De Theosophie.

II.
In 1887 gaf mevr. Blavatsky te New-York haar eerste groote werk uit: „Isis Unveiled" — „een meestersleutel tot de Mysteriën der oude en moderne Wetenschap en Theologie". In de inleiding tot het eerste deel zegt de schrijfster: „Het werd geschreven voor hen, die bereid staan de waarheid te aanvaarden, waar deze ook gevonden moge worden en haar te verdedigen, zelfs al moet daarbij het volksvooroordeel recht in 't aangezicht worden gezien. Het is eene poging om hen, die naar de grondbeginselen der oude wijsgeerige stelsels vorschen, hierin behulpzaam te zijn", enz.
Het eerste deel van „Isis Unveiled" handelde over de wetenschap, het tweede over de theologie. In de voorrede tot het laatstgenoemde deel schreef mevr. Blavatsky: „Hoewel eene analyse der geloofsbelijdenissen in 't algemeen, is dit deel meer in het bijzonder tegen het theologisch Christendom gericht, de voornaamste tegenstander der vrije gedachte. Het bevat geen enkel woord tegen de zuivere leeringen van Jezus, doch is ten sterkste gekant tegen haar verdraaiing tot verderfelijke stelsels, die noodlottig zijn voor 's menschen geloof in zijn onsterfelijkheid en zijn God en een hinderpaal voor een waar zedelijk leven.
Wij werpen den dogmatischen theologen, die zoowel geschiedenis als wetenschap aan banden zouden willen leggen, den handschoen toe, en in 't bijzonder het Vaticaan, welks despotische aanmatiging het bij het meerendeel der verlichte Christenwereld gehaat heeft gemaakt. Behalve de geestelijkheid, moesten alleen de denker, de onderzoeker, de onverschrokken navorscher boeken als dit ter hand nemen. Zulke vorschers naar waarheid hebben den moed hunner overtuiging".
„Is het wonder", zoo vraagt de heer Joseph H. Fussell op zijn standpunt zonder twijfel terecht, „dat de publicatie van „Isis Unveiled'' een storm van vijandige critiek uitlokte, of dat de Theosophie met zulke bittere tegenwerking te kampen had, die zich eerst H. P. Blavatsky en later haar opvolgers William Q. Judge en Katherine Tingley tot mikpunt koos 1).
De Theosophische Vereeniging stelt zich een drievoudige taak:
Ten eerste: Het vormen van een kern van de algemeene broederschap der menschheid, zonder aanzien van ras, geslacht, kaste of kleur.
Ten tweede: Het aanmoedigen van de vergelijkende studie van godsdienst, wijsbegeerte en wetenschap.
Ten derde: Het naspeuren van onverklaarde natuurwetten en van de ongeopenbaarde krachten in den mensch.
Alleen het eerste gedeelte van deze drievoudige taak is bindend voor alle leden der Vereeniging. Wie evenwel zich tot het onderwerp aangetrokken gevoelt en in staat is zich er mede bezig te houden, streeft ook de beide andere na, en zal daardoor des te vaster overtuigd worden van de geestelijke eenheid, welke aan alle wezens ten grondslag ligt en de algemeene broederschap der menschen mogelijk maakt. Geloofsstellingen heeft de Vereeniging niet. Zij laat ieder in zijn eigen godsdienst en Kerkgemeenschap  — immers, wat zij wil is de kern van elken godsdienstvorm en dus evengoed in het Boeddhisme als in het Christendom te vinden — maar zij eischt van al hare leden wederzijdsche waardeering en verdraagzaamheid. Trachtende godsdienst en wetenschap te verzoenen, strijdt zij tegen het materialisme 2).
Bescheidenheid is nu juist niet de deugd der Theosophen. „De Theosophie (alzoo de heer Reedeker) „is de eenvoud par excellence. Dat God aan den grond van ieder wezen ligt, dat Hij zich transformeert in den mensch, die Hem zoekt, dat ieder de belooning ontvangt voor zijn eigen daden, zijn eigen hel en hemel schept, — deze leeringen ontheffen ons van alle vrees en uiterlijke bemiddeling. Zij zijn weldadig, omdat ze in overeenstemming zijn met bet natuurlijk gevoel der dingen en met onze denkbeelden van recht en volmaking".3)

1) De Tbeos. Beweging, blz. 8.

2) „De Nieuwe Mystiek". Mz. 22.

3) Pro en Contra. Artikel Pro. blz. 3.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen