Op Kerkeiijk Erf

XXVIl.

Kerkorde en Confessie.

Wat is echter Gereformeerd? Dit is een vraag, die zich onwillekeurig opdringt en het onzekere op dit punt, dat men veelal aantreft en de voorliefde, die er heerscht om dien naam voor zich op te eischen in verschillende kringen, geeft aanleiding tot zekere ketterjacht, die dikwijls onbillijk blaam legt op beweringen en personen en het vertrouwen zoekt te ondermijnen. In de dagen der Hervorming sprak men van de „nieuwe leer" en van de „Gereformeerde Religie", wanneer men de beweging der reformatie aanduidde. In zooverre is dus het begrip Gereformeerd tamelijk ruim.

Hier te lande ging de reformatie voort in Calvinistische lijn en werd Calvinist en Gereformeerd vrijwel van dezelfde beteekenis, hoewel uit den algemeen reformatorischen oorsprong alle Protestanten in zekeren zin Gereformeerd waren. Hier te lande behielden de Remonstranten dan ook den naam bij en noemden zich Remonstrantsch-'Gereformeerd Op den algemeen historischen grondslag en gezien in 't licht der historische ontwikkeling noemen sommigen, die de Calvinistische leer niet meer meenen te kunnen aanvaarden, zich historisch Gereformeerd, het er dus voor houdende dat zij op den principieelen bodem der reformatie staan. Over de kerkelijke voorkeur en den eisch van een of andere partij om zich bij uitstek als Gereformeerd beschouwd te willen zien, zullen wij in het geheel niet gewagen. Evenmin van de verschillende gronden, die men aanvoert om zijn Gereformeerd standpunt bij uitnemendheid te handhaven, of dat aan anderen te ontzeggen.

Niet zelden ook loopt de strijd over punten, die inderdaad niet zijn uitgemaakt en waarin geen beslissing kan worden genomen, daar de maatstaf, die afdoende is, ontbreekt. Allerminst mogen wij medewerken tot verwarring door beslissingen uit te spreken of uit te lokken over personen en groepen om de kracht en invloed der Kerk nog meer te verzwakken. Vooral ook op dit vruchtbaar veld van hatelijkheid en wantrouwen, hebben wij te bedenken, dat de zonde van Pharizeïsme voor de deur ligt. De groote zaak voor een iegelijk persoonlijk wordt niet beslist door de vraag of hij naar een of ander inzicht „Gereformeerd" is, maar wel of hij van Christus is en in dat gewis getuigenis den Apostel Paulus zal kunnen en mogen naspreken, gegrond in een levende hope. Niet of wij ons zelf gereformeerd achten, maar of geestelijke waarachtigheid bij ons door genade zal worden gevonden is de groote levensvraag; of wij deel hebben aan de vernieuwing desgemoeds door de wederbarende kracht des H. Geestes.

Dit wil in geen geval de zuiverheid der belijdenis op den achtergrond schuiven, integendeel deze wordt geboren uit het geloof en de kennisse Gods en van ons zelf. Doch mede zoekende naar een betamelijk oordeel over de vraag, die wij boven hebben gesteld, hebben wij allereerst op te merken, dat een vaste grond moet worden gevonden en niet persoonlijke willekeur hier leiding mag geven. En waar het hier geldt een kwestie van belijdenis, wordt dus de vraag juister gesteld : wat is de Gereformeerde belijdenis? Dan is ook het antwoord niet onzeker. Er is een gereformeerde belijdenis, kerkelijk vastgesteld in de drie formulieren van eenigheid.

Die deze belijdenis aanhangen zijn dus gereformeerd. Zou deze belijdenis volgens de uitspraak van Gods Woord en zulks overtuigend aangetoond daarmede op eenig punt in strijd zijn, dan kan men persoonlijk op de herziening van de belijdenis aandringen en zelfs in afwijking van de belijdenis-schriften een ander inzicht en overtuiging zijn toegedaan op dat punt, doch zoolang de Kerk der belijdenis zulk een herziening niet heeft tot stand gebracht en de noodzakelijk geachte wijziging of aanvulling niet werd aanvaard, blijft de belijdenis de Gereformeerde belijdenis.

Nogmaals wijzen wij er op, dat de kerkelijke vergaderingen in den tijd van de vestiging der Gereformeerde Kerk hier ie lande, steeds de mogelijkheid van zulk een wijziging en aanvulling voor oogen hielden en daarom telkens tot herziening besloten en ook bedoelden dit telkenmale ter synode aan de orde te stellen. Men was er van doordrongen, dat de H. Schrift alleen goddelijk gezag toekomt en het licht over de Openbaring Gods genadegave is, terwijl de belijdenisschriften, hoezeer ook de instemming der. Kerk verdienende, steeds moeten worden onderscheiden als menschenwerk, ondanks de voortreffelijke gaven, die den opstellers waren geschonken, waardoor ook een blijvende waardeering voor die geschriften in de Kerk des Heeren verzekerd is. Want moest het wezen, dat te eeniger tijd zou blijken, dat men in eenig punt had gedwaald, dan nog is 't wel zeker te stellen, dat in de hoofdzaken der Schriftuurlijke onderrichting en het waarachtig leven des geloofs geen afwijking zal worden aangewezen, wijl zij uit een levend geloof geboren werden.

Bovendien zuilen de geschriften der belijdenis veel beter worden gekend en verstaan, wanneer wij ons bezinnen op de reformatorische beginselen en de kerkelijke inzichten en leeringen van den tijd, waarin zij zijn ontstaan. Ook dan zal te meer blijken, dat zij geen verouderde documenten zijn, maar ook in den tegenwoordigen tijd van groot nut en niet zonder schade te veronachtzamen, wijl zij ons recht te verstaan kunnen geven, uit den geest der reformatie geboren, wat gereformeerd is. Temeer, daar onze dagen van verwarring en onzekerheid roepen om vastheid en leiding in de vraagstukken van het hoogste gewicht en ook kerkelijk de verbrokkeling hopeloos dreigt te worden, zal het goed zijn, dat allen, die zich scharen onder het Woord des Heeren de Gereformeerde belijdenis vasthouden als een vasten bodem, waarop zij vereenigd worden of zoo het wel is gesteld, vereenigd zijn door den band des geloofs. Natuurlijk zou men dit ook verkrijgen door allen te vergaderen, die het gezag van de H. Schrift als het Woord Gods aanvaarden. Doch dat is reeds in de belijdenis besloten. Verder moet men niet vergeten, dat zooveel verschillende opvattingen van Schrift en Schriftgedeelten ook nog onder het uitgesproken belijden van haar gezag kunnen worden aangehangen, dat de eenigheid des geloofs zoek raakt. De belijdenis is gebaseerd op het geloof der Schriften, dat het zegel der waarheid heeft verworven en dit in de historie der vaderen bewezen. Het kan ook niet worden weersproken, dat zij in de fundamenteele geloofsstukken de beginselen der reformatie zuiver heeft bewaard.

Een andere zaak, die als vanzelf hier aan de orde komt, verdient nauwkeurige belangstelling en voorbereiding. Het leven is sedert 1618, de laatste kerkelijke vaststelling der belijdenis, doorgegaan. Vele verschijnselen in het volksleven zijn aan den dag getreden, die in de jaren der reformatie onbekend waren of zoodanig in begin van ontwikkeling, dat zij aan de aandacht voorbijgingen. Geestesstroomingen, die toen nevens de reformatie opkwamen, verkregen in later eeuwen een toenmaals onbekenden aanhang en invloed. Geheel het cultuurproces sedert de reformatie ging in een eenzijdig naturalistische richting zich uitwerken, zoodat een breede massa zich liet misleiden door uiterlijk comfort en den schijn van des menschen macht, onttrokken aan de leiding der eeuwige beginselen van Gods Woord, zich overgaf aan materialisme en in allerlei surrogaat bevrediging zocht voor de religieuse behoeften, die desondanks blijven vragen om spijze. Dientengevolge bleef de reactie niet uit, toen zich in den jongsten tijd de wrake der veronachtzaming dier geestelijke nooden van den mensch meer en meer ging openbaren, en de zedelijke inzinking steeds meer verwoesting bracht in alle lagen der maatschappij.

Als wij moeten belijden, dat de Kerk daartegenover met machteloosheid is geslagen en ook velen, die althans in naam nog christen willen zijn door het leven allengs werden medegesleurd in den stroom-der wereld, behoorde dit het Christelijk bewustzijn wakker te schudden en met name de Gereformeerden, wijl zij allermeest door de stoute belijdenis, die zij aanhangen en het karakter der Gereformeerde theologie vastheid en orde zouden kunnen leeren aan een tijd, die het stuur kwijt is.

Doch dan zou het noodig zijn, dat zij zich bezinnen op de goederen hun toebetrouwd, dat krachtig werd opgekomen voor het gezag der Heilige Schrift en de beginselen der Reformatie werden opgediept en in helder licht gesteld vooral met betrekking tot de vraagstukken, die zich voor ons stellen, tengevolge van het proces, dat sedert de Reformatie verliep en de beginselen, die daarin werkzaam zijn, als ook de gevolgen, die zij hebben nagesleept en die in deze crisis de hopelooze verwarring stichtten. Ons. ontbreekt een kerkelijk oordeel in het licht van Gods Woord, over die beginselen, zooals zij werden geleerd en aangehangen en ten grondslag werden gelegd van de moderne cultuur. Deze behoorden in groote trekken bekend te zijn en in hun strijdigheid met de leer der Schriften en de Christelijke wereldbeschouwing te worden onderwezen, ook wat betreft de consequenties, die de geschiedenis aan het licht heeft gebracht. Juist omdat zij ontsprongen aan goddelooze bron en zedeloosheid en goddeloosheid zaaiden in velerlei opzicht en de vervreemding en viiandschap van den God der Schriften bevorderden, ware het reeds eerder de roeping der Kerk geweest zich daartegen te weer te stellen en het zwaard des Heiligen Geestes te hanteeren. Verkeerende te midden van een volk, dat bewust of onbewust uit naturalistische beginselen leeft, is het een dringende behoefte ook voor het gedeelte, dat nog niet ganschelijk tot de massa overging, opdat zij zich rekenschap geven van de dreigende gevaren en de wankelachtigen worden onderwezen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen