UIT DE PERS

De heer A m e l i n k, tot voor kort A. R. lid van de Eerste Kamer, maar mee door toedoen van de H. G. S. (Hoort Gods stem!) uitgeworpen nu, schreef, man van de christelijke vakbeweging, dezer dagen onderstaand artikel dat wij hier gaarne overnemen:
Gods zegen op een werk.
Hoe vaak hoort men onder de arbeiders niet den toon van het pessimisime, ten opzichte van het resultaat, dat als vrucht van het werk der sociale organisaties verkregen is. Hoe vaak wordt nog niet in groote kortzichtigheid, de klacht vernomen, dat het alles zoo weinig geeft.
Dit pessimisme is toch allerminst gerechtvaardigd.
Ja, wanneer men slechts ziet van vandaag op gisteren en eergisteren. Dan lijkt het wel alsof we niet, of zoo goed als niet vooruitkomen.
Maar zoo mogen we het werk der Christelijk sociale beweging niet bezien. Dit is geen werk van dagen en maanden. We rekenen in dat werk zelfs niet met enkele jaren. Het is een werk waaraan geslachten arbeiden.  Men komt sterk onder den indruk van het groote verkregen resultaat, mede als gevolg der sociale actie, wanneer men van het boek van Dr. Brugmans, „de arbeidende klasse in Nederland in de 19e eeuw (1819 tot 1870)", kennis neemt. Het genoemde tijdperk ligt voor wat zijn laatste decenniën betreft, nog geen of nauwelijks, een menschenleeftijd achter ons. Maar hoeveel is er ten goede gewijzigd.
Zoo wordt in het boek van Dr. Brugmans medegedeeld, dat wanneer moeders op de fabriek werkten, de zuigelingen als regel niet gezoogd werden. Deze kregen aanvankelijk wat boekweitenmeel met boter en stroop er door, om reeds voor het voleindigen van het eerste levensjaar, met de volwassenen aardappelen mee te eten. Geen wonder dat b.v. in Middelburg een derde der geborenen beneden het jaar stierf; de 25 gehuwde vrouwen die in 1860 aldaar in de Calicotfabrieken werkten, hadden 95 kinde ren, waarvan niet minder dan 46 beneden het jaar waren gestorven aan „kindertering".
Bij de loting voor de militie, maakten de jonge arbeiders een treurig figuur, inzonderheid bij de beroepen waarin de kinderarbeid op groote schaal voorkwam. Het percentage der afgekeurden bij hen die in lijnslagerijen werkzaam waren, beliep zelfs 62,3 pCt. Een hoogen leeftijd bereikten de arbeiders als regel niet. In Maastricht werden de glasslijpers niet ouder dan gemiddeld 30 jaar. Omstreeks 1850 werd de levensduur van een „behoeftig daglooner" op gemiddeld 32 jaar gesteld.
Om te bewijzen, dat lange werktijden een algemeen verbreid euvel was, worden verschillende voorbeelden aangehaald. In 1860 kwamen in de Zaanstreek werkdagen van 14 a 16 uur voor; een 14-urige arbeidsdag, ook voor kinderen was niet ongewoon. In Hilversum moesten jonge kinderen gedurende 17 uur per dag spinarbeid verrichten. In Rotterdam werden twee bleekerijen aangetroffen, waar tweemaal in de week 18 uren werd gewerkt, n.l. van 3 uur 's morgens tot 9 uur 's avonds; de rusttijd was er onbepaald; er was zelfs een branderij, waar van 's ochtends half vier tot 's avonds 8 uur werd gewerkt zonder dat er schafturen waren.
De loon en waren ellendig. Zedelijk-geestelijk leefde de arbeider in doffe berusting. Dr. Brugmans teekent ons den arbeider als iemand, die zich in zijn armoedig bestaan in doffe berusting schikt, wien de lichamelijke en geelstelijke kracht ontbreekt om zich op te werken; wiens ontwikkeling te gering is om zelfs aan de mogelijkheid van lolsverbetering te denken; in het algemeen: iemand die nog volslagen onmondig was. Vergelijk den toestand van toen bij dien van thans. Is er niet een zeer belangrijke wijziging ingetreden? Het is gegaan van stap tot stap. De organisatie der arbeiders kreeg eerst langzamerhand beteekenis.
Maar door allerlei stormen heen hebben zich andere verhoudingen ontwikkeld. De arbeidersbeweginig kreeg al meer invloed. De publieke opinie keerde zich, mede onder dien stijgenden invloed, tegen de ergerlijkste misstanden. Thans leeft de arbeider gansch anders. Hij woont beter, hij kleedt zich beter, hij leest zijn kranten, boeken en brochures. Hij is niet meer de onmondige van een halve eeuw geleden. Zijn levenspeil is belangrijk omhoog gebracht.
Daarvoor past ons dankbaarheid. Wij mogen gewagen van Gods zegen op ons werk. De Christenen hebben in dien donkeren tijd vaak hun plicht verwaarloosd. Maar ook daarin is toch verandering gekomen. Het besef is doorgedrongen, dat er ook een breede taak ligt op sociaal gebied; dat ook de arbeider als mensch Gods moet kunnen leven. Onze Christelijke organisaties ontplooien een breede actie. Er gaat invloed en kracht van uit. Zij wekken bezieling en geestdrift. De arbeider, hij voelt zich niet langer de onderworpene. Hij is geworden de vrije arbeider. In de organisatie heeft hij het middel gevonden waardoor hij zijn invloed kan laten gelden. Ook voor wat betreft de regeling van zijn arbeidsvoorwaarden.
Misschien dat deze of gene ons wil wijzen op de wantoestanden die ook thans nog bestaan; onze aandacht vestigt op den nood en de zorgen die er ook thans nog zijn; ons wijst b.v. op de groote werkloosheid, die nog steeds duizenden bedreigt, ons er aan herinnert dat de economische toestand immer nog weinig hoopvol is.
Men behoeft ons daarop niet te wijzen. Wij weten het wel. De Christelijk sociale beweging moet met haar arbeid doorgaan; er ligt nog een groot stuk werk voor haar. Maar als we willen letten op hetgeen was en thans is, dan danken we God en grijpen moed om, ondanks teleurstellingen, die er altijd zijn, met opgewektheid voort te werken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen