Leestafel.

Bahaiïsrae en Christendom, Korte schets eener Oostersche eenheidsreligie, vergeleken met de grondstellingen van den Christelijken godsdienst door dr. J. Severijn. Uitgave : Ph. M. van Kralingen, Leerdam, 1921.

In een lezing is het Bahaiïsme door dr. Severijn behandeld, wijl deze nieuwe godsdienst een universeele religie der toekomst wil zijn, uit denzelfden geest opkomend die onze dagen zoovelen boeit. Evenals het Buddhisme kampt ook het Bahaiïsme met het evangelie des Kruises om den voorrang; en niet weinigen verwachten veel van de Oostersche wijsheid. Uit het Oosten zal, zoo meenen zij, nieuw licht en nieuw leven voor de Westersche cultuur komen ; en waar de kracht van het kruis vermindert, zal, zoo gelooven ze, uit het Oosten nieuwe sterkte komen.

De Bahai-beweging vindt haar middelpunt in Abdul Baha, een bescheiden man, die zijn kracht zoekt in werken der barmhartigheid ; en die zoekt te genezen de ziek ten van onwetendheid, bijgeloof en disharmonie.

Het is niet gemakkelijk, om de grondbeginselen van deze nieuwe leer eenigszins omlijnd vast te stellen. Daartegen strijdt de mystieke vaagheid, waarin ze ons wordt aangeboden en de afkeer van alle dogmatiek, die haar eigen is.

Haar hoofdbeginsel is de intuïtie van een alles in alle dingen werkenden geest. Er is slechts één God en slechts één openbaring. Deze openbaring is een daad Gods, zonder welke geen kennis wordt verkregen en gaat uit tot sommige uitverkorenen. Deze openbaring, of ook wel genoemd het volmaakte, eeuwige woord, ging in den loop der jaren uit tot een reeks van profeten ; en een geestelijke harmonie leeft in al die openbaringen die de profetie van allerlei godsdienst verbindt tot één keten van goddelijke wijsheid.

Nu zijn er nog wel onderscheidene stelsels van godsdienst. Maar de onverlichte menschheid moet worden voorbereid voor den dag van het universalisme. De zending van Christus en Baha worden van de grootste beteekenis voor de wereld geacht. In Baha is de geest van Christus weer gekomen ; en een nieuwe periode der geschiedenis is daarmee ingeluid. De nieuwe ontwikkeling zal een nieuw type van den mensch te voorschijn roepen : den geestelijken mensch. Het Oosten en het Westen heeft bij de ontwikkeling der menschen ieder een eigen weg gevolgd. Maar het stoffelijke van den mensch staat doortrokken te worden van het geestelijke. En bij vereeniging van het Oosten en het Westen zal, onder mededeeling van het nieuwe licht, een wereldtype van den mensch voortkomen „dat in zich alle menschelijke deugden en de hoogste geestelijke mogelijkheden zal combineeren".

De Bahai-leer droomt dus van een wereldfamilie en een wereldgodsdienst, waarbij de hoogste geestelijke, zedelijke en lichamelijke schoonheid zal worden gezien. Die nieuwe menschheid zal het eeuwige leven genieten.

Zoowel voor het leven na den dood als voor het rijk op de aarde openen zich op het standpunt van het Bahaiïsme perspectieven van volmaakt geluk en aan het ideaal van een geestelijk rijk Gods verbindt zich dat van een broederschap op aarde.

Het maatschappelijk program van het Bahaiïsme predikt: de eenheid aller godsdiensten ; de politieke eenheid der naties ; de maatschappelijke eenheid van alle klassen, volkeren en rassen ; de eenheid van talen in één wereldtaal, algemeen kiesrecht ; de bevordering van alle materieele instellingen, leidende tot het algemeen welzijn van den mensch, zijn verlichting en vooruitgang ; wereldvrede.

Het Bahaiïsme hoopt alle godsdienstig vooroordeel te overwinnen. Christen of Mohammedaan, Jood of Buddhist, ze zijn hem allen gelijk. Zelf heeft hij geen ritueel of priesterschap, geen omlijnde of afgepaalde leer, dus komt niet in botsing met anderen. Het eischt geen opzeggen van lidmaatschap van eenige godsdienstige gemeenschap zijner aanhangers en proselieten. De bedoeling is om over de geheele wereld centra te stichten, waar een negenzijdige tempel te midden van hospitalen en philanthropische ondernemingen als brandpunten der beweging de eenheid der natiën zullen bevorderen. Sedert 1894 vormden zich reeds Bahai-groepen in Chicago, New-York, Washington en San-Francisco. Ook in Frankrijk en Engeland werden centra in het leven geroepen, van waaruit de beweging zich heeft verspreid in Canada, Mexico, Japan, Australië, Duitschland, Zwitserland en Italië.

Men bemerkt, dat men hier te doen heeft met een zelfde verschijnsel als bij Tagore, den Brahmaan. Een zelfde mystiek bezielt den Indischen wijsgeer (Tagore) en den Perzischen profeet (Baha), geboren uit den pantheïtischen geest van het Oosten. Ook Tagore, voor wien maar één God is en voor wien gansch de natuur openbaring Gods is, wil een geestelijke atmosfeer scheppen, waarin allen, Joden, Christenen, Mohammedanen en Buddhisten ademen den reinen adem des levens. Een Evangelie der eenheid boven de verscheidenheid van rassen en volken. Verbroedering van het Oosten en het Westen, waarbij ook Tagore bezingt de oneindige liefde, die alleen dit bewerken kan. Zijn godsdienst is de wijsheid van alle godsdiensten. Wij hebben slechts de verschillende stelsels van godsdiensten saam te voegen als trappen van een geestelijke ontwikkeling.

Eigenaardig wordt het universalisme in verschillende godsdiensten verbonden aan de verwachting van een grooten profeet

Ook al kunnen we niet aannemen, dat het Bahaïisme als zoodanig de geesten zal veroveren, of dat Tagore unaniem als het licht der wereld zal worden aanvaard, de geest, die deze beweging bezielt, vindt in onze Westersche cultuur een toebereiden bodem. De moderne mensch is van dien geest bezwangerd. De wijsbegeerte, die de 19e eeuw beheerschte, sloot zich welbewust aan bij de religieuse filosofie van het Oosten, en bracht uit haar vereeniging een theosofie voort, die in breeden kring aanhang verwierf. En geen mensch ontkomt aan den invloed van het religieus grondgevoel, wijl dit behoort tot de menschelijke natuur.

We hebben hierbij te wijzen op ideeën van Frederik van Eeden en Henry Borel.

De verkrachting van de menschelijke natuur is zich gaan wreken. Een smartkreet schreeuwt om vervulling van geestelijken nood. Na den degenereerenden invloed van 't materialisme gaat de mensch weer vragen naar religie, omdat hij niet anders kan. Het Oosten biedt daarbij een godsdienst, die vervulling belooft aan alle idealen, ook op sociaal terrein. Het Bahaiïsme predikt de algemeene broederschap, gegrond in de liefde van één geest, die allen bezielt en regeert Dat is het aantrekkelijke, waarbij de zwakke openbaring van het Christendom, die van het kerkelijk leven uitgaat, zoo koud afsteekt. Innerlijke verdeeldheid en onkerkrechterlijke organisatie doofden den geest, die zich had aan te gorden tegen een valsche leuze der vrijheid, die , 't heilig Christendom, met zooveel bloeds gestaafd, aan Filosofenwaan en Duiv'lenleer verslaaft." (Bilderdijk). Dit alles moet ons bedroeven. En het moet ons waakzaam doen zijn, bij 't geen uit het Oosten nu wordt geïmporteerd.

Dr. Severijn heeft dan ook een goed werk gedaan om hier eens de aandacht op te vestigen in dit mooie opstel, dat we allen zeer ter lezing aanbevelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen