Kerk, School, Vereeniging.

NED. HERV. KERK. s

Drietal te Gouda J. H. F. Remme te Huien, H. A. Leenmans te Oudemirdum en J. Kievit te Benschop.

Beroepen te Enschede G. M. Briët te Doetinchem — te Zuilichem T. Lekkerkerker te IJselmuiden — te Hei en Boeicop, Goudriaan, Ottoland en Leerbroek P. A. Binsbergen, cand. te Ter Aa — te Noorden en te Wijngaarden J. Enkelaar, cand. te Ter Aar — te Balk A. Hijmans te Goudswaard — te Warns A. J. Wormgoor te Harich — te Genderen S. A. C. Pijnenberg te Hien en Dodewaard — te Heeg J. Abels te Witmarsum — te Voorthuijzen P. Kruijt te Staphorst — te Enkhuizen G. Westmijse te Drachten — te Zuidwolde T. J. Wielenga te Nieuw-Amsterdam.

Aangenomen naar Nieuw Weerdinge L. Boer te lerseke — naar Winsum en Baard J. G. Steenbeek te Abbekerk.

Bedankt voor St. Philipsland Joh. D. Jansen te Zundert - voor Nieuw en St. Joostland A. J. Eijkman te Hattum— voor Den Bommel S. C. Groeneveld te Sprang — voor 's-Gravenmoer J. Ronge te Hoogblokland — voor Thamen a.d. Amstel G. A. den Hartog te Kethel — voor Nieuwe Tonge D. E. J. Hupkes te Wanswerd.

GEREF. KERKEN.

Beroepen te Oostburg W. M. Ie Cointre, cand. te Den Haag — te Krimpen a. d. Lek G. O. Donner, cand. te Amersfoort — te Glanerbrug G. Bax te Holten — te Reitsum D. V. d. Meulen te Niawier — te Scheveningen J. L. Schouten te Arnhem.

Bedankt voor De Bilt R. E. van Arkel te Soest — voor Hattem F. W. H. Bramer te Hoogeveen — voor Wapenveld R. Brouwer te Baarland — voor Koog-Zaandijk B. van Halsema te Hallum — voor Oude Pekela M. Post te Nieuw-Dordrecht — voor Kruiningen P. Deddens, cand. te Rotterdam — voor Andel J. B. Jansen te Zevenhuizen — voor

CHR. GEREF KERK.

Aangenomen naar Maarssen J. Jongeleen te Noordeloos Bedankt voor Kampen J. P. Vreugdenhil te Sliedrecht — voor Bunschoten J. Jongeleen te Noordeloos.

Afscheid, bevestiging, intrede. Ds. C. Koenekoop te Kamperland hoopt Zondag 27 Juni a.s. zijn afscheid te preeken en Zondag 4 Juli d.a.v. bij de Ned. Herv. Gemeente te Biggekerke zijn intrede te doen. Bevestiger is ds. J. H. Schuurmans Stekhoven te Spljkenisse.

DELFT. Men schrijft ons : Zondag 30 Mei j.l. nam ds. M. van Grieken, na een verblijf van 10 jaren, op hartelijke wijze afscheid van de Gemeente, met de tekst 1 Cor. 16 vers 21—24. De Gemeente die in grooten getale was opgekomen, zong den scheidenden leeraar toe Psalm 121 vers 4. Diep onder den indruk verliet ds. Van  Grieken den kansel en is een einde gekomen aan een tijdvak van 10 jaren, waarin de vertrokken leeraar veel voor onze Gemeente mocht doen in het belang van Gods Koninkrijk. Het ga hem wel in Rotterdam !

Ds. G. van Hoogstraten. De „Ned." meldt nu, dat haar bericht omtrent het weder op.treden van ds. G. van Hoogstraten, Ned, Herv. predikant te Zeist, onjuist is. Z.Eerwl is nog steeds ernstig ziek. Wel is er eenige! langzame vooruitgang. Als hij ooit weer zijn werk zal mogen hervatten, dan is daarvan  in alle geval in maanden nog geen sprake.

Enkel maar dominee ? In het Orgaan var den Bond van Ned. Predikanten besluit ds. B. Klein Wassink een artikel over bovenstaande vraag aldus : „Zoo moet ten slotte 'de predikant weer kunnen leven van „het wondere ambt", zij 't ook met het „brood des bescheiden deels." Doch zoolang dit niet kan, moeten wij niet te spoedig oordeelen en niemand hard vallen die zich tracht te redden door den nood der tijden heen. Integendeel door de droeve be. richten, die van alle zijden schier dagelijks inkomen moeten wij ons met te grooter onweerstaanbaarder kracht voelen aangegord, om de tractementskwestie tot een spoedige oplossing te helpen brengen ! Er zijn géén eigenlijke principiëele bezwaren tegen de nevenbetrekking — de apostel Paulus was er ook tentenmaker „bij" — maar des te meer practische bezwaren. Want de „bijbaantjes" zijn als onkruid op den akker. Zij trekken de beste sappen van den bodem naar zich toe en laten voor het graan, waarvoor de akker bestemd was, geen licht, geen lucht, geen zon, geen sappen over. Ook is men nu eenmaal dominee, om het werk van 'n dominee te doen ; niet wat anders. Steeds beter en dieper doorgronding van het Evan, gelie zij daarom eisch. En steeds grooter trouw in het aanbevolen werk. Terwille daar van worde het vraagteeken achter 't onderwerp vervangen door een uitroepteeken, en worde door den Predikantenbond de leuze aanvaard : „Enkel maar dominee !"

Voor kennisgeving aangenomen. Het Classicaal bestuur der Ned. Herv. Kerk van Alkmaar heeft de klacht van mevrouw Nyenhuis—Ockhuysen tegen den anarchistischen ds. Schermerhorn (inzake beleedigen de en opruiende prediking) bij genoemd be stuur ingediend, voor kennisgeving aangenomen. Ds. Schermerhorn was zelf als lid van het Class. Bestuur aanwezig.

Ds. J. D. J. Idenburg, pred. bij de Ned Herv. Gemeente te Amsterdam, die eervol emeritaat verkreeg, kon geen officiëele afscheidsrede houden, doch hield Zondagmorgen de laatste prediking voor zijn Gemeente, Hij had tot tekst Efeze 5 vers 15 en 16. Di Koepelkerk was geheel vol. Den leeraar werd toegezongen de bede uit Psalm 134:3. In de consistorie kwamen nog velen van ds Idenburg afscheid nemen.

Financiëele scheiding van Kerk en Staat Naar aanleiding van de besprekingen tusschen de regeering en de vertegenwoordigers van verschillende kerkgenootschappen over de financiëele scheiding van Kerk en Staat, heeft het Ministerie van Predikanten in de Ned.Herv. Gemeente te Amsterdam eei adres gezonden aan de Synode en den Minister van Financiën, waarin het als zijn voelen te kennen geeft :

Ie. dat het kapitaalsuitkeering van het Rijk aan „de onderscheidene godsdienstige gezindheden" onder de gegeven omstandigheden gewenscht acht ;

2e. dat bijaldien het komt tot deze voorgestelde afrekening, het, althans wat de Herv. Kerk aangaat, niet de Synode, maar de plaatselijke gemeente gerechtigd acht, gelden in ontvangst te nemen ;

3e. dat het hem verder gewenscht voor komt, dat deze gelden in den vorm van pastorialia voor de predikanten bestemd worden ;

4e. dat het evenwel wegens het nationale belang de verplichting van den Staat blijft handhaven, om de Kerk als draagster der religie, ook financieel te steunen, zoo goed als dit gebeurt met de school, de kunsten en de wetenschappen ; en daarom de komende Grondwetsherziening blijft aan dringen, zoo noodig verduidelijkt, op bt houd van art. 171b der Grondwet, luidende Aan de leeraars, die tot nog toe uit 's land kas geen, of een niet toereikend tractement genieten, kan een tractement toegelegd, het bestaande vermeerderd worden.

Confessioneele Vereeniging. Woensdag werd te Utrecht, onder leiding van mr. J. Schokking van Leiden, de Algemeene Vergadering gehouden.

De voorzitter wees in zijn kort openingswoord op den invloed die thans van de Anti Christelijke machten op onze Christelijke wereld uitgaat. De CV. streeft sinds jaren naar herstel van het kerkelijk leven. En staan we voor de oplossing in een vorm' ons het minst gewenscht voorkomt; de predikantstractementen. De Gemeenten hebben niet altijd gedaan wat plicht was. Er is een tekort aan geloof. En waar het aan ontbreekt, treedt het geweld er voor in' plaats. Reeds heeft de Synode daarvoor moeten zwichten. Daarom geldt hier den eisch : „Bluscht den Geest niet uit."

Ds. H. Bakker, van Amsterdam, hield hierna een referaat over: Het voorstel uitbreiding der Synode.

Spr, memoreerde hoe eerst de Synode niet voor die uitbreiding te vinden was, en vorig jaar, op voorstel van prof. Slotemaker de Bruine, wél. Hoe de modernen er tegen en dr. Bronsveld er vóór, op voorwaarde dat om de drie jaar vergaderd wordt.

Dan ging spr. de aangevoerde bezwaren na : Ie. De secretaris der Synode betwijfelt of er jaarlijks wel 15 ouderlingen disponibel zijn Hoe pessimistisch.

2e. De verhoogde kosten. Dat redt zich wel

3e. Dr. Bronsveld vindt het voorstel te democratisch. Maar de Vrijzinnigen vinden het lang niet democratisch. De Vrijzinnigen schakelen n.l. de beteekenis van het ambt in onze Kerk uit als zij het vertegenwoordigend lichaam niet willen laten kiezen door predikanten en ouderlingen.

Verder bezwaar is : de classicale indeeling, omdat die nadeelig zou zijn voor de Vrijzinnigen.

Nog een bezwaar : de kerkelijke machme zal moeilijker gaan werken. Dat is waar. Voor bestuur en rechtspraak zal de Synode dan commissies moeten benoemen. Al verder : „de demagogen komen in de Synode", zegt men.

Synode", zegt men. Of: er zit reorganisatie achter. Inleider meent van niet.

Nu de voordeden : Ie. De Kerk roept om verandering.

2e. Er komt een betere vertegenwoordiging als de classicale vergaderingen rechtstreeks de Synode benoemen, en als dit niet langer geschiedt door de kleine provinciale besturen.

3e. De groote gemeenten zullen beter vertegenwoordigd zijn.

4e. De belijdeniskwestie kan aan de orde komen. Dat heeft men van allen kant gevoeld. Er zal een beslissing moeten komen omtrent de belijdeniskwestie, al zal daarbij ook moeten gerekend (tot geruststelling van de Modernen !) met de billijkheid.

In 't kort: wij hebben hier geen reorganisatie van de Kerk, maar van de Synode. En wij kunnen uit het slop komen, waarin de Kerk is geraakt.

Zal de Kerk zijn een godsdienstig Genootschap met geen ander beginsel dan het religieuze, of zal onze Kerk zijn een positief-Christelijke Kerk ? Dat moet nu uitgemaakt.

Dus : inleider is vóór het voorstel.

Bij de besprekingen wees ds. Van Popta er op, dat wel oud-ouderlingen, maar niet emeriti-predikanten in de Synode mogen zitting hebben. Spr. gelooft niet, dat al die 45 mannen der Synode „werkers" zullen zijn

Dr. Kromsigt (Amsterdam) betoonde zich een sterk voorstander. De Schotsche Synode bestaat uit 600 a 700 leden. In Schotland kan men niet gelooven, dat een Kerk van 21/2 millioen menschen als bij ons, door een Synode van 19 menschen geregeerd wordt. 't Is een clubje, doof voor alle vragen van reorganisatie en beginselkwesties.

Ds. Wieten zou willen, dat niet de Prov. Kerkbesturen, maar de Classicale Vergaderingen de eindstemming zouden hebben.

De voorzitter waarschuwde, dat meer van een goede keuze, dan van het getal leden der Synode verwacht moest worden. Feitelijk moeten we in de Kerk geen besturende, wetgevende en rechtsprekende macht hebben, maar het recht der Gemeente moet tot uiting komen.

Ds. Bakker repliceerde kort.

Hierna werden tot leden van het Hoofdbestuur der CV. gekozen ds. Groot Enzerink ds. Koolhaas en de h.h. Kr. Timmers (Klundert) en Veenman (Wageningen).

De voorzitter wees bij de opening der middagvergadering op den ernstigen nood, waarin de Zending verkeert.

Ds. J. Hoekstra, van Ternaard, hield hierna een referaat over : Het reglement op het beheer en de regeling van het tractment dr predikanten.

Spr. kwam tot de conclusie dat de voorgestelde poging om het beheer te regelen, verworpen dient te worden, omdat : Ie. de rechtsgrond dubieus is ; 2e. de machtuitbreiding der Synode ongewenscht wordt geacht ; 3e. versterking van de macht der Kerkvoogdij geheel ongewenscht voorkomt.

Wel is een beheersregeling gewenscht. In de Gemeenten moesten bestuur en beheer niet gescheiden zijn en de Kerkeraad overwicht hebben bij het beheer.

Ook het voorgestelde reglement op de tractementen achtte spr. niet aannemelijk. In dit reglement grijpt de Synode in de plaatselijke kerkekas. Die twee reglementen strijden verder : als sommige kerkvoogdijen weigeren, zullen de andere zooveel te meer moeten betalen. Dan komen er nog opcenten bij voor arme gemeenten en voor algemeene armoede in de Kerk. Ook wordt er ingegrepen in het kerkelijk bezit. De kerkegoederen zullen plaatselijk verminderen, in strijd met den ouden regel, dat het kerkegeld onaangetast moet blijven.

Het voorstel kan niet aannemelijk geacht worden : Ie. 't staat juridisch zwak ; 2e. 't is practisch onuitvoerbaar ; 3e. de billijke hoofdomslag zal blijken uitgesloten te zijn.

Spr. ried aan te doen als in den ring Dokkum, waar alle predikanten ƒ 2500 tractement ontvangen en de rijke kerkvoogdijen de arme steunen. De Gemeente worde eerst zelf op haar taak gewezen om het tractement op peil te brengen. Kan dat niet, laat dan de ring bijspringen. Is er dan nóg te kort, dan ga men over tot het heffen van een quotum van elke Gemeente, op straffe van weigering van approbatie van de beroepen. Zoo blijft de Gemeente in haar autonomie gehandhaafd.

Verschillende leden maakten na het referaat opmerkingen, doch de vergadering bleek over het geheel met den referent tegen de voorgestelde regeling. (Rott.)

Geen oude schrijvers meer ? Ds. Lingbeek slaakt in het weekblad „De Geref. Kerk" de volgende verzuchting :

"Toen wij jong waren, werden in Gereforineerde kringen zulke boeken (n.l. van Calvijn, Johannes a Mark, Wilhelmus a Brakel en Aegidius Francken) nog veel gelezen. Men zag ze niet alleen op alle marken op stalletjes te koop liggen, men had toen ook boekhandelaars zooals Fischer en Wristers in Utrecht, die er bijkans uitsluitend in handelden en drukke zaken deden.

Dezer dagen in een groot Veluwsch dorp de markt passeerende, en ook die plaats. waar sinds tientallen van jaren het bekende boekenstalletje was te vinden, dreef de nieuwsgierigheid ons er nog eens heen. Wij wenschten wel niets te koopen, maar de oude lust kwam weer boven nu nog eens die boeken te zien, waarin wij zoo vaak watertandende hadden staan grasduinen. Maar hoe verbaasd zagen wij op. Geen Brakel, geen Smijtegeldt, geen Comri's, geen a Mark geen van al die schrifturen, waarop het volk in deze streken vroeger zoo verzot was, was er thans meer te vinden. Niets dan wat lichte kost, almanakken, verhaaltjes, etc.

Op onze verwonderde vraag : „Zeg, koopman, heb je geen oude schrijvers meer ? " was het antwoord : „Neen, mijnheer, dat is tegenwoordig niks gedaan ; die heb ik al opgeruimd, en er is geen vraag meer naar." En op onze tweede vraag: „Maar hoe is dat dan zoo veranderd ? vroeger kon Je dat soort van boeken hier toch altijd kwijt!" was weer het antwoord : „Ja, mijnheer, dat komt van den oorlog ; daardoor is een heel andere geest in het menschdom gekomen ; ze hebben nou voor boeken over godsdienst niets meer over."

En dat was in het hartje van de orthodoxe Veluwe !

Wat leven wij snel tegenwoordig I Wie had dat voor vijf en twintig jaar durven voorspellen en kunnen gelooven ? "

De oude schrijvers nog in eere. De heer R. van Mazijk, boekhandelaar te Rotterdam, schrijft naar aanleiding van bovenstaand het volgende :

„Ik geloof niet, dat de marktkoopman op het Veluwsche dorp, die Z. Eerw. te woord stond, het bij het rechte eind heeft, als hij meent het gebrek aan „oude schrijvers" te moeten verklaren uit de weinige kooplust van het publiek.

Integendeel, ik durf beweren, dat de vraag naar die soort werken groot, zèèr groot is. Heel wat eenvoudige vrome menschen snakken naar die oude lectuur. Velen vinden de predikaties van den tegenwoordigen tijd te verstandelijk, te veel exegetisch, te weinig voedsel biedend voor de behoeften van het hart of te eenzijdig gericht tot hen, die verzekerd zijn van hun geloof aan Christus. Menige geslingerde ziel vraagt naar kenteekenen van genade, die in de „oude schrijvers" het domineerend element uitmaken.

Die werken zijn wèl gezocht en worden wél gekocht. Maar wat is het geval ?

De voorraden van nieuwe exemplaren, die bij het begin van den oorlog aanzienlijk waren, zijn weg, alles is verkocht, en de huidige papier-, druk-en brocheerprijzen, die natuurlijk voor „oude schrijvers" geen uitzondering maken, weerhouden de uitgevers nieuwe drukken op te leggen.

Ik laat in het midden of dit aan verkeerd conservatisme van heeren uitgevers is toe te schrijven, dan wel aan een verstandigen blik hunnerzijds op het conservatisme van bedoeld koopend publiek, dat misschien minder vlug dan de democratischer aangelegde menschen zich aan de veranderde tijden i.e. aan de duurdere prijzen weet aan te passen.

Maar een feit is, dat groote vraag naar genoemde werken bestaat.

En blijkt zulks niet juist uit de afwezigheid van die boeken in het marktstalltje ?

Werden de „oude schrijvers" niet meer begeerd, dan zouden ze immers — dat ligt voor de hand — uit de diverse biblotheken naar de markttentjes verhuizen en de markt zou er mee overladen zijn. Maar als zelfs de marktkoopman ze niet meer in voorraad heeft, acht ik het bewijs geleverd, dat niet alleen de nieuwe exemplaren zijn uitverkocht, doch dat ook de circulatie van tweede hands-boeken in dit genre ophield, omdat elk exemplaar zijn man gevonden heeft.

Als boekhandelaar, die wel niet op de markt staat, maar toch bij voorkeur en heel wat „oude schrijvers" omzet, — voor zoover nog voorradig — meen ik in alle bescheidenheid over dit onderwerp een woord te mogen meepraten."

Ook in het „Weekblad der Vrijz. Hervormden" schrijft over bovenstaand stukje van ds. Lingbeek dr. Niemeyer, die in het midden wil laten, of de verandering die ds. L. heeft opgemerkt, is te beschouwen als vooruitgang of als achteruitgang, maakt dan deze opmerkingen :

„Intusschen dunkt ons de mededeeling van den heer Lingbeek in elk geval zeer merkwaardig.

De zaak lijkt misschien onbeduidend. Maar zij is dat, naar wij meenen, volstrekt niet."

„Schijnbare kleinigheden zijn soms bijzonder gewichtig, omdat zij teekenend zijn. En dat dunkt ons hier het geval te zijn."

„Misschien zou de orthodoxe bevolking van de Veluwe, indien er een Zendingsfeest werd georganiseerd met een keur van de steilst gereformeerde sprekers, nog in even grooten getale opkomen als eenige jaren geleden.

En dan zou men geneigd zijn te denken, dat er in den geest der bevolking geen verandering is gekomen.

Maar men zou zich vergissen.

Als de bevolking niet meer omziet naar godgeleerde werken, waarvoor zij vroeger veel over had, en waarin zij zich gaarne verdiepte, dan is er wel degelijk iets veranderd.

Dan heeft er in haar geestesgesteldheid juist een zeer ingrijpende verandering plaats gehad, waarvan de gevolgen zich na verloop van eenigen tijd ook stellig zullen openbaren".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen