Leestafel.

De Heidelbergsche Catechismus, vereenvoudigd en aangevuld met het oog op o.nzen tijd door ds. J. H. Landwehr te Rotterdam. Uitgave : J. H. Kok, Kampen.
Men laat den Catechismus niet los. En terecht. In vele opzichten is het een uitnemend leerboekje, dat moeilijk te verbeteren zal zijn. Jammer, dat op catechisatie zoo wei nig dominé's — ook van onze Gereformeerde dominé's — dit kerkelijk leerboek gebruiken en jammer dat de Catechismusprediking zoo dikwijls wordt nagelaten. Het is voor de Gemeente, bizonder voor het opkomend geslacht, tot groote schade.

Nu zegt men, dat de Catechismus niet meer voor onzen tijd is. En wel, omdat er dingen wèl in behandeld worden — en zéér breed — die wij in onze dagen best kunnen missen ; maar meer nog, omdat er dingen niet in staan, die nu noodzakelijk moeten worden besproken, om dat ze aan de orde van den dag zijn. Wij gelooven, dat men dik wijls hier in véél te bout spreekt ; en dat er alle oorzaak voor is op decatechisatie en in de Kerk den Catechismus getrouw te gebrul, ken. Maar we stemmen óók toe, dat wij in de 20ste eeuw dit leerboekje wel wat anders zouden kunnen hebben dan onze vaderen, die leefden in de 16e en 17e eeuw.

Toen werd heel breed over de Paapsche mis gehandeld, wat wij niet meer doen en toen werd heelemaal niet gesproken over de autoriteit van Gods Woord, omdat er niet aan getwijfeld werd, terwijl dat nu zoo allernoodzakelijkst is, omdat er nu zulke won_ derlijke beschouwingen over gehoord worden ! Ook wist men toen wel van Wederdoopers, maar van theosofen, boedisten, spi_ ritisten, baptisten, mormonen enz. enz. wist men niet ; terwijl wij en onze kinderen er midden tusschen in staan en gaan.

Men voelt ook trouwens wel, dat een leer. boek als de Catechismus, niet als de Bijbel een boek is dat voor alle eeuwen passend is. 't Moet meeleven met den tijd, waarin zich telkens weer nieuwe verschijnselen op godsdienstig terrein voordoen. En daarom is het niet als een steen te beschouwen die daar 3 of 4 honderd jaar ligt, zonder dat het iets voelt van 't geen er gebeurt op religieus gebied, 't Is veeleer een boom gelijk, die uit. groeit en eiken tijd weer nieuw blad draagt en nieuwe vruchten voortbrengt.

Nu gelooven we, dat we zeer voorzichtig moeten zijn met het maken van veranderingen en het geven van aanvullingen. Want men kan er niet over roemen, dat onze tijd zoo'n helder inzicht heeft op de onderscheiden verschijnselen op religieus gebied en men kan niet beweren, dat wij de problemen zoo maar eens kunnen oplossen nu. Het lijkt er niets na. Ook al doordat de Kerk des Heeren in dezen lande zoo ellendig verscheurd ligt. 

Daarom moeten we wel voorzichtig zijn. Vooral om „kerkelijk" iets te gaan doen. Want b.v. de Gereformeerde Kerken kunnen zich nu wel gaan verbeelden-, dat zij op hun Synode straks eens heel wat in orde zullen gaan maken ; maar de praktijk van het leven zal wel andere dingen straks laten zien !

We moeten dan ook uiterst voorzichtig zijn in deze. Wat ook blijkt uit het boekje, dat we - ter beoordeeling ontvingen, n. 1. de Heidelbergsche Catechismus, vereenvoudigd en aangevuld met het oog op onzen tijd door ds. Landwehr.

Het valt nog niet mee „een oog op onzen tijd" te hebben. Men kan zich dat wel wijsmaken. Maar er ontbreekt nog wel eens wat aan. En om dan te gaan „vereenvoudigen" en te gaan „aanvullen" — dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

„Vereenvoudigd" heeft ds. Faukelius al in het „Kort Begrip." Wie dus naast of in de plaats van den grooten Heidelberger Catechismus een vereenvoudigde uitgave wil heb ben en gebruiken, die neme — b.v. op de catechisatie — het „Kort Begrip." Dat vinden we beter dan den Catechismus te gaan vereenvoudigen, door antwoorden b.v. in tweeën te knippen. Want dan is het de Catechismus en het is toch ook de Catechismus niet meer. Vooral als het vereenvoudigen ook is het weglaten van sommige zinnen of het veranderen van sommige uitdrukkingen. Dat vinden we al héél gevaarlijk ; en wel hierom, omdat men dan onwillekeurig een stuk van beteekenis laat wegvallen of in het. geen gegeven was een anderen zin gaat leg. gen. En noch het een noch het ander is geoorloofd.

Laten we maar dadelijk het antwoord op de eerste vraag nemen : Wat is uw eenige troost, beide in het leven en sterven ?

Dat bekende, schoone, onverbeterlijke antwoord gaat ds. L. in tweeën knippen. Misschien alleen omdat 't wat lang is. Maar we willen dat antwoord niet in twee stukken hebben, omdat het één stuk is, dat in één adem moet worden beleden. Want juist zóó is het zoo mooi, zoo onvergelijkelijk schoon en heerlijk.

Maar zooals we zeiden, bij dat doorknippen der antwoorden worden ook wel eens stukken wéggeknipt. Zoo b.v. als vr. en antwoord 26 (Zondag 9) in 4 stukken is geknipt. Er zijn snippers afgevallen die we niet willen missen en de van elkaar geknipte stukken zijn zóó naast elkaar gelegd, dat het daarbij soms hier en daar tegen den draad ingaat.

Lees b.v. ook vr. en antw. 66 (Zondag 25) over de Sacramenten, of vr. en antw. 74 over den kinderdoop. Waarom is in dit nieuwe antwoord (117) weggelaten wat in het oorspronkelijke staat „dat hun door Christus' bloed de verlossing van de zonden en de Heilige Geest, Die het geloof werkt, niet minder dan den volv/assenen toegezegd wordt ? " En zoo zouden we kunnen voortgaan.

Door ds. Landwehr is niet alleen „vereenvoudigd" maar ook „aangevuld" met het oog op onzen tijd. Tot dat „aanvullen" behoort het maken en tusschenschuiven van een nieuwe Zondagsafdeeling en wel Zondagsafdeeling 8a, handelend over het Woord Gods. Dat .is noodig. Want wel hebben wij in onze uitgave van den Catechismus tusschen haakjes boven Zoondag 25 laten druk ken (van de genademiddelen : het Woord en de Sacramenten), maar daarin ligt juist het bewijs, dat „het Woord" daar eigenlijk gelieel wegschuilt en de Sacramenten alle plaats innemen. En vooral in onze dagen mag er wel eens bizonderlijk over gehandeld worden. Daarom hebben wij zelf dan ook in onze uitgave van „Geloofsleer voor de Catechisatie" (naar het Voorbeeld van Hellebroek) dit onderwerp in den breede behandeld (zie de uitgave met , , aanteekeningen). Hoe goed we het evenwel vinden, dat een afzonderlijke behandeling over het Woord Gods gegeven is, we kunnen niet zeggen, dat deze nieuwe 8ste Zondagsafd. onverbeterlijk moet worden geacht, wat vooral zit in antw. 37 en in vr. en antw. 38.

Aan het slot van het boekje komt voor een „Aanhangsel." Waarom er een vraag en een antwoord van gemaakt is (vr. 6) om te zeggen waartoe dit Aanhangsel dienen moet, begrijpen we niet goed (vr. 7 kon wel als 6 zijn geplaatst), maar de bedoeling van het Aanhangsel is voornamelijk om een zeer beknopte beschrijving te geven van de voor. naamste dwalingen, waarover dan door den catecheet op de catechisatie met de leerlingen kan worden gesproken. Behandeld wor. den dan Darbisten, Apostolischen of Irvingi. anen ; de Hersteld Apostolische Zendings­ gemeente ; Baptisten ; Adventisten ; Sabbatisten ; Leger des Heils ; Geloofsgenezing Mormonen ; Pantheïsten ; Ethischen, Moder. nen ; Theosofie en Spiritisme.

Wat onze indruk is na het doorbladeren van dit boekje van ds. Landwehr ?

Dat ds. L. een man is, die met onzen tijd meeleeft; die hart heeft voor zijn catechisanten ; die gaarne ons opkomend geslacht een degelijk, gereformeerd Leerboek, voor onzen tijd geschikt, in handen wil geven; die zelf aan 't werk gegaan is, toegerust met degelijke kennis en heiligen ijver ; die het beste heeft gegeven wat hij geven kon; maar die tegelijk bewezen heeft hoe uiterst moeilijk het is om te maken wat men zegt dat onze tijd noodig heeft — waarbij het toch eigenlijk ook niet aangaat, dat door één man dat werk wordt ondernomen en waarbij het heelemaal verkeerd zou zijn, wanneer nu eigenmachtig deze en gene predikant dit nieuwe boekje werkelijk op de catechisatie ging invoeren en gebruiken.

Dat lijkt ons bepaald ongepast.

Hoogstens kan het als proeve van een verbeterden catechismus dienst doen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen