperig" waren (eerst hadden ze gesluimerd, daarna waren ze in slaap gevallen !); zielen, die er zoo'n last van hadden, dat ze zoo onaandoenlgk vaak verkeerden onder de wegen Gods, eigen verdorvenheid en hemelsche heerlgkheid; zielen, die soms groote vernedering hadden, wegens de kleinheid van hunne werkzaamheden.

Er waren er, die 't prezen, dat de apostel hen toeriep, als door 's Heeren mond: Sta op uit de dooden! omdat ze d zoo'n moeite hadden met de werkingen des doods in hunne leden.

Nu is het altgd wel bewgs, dat iemand ontwaakt is, als hg klaagt over zgne slaperigheid en bewgs, dat hg opgestaan is „uit het graf" als hg strijden moet tegen den dood en zijne werkingen; doch dit werd — daar in Efeze n.l. — niet altijd zoo gezien en daarom pasten velen dezen oproep op zich zelven toe en maakten er een gebed van en zeiden voor 't oor des Heeren: „Och! Heere schud U mij maar wakker, wek U mg maar op, opdat ik Uwe toezegging mag bevestigd zien, dat mgn Licht komt en Uwe heerlijkheid over mg opgaat!

Er waren in Efeze ook menschen, die uit den oproep tot ontwaken en opstaan uit den dood de dwaasheid afleidden, alsof Paulus wou zeggen: gg zgt daartoe uit uzelven bekwaam ennumaaraan'twerk gingen; en ziet, waarde lezer, daar is niets, letterlgk niets, dan zelfbedrog uit voortgekomen.

Sommigen van hen lieten zich gezeggen, als hun werd aangewezen, dat daarin Gods recht om te eischen en 's menschen roeging (verplichting) werd aangewezen en dat de Heere Zgne rechten liet uitroepen, opdat de mensch zijne onbekwaamheid zou erkennen en van den Heere smeeken: Och Heere, doe U het I Werk ook in mijne ziel het willenden volbrengen naar Uw welbehagen, opdat ik werke mgne zelfs zaligheid met vreeze en beving!

• Dan blijft het niet stil in de binnenkameren en 't wordt naar buiten gezien, dat God reformeerde en Zgne belofte vervulde en vervullen zal.

Dan begint hier een te vertellen van zgne sehrikkelyke droomen, die hg meende dat werkelgkheden waren; daar een, die meer zijne totale ongevoeligheid beklaagt ; en verder een die, met een traan in 't oog, spreekt van zgn' dood zgn in zonden en misdaden en geheele afscheiding van 't leven Gods, kennelijk in zgn haat tegen God en Gods kinderen. In al die gevallen licht reeds Christus, die straks Zgne zaligmakende kennis vermenigvuldigt, Zgne verruiming aan 't gemoed schenkt en door Zgnen Geest de bewustheid werkt, die genade en hare rijkdom, waardoor 't God is, die den goddelooze rechtvaardigt.

Den oprechten gaat het licht op in de duisternis. Elke dag, elke morgen zegt ons van waar het licht komt.

Aan alle plaatsen, over alle volkeren, moest wel uitgeroepen in deze tijden van ongeloof en bijgeloof: Ontwaakt gg, die slaapt en staat op uit de dooden I Dan zal Christus over u lichten, die ook de tijdsomstandigheden regelt en Die tot regel heeft gesteld: Zoekt eerst het Koninkrgk Gods en Zgne gerechtigheid en alle andere dingen zullen u toegeworpen worden.

Aardsch brood kan geen zondaarsbehoeften voldoen. Hemelsch brood alleen voedt zielen voor een eeuwigheid.

Zullen de volkeren doorslapen? En in den dood blijven ?

Och! dat er gebed zij bij 's Heeren volk, opdat Zgn oproep uitga alom en wekstem moge zgn door den H. Geest en de ervaringen vermeerderen van 's Heeren belofte; En Christus zal over u lichten!

De Heere make deze eeuw tot eene reformatie-eeuw, waar de menschen hem tot èene revolutie-eeuw willen maken en veler bede zg: Heere, reformeer mg en mijn huis en mgn land en volk, en machtige natiën naar Uw eigen patroon, geteekend in Rom. 12:1, 2!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen