Uit de Pers.

De organisatie onzer Hervormde Kerk.

Het derde en laatste artiikel van dr. Callenbach in de Rott. Kerkbode luidde : Zooals ik herhaaldelijk zeide, werd door mij miet gehandeld over de reohtspraak. Het was, dacht mij, bevorderlijk aan de duidelijkheid, om daarover afzonderlijk te handelen. Dat wil ik doen onder het hoofd

Rechtspraak.

Bij rechtspraak denke men niet uitsluitend aan strafrecht. Tusschen Kerken kan een geschil ontstaan, men is 't niet eens over de toepassing van een reglement, of er rijst bij iemand bezwaar tegen een besluit in een bestuurszaak. Er moet dan een geregelde weg zijn om het geschil op te lossen, het besluit te handhaven of te vernietigen. Dan, helaas, moet er ook een macht .zijn, die bij overtreding, straffend kan optreden. Hierbij mag echter nooit worden vergeten, dat het doel van alle kerkelijke tucht moet zijn : bevordering van Christelijk leven, behoud van wie dreigen af te dwalen, en dat zij dus tot beginsel moet hebben Christelijke liefde en ware barmhartigheid. Toch dreigt ook hier een gevaar : barmhartigheid jegens den voorganger kan wel eens groote onbarmhartigheid jegens de gemeente zijn.

Wie met de rechtspraak en hare vormen op de hoogte wil komen, bestudeere het reglement voor Kerkelijk Opzicht en Tucht. Hier willen wij slechts de hoofdlijnen aangeven.

ieder lidmaat der Kerk, mits hij of zij zelf niet onder censuur staat, is bevoegd bezwaren in te brengen tegen den handel en wandel van een lidmaat der zelfde Gemeente. Die bezwaren moeten, wie zij ook gelden mogen, schriftelijk en onderteekend worden ingebracht bij den Kerkeraad, waar klager en aangeklaagde onder ressorteeren.

Gelden de bezwaren leden van eenig kerkbestuur boven den Kerkeraad in hun qualiteit, dan zendt de Kerkeraad de bezwaren terstond door aan het in rang opklimmend bestuur. Bij Synodeleden echter aan de Synode.

Is bij den Kerkeraad een bezwaar ingekomen, zoo onderzoekt hij allereerst of het bezwaar geldt een lid van den Kerkeriaad, een candidaat tot den Heiligen Dienst, een hulpprediker of 'n stem gerechtigde als zoodanig. Is dat 't geval en blijkt 't bezwaar niet van grond ontbloot, Zoo zendt hij het door naar het Classicaal Bestuur. Geldt het een godsdienstonderwijzer of godsdienstonderwijzeres zoo handelt hij daarmede eveneens, indien naar zijn oordeel de zaak zóó ernstig is, dat die zou kunnen leiden tot schorsing of ontzetting.

Geldt het iemand anders dan de hierboven genoemden, zoo doet de Kerkeraad uitspraak ; waarbij, zoo geen vrijspraak voligt, een tuchtmiddel wordt toegepast. .

Is de zaak doorgezonden naar het Classicaal Bestuur, zoo doet dit uitspraak, waarbij het natuurlijk, evenals de Kerkeraad, beklaagden en getuigen hoort. Komt het Classicaal Bestuur tot de overtuiging, dat de klacht juist Is en aanleiding zou kunnen geven tot ontzetting, zoo zendt het de stukken aan het Provinciaal Kerkbestuur, dat uitspraak doet. Oordeelt het de zaak niet van zoo ernstigen aard te zijn, zoo past het bij schuldigbevinding een tuchtmiddel toe.

Het Classicaal Bestuur kan ook, zoo een geruchtmakend bezwaar of een van ergerlijken aard tot zijne kennis komt, na voorloopig onderzoek een provisioneele schorsing uitspreken. Hierin is aan dit Bestuur een sterk machtsmiddel in handen gegeven. Wie er over nadenkt begrijpt, dat het noodig kan zijn, zonder uitvoerige en langdurende rechtshandelingen, in te grijpen ; maar ook, dat van deze macht niets anders dan met groote omziclitigheid en onder een diep gevoel van verantwoordelijkheid mag worden gebruik gemaakt.

Het is niet noodig de gevallen te noemen, dié doorgezonden moeten worden aan Provinoiaal Kerkbestuur of Synode. Voldoende is het te weten, dat iedere klacht allereerst komt bij den Kerkeraad, die deze behandelt of doorzendt, al naar hem is voorgeschreven.

De tuchtmiddelen die kunnen worden toegepast, zijn de volgende :

Ie. eene berisping ;

2e. ontzegging van het Avondmaal ;

3e. vervallenverklaring van de bevoegdheid om kerkelijke rechten uit te oefenen of kerkeiijke ambten te bekleeden, voor bepaalden of onbepaalden tijd;

4e. schorsing, met of zonder geheel of gedeeltelijk verlies van tractement ;

5e. ontzetting uit kerkelijke ambten ;

6e. ontzetting van het lidmaatschap der Hervormde Kerk.

Begrijpelijk is het, dat iemand een uitspraak onbillijk acht. Hij mag dan, als hij de aanigeklaagde is, in hooger toeroep komen. De klager kan niet in hooger beroep gaan en wel, omdat ondersteld moet worden, dat niet tegen dezen persoonlijk, maar tegen de gemeenschap is gezondigd, en dat niet persoonlijke gegriefdheid hem tot de aanklacht drong.  Een hooger beroep moet binnen veertien dagen na de uitspraak worden aangevraagd. Wie nauwkeurig wil weten, wat daarbij moet wonden in acht genomen, schaffe zich een reglementenbundel aan of vrage om raad. Een vonnis in hooger betroep kan vernietigd worden wegens schennis of verkeerde toepassing der reglementen.

Is het vrij gemakkelijk, te weten hoe iemand handelen moet, die een klacht indient, moeilijker is het te weten, hoe te handelen bij geschillen.

In het algemeen kan gezegd worden, dat geschillen moeten gebracht worden voor een bestuur, dat staat boven degenen tusschen wie het geschil rees. Een geschil tusschèn twee, met geen kerkelijke waardigheid bekleeden, komt voor den Kerkeraad ; geschillen tusschen Kerkeraden komen voor het Classicaal Bestuur, enz. Ressorteeren de Kerkeraden onder verschillende Ciassicale Besturen, zoo komen zij voor het Provinciaal Kerk bestuur. Vallen zij onder verschillende Provinciale Besturen, zoo komen zij voor de Synode.

Hooger beroep is geregelid als bij tuchtzaken. 

Het kan geschieden, dat eenig Kerkbestuur, of een lid der Kerk, zich bezwaard acht door een genomen besluit, zoo kan men zich beklagen bij een bestuur, staande boven dat, waardoor het besluit werd genomen.

in den laatsten tijd heeft men een enkele maal in de courant kunnen lezen van een „Synodus contracta." '

ik wil nog vertellen, wat dat is. Als een zaak gebracht wordt voor de Synode, beslist niet de gansche Synode, maar de helft harer leden, die bij loting worden aangewezen. Deze halve Synode heet „Synodus contracta."

Van een uitspraak, beslissing, of besluit eener „Synodus contracta" kan, naar de regelen der wet, herziening of vernietiging worden aangevraagd bij de voile Synode. (Synodus plena).

Nu ik van onze kerkelijke organisatie en rechtspraak een overzicht heb gegeven, heb ik het gevoel, dat menigeen zal zeggen : veel wijzer ben ik nog niet en dit alles is vrij dor. Dat is het ook, uit den aand der zaak. Daarom heb ik ook lang geaarzeld er iets over te schrijven. Nu echter enkelen het vermoeden uitten, dat dit alles een soort van domineesgeheimleer was, waarvan anderen niets mochten weten, ben ik over het bezwaar heengestapt en heb er van verteld.

Waar is echter, dat wat ik hier schreef voor tal van dominé's, en het zijn lang de minsten niet, een geheimleer is. Men moet enkele jaren in een kerkelijk bestuur zitten, om er een weinig in thuis te komen.

Wellicht zegt iemiand : duidelijk is het mij wel, maar ik heb nog niet begrepen, wat sommigen hebben tegen onze kerkelijke organisatie.

Laat mij dat nog in het kort zeggen : het hoofdbezwaar is, dat allerlei is opgedragen niet aan kerkelijke vergaderingen, maar aan besturen. Niet het Classicaal of Provindaal Bestuur, maar de Classicale Vergadering en de Provinciale Synode moesten, naar veler oordeel, bestuursmacht hebben. Zij, die dit vragen, zien wel de bezwaren van een groote vergadering, maar willen die ondervangen door vele zaken commissoriaal te maken.

Hét bestuursbezwaar klemt vooral waar het de Synode geldt. Dat aan negentien door de Provinciale Besturen gekozen leden de hoogste wetgevende, besturende en rechtsprekende macht is toevertrouwd, acht men verkeerd. Zulk een Synode wordt niet geacht te zijn een behoorlijke vertegenwoordiging van de Kerk.

Nog kort geleden is een voorstel gedaan, om een uitgebreider Synode te benoemen, en die benoeming te laten geschieden door de Classicale Vergaderingen. Bedriegt mijn geheugen mij niet, dan is dit voorstel door de Synode verdaagd en komt het opnieuw aan de orde.

Bij heel deze zaak worde één ding in het oog gehouden. Innerlijk geestelijk leven is voor het welzijn der Kerk het allervoornaamste. Organisatie kan nooit leven scheppen ; wel echter kan een ongeschikte organisatie ievensgroei en levensbloei belemmeren.

Tot zoover dr. Callentoaoh.--Een enkel woord willen we hier bijvoegen. Ten eerste, dat het voorstel van „de Groote Synode" (45 leden, gekozen door de Ciassicale Vergaderingen) door de Synode van dit jaar is aangenomen en nu wieer aan het oordeel der Kerk op de a.s. Ciassicale Vergaderingen zal worden onderworpen. En ten tweede wilden we liier gaarne een weinig uiitstippelen de lijnen van ons Gereformeerd Kerkrecht, gelijk we die vinden in art. 30 Nederl. Geloofsbelijdenis en in de Dordtsche Kerkeorde.

Daar wordt een presbyteriale kerkvorm omschreven. In artikel 30 Ned. Geloofsbelijdenis staat : „Wij gelooven, dat deze ware Kerk geregeerd moet worden naar de geestelijke bediening, welke ons onze Heere heeft geleerd in Zijn Woord : namelijk, dat er Dienaars of Herders moeten zijn om Gods Woord te prediken en de Sacramenten te bedienen ; dat er ook Opzieners en Diakenen zijn, om met de Herders te zijn ais de Raad der Kerk en door dit middel de ware Religie te onderhouden en te maken, dat de ware leer haren loop hebbe ; dat ook de overtreders op geestelijke wijze gestraft worden en in den toom gehouden : opdat ook de armen en bedrukten geholpen en getroost worden, naar dat zij noodig hebben. Door dit middel zullen alle dingen in de Kerk wèl en ordelijk toegaan, wanneer zulke personen verkoren worden, die getrouw zijn en naar den regel, dien de Apostel Paulus daarvan geeft in den Brief aan Timotheus.

in de Dordtsche Kerkeordening van 1619 wordt dan nader over deze wijze van kerkregeering gesproken :

In art. 2 staat : „De Diensten zijn vierderlei : van de Dienaren des Woords, van de Doctoren, van de Ouderlingen en van de Diakenen."

in art. 29 staat : „Vierderlei kerkelijice samenkomsten zullen onderhouden worden : de Kerkeraad, - de Classicale Vergaderingen, de particuliere (of Provinciale) Synode en de Generale of Nationale Synode."

Art. 30 bepaalt: „In deze samenkomsten zullen geen andere dan kerkelijke zaken en dezelve op kerkelijke wijze verhandeld worden. In meerdere vergaderingen zal men niet handelen, dan 't geen in mindere niet beeft afgehandeld kunnen worden of dat tot de Kerken der meerdere vergadering in 't gemeen behoort."

Bij de Gereformeerde Kerkregeering gaan wij dus van het beginsel uit, dat de Overheid niet de allergeringste gebiedende macht heeft in de Kerk, waar deze eenig en alleen toekomt aan den Koning der Kerk, onzen Heere Jezus Christus, die Zijne Kerk door Zijne dienaren regeert ; en voor deze_ dienaren geldt als regel voor leer en leven wat God. ons in Zijn Woord geopenbaard heeft.

Voorts geldt bij het Gereformeerd Kerkrecht, dat de plaatselijke Kerken door hun Kerkeraden, door hun eigen dienaren : Herders, leeraars en Opzieners, worden geregeerd.

Dit is geheel naar de Schrift.

De Schrift kent alleen plaatselijke Kerken of Gemeenten, zooals de Gemeente van Jeruzalem, van Antiochië, van Efeze, van Corintbe, van Rome, enz. enz.

Art; 37 van de Dordtsche Kerkeordening zegt dan ook : „In alle Kerken zal een Kerkeraad zijn, bestaande uit Dienaren des Woords en Ouderlingen, dewelke tenminste alle weken ééns te samen komen zullen." En art. 40 zegt dan : Insgelijks zullen de Diakenen alle weken te samen komen, om, met aanroeping van den Name Gods, van de zaken hun ambt betreffende, te handelen ; waartoe de Dienaren des Woords goede opzicht zullen nemen en zoo noodig zich daarbij laten vinden."

Deze plaatselijke Kerken zijn — reeds de gemeenschap der heiligen eischt dit — geroepen met elkander in geordend kerkelijk verband te treden en goede kerkelijke correspondentie met elkander te oefenen. De eerste Christelijke kerken hebben er het goede voorbeeld van gegeven : Handel. 15 en 2 Cor. 8.

Alle genabuurde Kerken eener zelfde streek moeten volgens de Dordtsche Kerkeordening (art. 41) om de drie maanden, door middel van hunne afgevaardigden, saam komen, om dan samen te behandelen, wat in eene plaatselijke Kerk niet kon worden afgedaan, of wat de gemeenschappelijke belangen der Kerken te samen raakt. Deze vergaderingen worden Classicale Vergaderingen genoemd.

Op dezelfde wijze vergaderden de Gereformeerde Kerken eener zelfde Provincie, ééns per jaar, in Particuliere of Provinciale Synode.

En de Gereformeerde Kerken van het gansche land vergaderden om de drie jaar in Generale of Nationale Synode.

Naast — of wilt ge tegenover — dit presbyteriale stelsel van Kerkregeering staat het paapse of pauselijke stelsel ; ook wel caesaro-papistische stelsel genoemd.

De Roomsche Kerk kent geen plaatselijke gemeenten met eigen Kerkeraad en eigen herder en leeraar, die door de gemeente beroepen wordt. De Kerk over gansch het land, ja, over gansch de wereld is — in haar Latijnsche taal en ceremoniën, die overal hetzelfde zijn, komt het ook uit — één geheel. Het is één Kerk, één lichaam, en over dat groote geheel zwaait de Paus en in gehoorzaamheid aan hem, de lagere geestelijkheid den schepter.

I3e Paus is in de Roomsche Kerk de allerhoogste profeet en leeraar, die onfeilbaar is in zijn leeren, wanneer hij ex cathedra spreekt. Zittende op den pauselijken stoel is hij 't onfeilbaar orgaan des Heiliigen Geestes en heel de, geestelijkheid moet voor hem buigen, heel de Kerk hem gehoorzamen.

Dit Roomsche of papale (pauselijke) stelsel van Kerkregeering draagt met recht den naam van hiërarchie of priester-heerschappij.

Omdat in onze Hervormde Kerk aan de kerkelijke vergaderingen veelszins de macht ontnomen is en alles in handen gelegd van de besturen, spreekt men ten opzichte van onze tegenwoordige kerkelijke organisatie oiok wel van een hiërarchie.

Bij de Gereformeerde wijze van Kerkregeering gaat alles ook zoo anders dan bij ons !

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen