Reorganisatie of Modus Vivendi.

In het Gedenkboek bij het 40-jarig ambtsjubileum van dr. Hoedemaker uitgegeven, teekent dr. P. J. Kromsigt ons Hoedemaker op deze wijze: „De natuur van dr. H. is veel meer die van den profeet dan van den leider. Hij had behoefte om te getuigen, te getuigen telkens weer. Hij is zijn gansche leven dienaar des Woords geweest. En hij geloofde ook in de kracht van het Woord" Met het gevolg, dat „anderen gedrongen werden te organiseeren, wat hij zelf om zoo te spreken ongeorganiseerd liet liggen", (pag 104).
En op de volgende bladzijde weer: „lntusschen leider kon en wilde Hoedemaker niet zijn. Hij bleef voor alles profeet. En daarom verwondert het ons niet al te zeer, dat hij straks zich niet meer recht vinden kan óók in de Confessioneele Vereeniging."
Deze teekening is volkomen juist. Ze doet zien, waarin Hoedemakers kracht maar tevens zijn zwakheid schuilt. Indien de Confessioneele Vereeniging bijtijds ernst had gemaakt met deze eigenaardigheid van Hoedemakers karakter zou ze niet op het doode spoor zijn gekomen, waarop ze nu vastgeloopen is; want in theorie de bestuursorganisatie bestrijdend, zijn de Confessioneelen in de praktijk de steunpilaren van de bestuursorganisatie geworden. Indien die bestuursorganisatie met steeds vaster greep de Kerk gaat omknellen, zooals ik vrees, dat bij het tot stand komen van een grootere Synode het geval zal zijn, wijl zulk een Synode nog veel meer dan de tegenwoordige zich met de Kerk zelf zal vereenzelvigen of indien die bestuursorganisatie steeds meer haar macht en bevoegdheid gaat uitbreiden, zooals in het Reglement op de Predikantstractementen, zal dat door den lateren geschiedschrijver voor het grootste deel op de rekening der Confessioneelen worden geschreven. De besturen zijn dan ook volkomen gerust. Ze weten, dat ze van den hartstochtelijken ijver, waarmee de Confessioneelen de verwerping van de bestuursorganisatie prediken, niets te vreezen hebben. Reorganisatie is bij de Confessioneelen een onderwerp van de studeerkamer geworden. Zeer terecht merkte daarom onlangs een ethisch man (ik meen dr. Bronsveld in de Stemmen voor Waarheid en Vrede)) op, toen er beweging en verzet kwam tegen het Reglement op de predikantstractementen: „de onrustige geest van Hoedemaker schijnt weer wakker te worden." Hij had dus ook gemerkt, dat de onrustige geest van Hoedemaker in de Confessioneele Vereeniging al lang tot rust gekomen was.
Welke de font van de Confessioneelen dan geweest is? Dat ze van den profeet een kerkhervormer hebben gemaakt. Dat ze den man, die geen leider wilde zijn, ook niet kon zijn, met alle geweld tot leider hebben geproclameerd.
Voor zoover ik zien kan, is geen der profeten des O. V. ooit als kerkhervormer opgetreden. Ze mogen misschien tot de hervormingg onder Hiskia en Josia den stoot hebben gegeven, ze hebben zichzelf bepaald tot de prediking des Woords en met alle kracht de eischen der Goddelijke wet het volk voorgehouden. Het zuivere profetische karakter is voor een kerkhervormend optreden niet geschikt.
Maar laat ik mogen weergeven, hoe Hoedemaker zelf het eigenaardige karakter der profetie teekent. De eene keer vergelijkt hij de profetie bij een ruwe schets, waarvan de lijnen niet zijn afgewerkt en bijwijlen nog door elkander loopen. Een ander maal acht hij, dat het geen de profeet ziet, veel overeenkomst vertoont met een berglandschap. Zeer duidelijk teekenen zich de verschillende bergtoppen tegen den horizont af, maar de diepe dalen, die doortrokken moeten worden om van de ééne bergtop tot de andere te komen, zijn voor zijn oog verborgen. Hij illustreert dit met het voorbeeld van Johannes den Dooper, voor wien de eerste komst des Heeren ter verlossing en zijn tweede komst ten gerichte nagenoeg samenvalt, zoodat hij in één adem daarover spreekt. Het diepe dat tusschen deze beide bergtoppen zich bevindt, ziet het profetisch oog van Johannes niet, zoodat hij er ten slotte toe komt om boden tot Jezus te zenden met de vraag : „Zijt Gij degene die komen zou, of verwachten wij een ander ? "
Hoedemaker heeft m.i. in deze woorden zijn eigen karakter en zijn eigenaardige visie op de dingen geteekend. De eischen Gods verheffen zich voor zijn oog als de toppen der bergen in een berglandschap ; ook de eischen Gods ten opzichte van Zijn Kerk. Den weg echter in de diepte, die naar deze toppen leidt, ziet hij niet. Om dezen weg bekommert hij zich ook betrekkelijk weinig. Zoo is 't te begrijpen dat Hoedemaker een principieel bestrijder is van de bestuursorganisatie en een ijveraar voor reorganisatie; immers de Kerk, die hij voor zijn geestesoog ziet, geteekend naar Schriftuurlijke lijnen, is van presbyteriaie inrichting, een levend lichaam, waarin alle deelen organisch samenhangen, geregeerd door Christus' Woord, geleid door Zijn Geest. Deze Kerk is het doel van zijn leven ; allen, die dit doel niet beoogen, bestrijdt hij met kracht ; vooral over hen, die slechts handhaving der belijdenis willen, maar de principieele fout der bestuursorganisatie niet inzien, stort hij de fiolen van zijn toorn uit ; ook zij, van wie hij vreest, dat ze door hun afscheidingsbeginselen de organische eenheid der Kerk aantasten, moeten het in zijn geschriften ontgelden. Zoo wordt reorganisatie, waardoor èn de bestuursorganisatie te niet wordt gedaan èn de afscheidingsbeginselen hun voedingsbodem worden ontnomen, voor hem de noodzakelijke voorwaarde voor kerkherstel. Reorganisatie is voor hem echter veel meer een eisch van goddelijk recht dan een practisch te bewandelen weg. Het is één van de bergtoppen, die hij ziet ; naar dien bergtop verwijst hij een ieder. Vraagt ge hem den weg naar dien bergtop, dan blijft hij u het antwoord schuldig, tenzij dan dat ge het echte antwoord eens profeten ontvangt : bekeering en verootmoediging.

(Slot volgt).

R.

J. G. W.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen