Uit het kerkelijk leven.

De nieuwe professor.
Door de Synode onzer Ned. Herv. Kerk is kort geleden de Apeldoornsche predikant dr. Th. L. Haitjema, een man van confessioneele richting, benoemd tot kerkelijk hoogleeraar te Groningen, in de plaats van dr. Aalders, die gewoon hoogleeraar in de theologie is geworden (in de vacature prof. De Sopper, die naar Leiden vertrok om de plaats van prof. Bolland in te nemen).
Wij hebben ons over deze keuze der Synode hartelijk verblijd. Want niet alleen was dr. Haitjema een bemind prediker, bij wien ook H.M. de Koningin gaarne kerkte (Zij woonde zelfs het afscheid bij met den Prins en met Prinses Juliana), maar hij stond bekend als een confessioneel man, die met geheel zijn hart onze Gereformeerde belijdenis beaamt. Zulke „kerkelijke" hoogleeraren hebben wij helaas ! niet veel. 't Is, nadat de modernen niet meer in aanmerking kwamen, altijd een ethische geweest, die door de Synode werd verkoren tot het kerkelijk professoraat. En daarom, dat nu eens een jong theoloog van confessioneele richting aan de beurt kwam, is waarlijk een oorzaak om zich te verblijden. Dit zeggen wij te meer, nu prof. Haitjema — dien wij, student nog, voor 't eerst gezien en gehoord hebben bij de promotie van dr. Van Baarsel te Utrecht — zijn intreerede als hoogleeraar heeft gehouden en daarin onomwonden, duidelijk en sprekend, zijn overtuiging heeft neergelegd ten aanhoore van professoren en studenten. Hij heeft het gehad over de norm der waarheid. En nu zal men van ons niet vergen, dat wij hier een breed overzicht geven van de inaugureele rede van den nieuwen hoogleeraar. 't Zou velen misschien ook wel boven 't verstand uitgaan. Maar waar 't op aankomt is dit: als er van de norm der waarheid gesproken wordt bedoelen wij den toetssteen der waarheid ; bij de waarheidskennis is een toetssteen en een bron der waarheid noodig ; en waar hebben wij die te zoeken? Bij den mensch, het kennend subject? Of moeten wij den toetssteen der waarheid buiten den mensch zoeken ? Is het ons gegeven wat waarheid is ? En prof. Haitjema antwoordt dan, dat de waarheid niet in den mensch z'n bron en toetssteen vindt, maar dat de mensch in woorden over de waarheid spreekt, waarbij de woorden des menschen naklanken zijn van het ongeschapen Woord. En zoo is de religieuse waarheid openbarings-werkelijkheid, waarbij de mensch de waarheid kent door de openbaring Gods en het spreken van de waarheid een naspreken van Gods Woord. Wil de ethische in deze telkens terugwijzen naar het kennend subject — den mensch — waarin de ethischen 't Nieuw-Kantianisme, de Badensche school, raken, de gereformeerde wijst hier op de openbaring Gods en wel de woordopenbaring Gods, d.i, het taalleven der H. Schrift. Waarbij prof. Haitjiema ten slotte opmerkte : „Trapsgewijs breekt de zekerheid, dat de H. Schrift die taal der religie met goddelijk gezag tot ons uitdraagt, in ons door. Eerst wordt het een buigen voor de majesteit van Christus ; dan een, zich willen richten naar het geloof der gemeente ; eindelijk een bewust aanvaarden van de in Schrift-vorm gegeven woord-openbaring Gods. Merkwaardig, dat de taal der religie ons voor deze drie één samenvattenden naam biedt: het levend, gezaghebbend Woord van God. Zóó blijkt dus de norm der religieuze waarheid Gods Woord in zijn spannings-volle drieënigheid : Christus èn Schrift-Woord."
Men bemerkt het wel, prof. Haitjema brengt de kennis der waarheid terug tot het kennen van God (theologie) en voor het kennen van God wordt dan alles teruggebracht niet tot de religieuse ervaring van den mensch of het geloof der gemeente — gelijk de ethischen doen — maar tot de woord-openbaring Gods in de Heilige Schrift. Zoo wordt ook de Heilige Schrift het licht op ons pad en de toetssteen voor ons geloof en voor onzen wandel.
Het verblijdt ons grootelijks, dat dit geluid, het oude, bekende geluid onzer Gereformeerde theologen, in Groningen weer eens gehoord is. Wij hebben er behoefte aan, dat weer teruggekeerd wordt tot de objectieve waarheid in de Heilige Schrift, door Goddelijke ingeving ons geschonken, opdat al het onvaste van het kennend-subject (den mensch) plaats make voor het eeuwigzekere van Gods getuigenis ; en opdat Gods Woord weer uitstrale als een lichtende lamp, in den hemel ontstoken, over alle terrein der wetenschap, maar óok over alle terrein des levens.
Waar de ethische theologie, vooral de laatste jaren door onze „kerkelijke" hoogleeraren voorgedragen, het gezag van de Heilige Schrift zoozeer heeft ondermijnd, daar geve de Heere aan prof. Haitjema genade, om met warmte des harten en met een besHsten geest, naar Gods Woord te spreken ten aanhoore van onze aanstaande predikanten, maar ook in geschriften, naar wij hopen. I Onze Hervoirmde Kerk heeft dat noodig en alleen als we predikanten krijgen, die waarlijk beidienaren des Goddelijken Woords mogen zijn, dan zal het goed wezen.
Heil den nieuwen professor !

Alkmaar en Sneek
Wie in deze dagen de courantenberichten onder „Kerknieuws" volgt, kan telkens lezen van „verkiezing van gemachtigden voor het Kiescollege." Dikwijls is de uitslag zóó, dat de toestand in de gemeente blijft, zooals die is. Neem b.v. Woerden, Hilversum, Bussum. Kampen, Gorcum, Dokkum. Geen verandering, althans niet noemenswaardig. Maar soms voelen wij een schok door ons heengaan, vooral als wij lezen, dat de vrijzinnigen het hebben moeten afleggen voor de rechtzinnigen en als dientengevolge een Kiescollege en daardoor een gemeente „om" is. Zoo werden wij verrast door den uitslag van de verkiezing te Alkmaar. Vroeger was Alkmaar, te midden van het moderne-gedeelte van N.-Holland, orthodox. Rechtzinnige kerkeraadsleden en rechtzinnige predikanten. Maar de vloedgolf van het moderne ongeloof kwam ook deze rechtzinnige gemeente verwoesten. Toen moderne ouderlingen en diakenen ; ook na vertrek van rechtzinnige leeraars, moderne predikanten. Doch ziet, wellicht mee door de hulp van rechtzinnige vrouwen, die mee in de bresse zijn gaan staan, waar het gevaar mannen, vrouwen en kinderen bedreigde, is door de orthodoxen een overwinning behaald, waardoor wel niét de gemeente „om" is, maar waardoor toch een aantal plaatsen in het Kiescollege straks door rechtzinnigen zal worden ingenomen. Van Alkmaar begint de victorie ! In Sneek is het nog mooier. Daar was verleden jaar door de rechtzinnigen — zonder de vrouwen — een overwinning behaald. Nu hebben een aantal vrouwen de mannen geholpen en een tweede, mooie overwinning is door de rechtzinnigen op de modernen bevochten, waar door nu het Kiescollege „om" is. In Sneek — sinds zóó veel jaren modern ~ komen dus nu weer orthodoxe ouderlingen en orthodoxe diakenen en orthodoxe predikanten. Zóó moet het gaan. Volhouden. Den strijd niét opgeven. En dan met vereende krachten optrekken. Sinds 1886 — de dagen der Doleantie — is Sneek modern geweest. Jonge krachten zijn gekomen. Vrouwen en mannen hebben zich vereenigd in gebed, ze hebben saam gewerkt, saam gestreden. En de Heere heeft de overwinning gegeven. Zóó moet het gaan, waar vele vrienden der Waarheid onze Hervormde Kerk hebben losgelaten en zijn henengegaan. Zóó moet het gaan, waar de vijanden ons den strijd opdringen. Dan komen mannen en vrouwen saam om te bidden. Samen strijden zij. En de Heere wil bij vernieuwing bewijzen, dat Hij de erve onzer Vaderen nog niet wil overgeven ter verwoesting in de handen van hen, die Hem en Zijn volk tegenstaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen