STAAT EN MAATSCHAPPIJ

De Schoolgeldheffing.
De schoolgeldheffing bij het gewoon lager onderwijs, zooals deze naar de regelen der Lager Onderwijswet 1920 tegenwoordig bestaat, heeft, hoe goed zij ook bedoeld was, nog weinig bevrediging kunnen schenken.
Zooals men weet, bepaalt de Lager Onderwijswet, dat ter tegemoetkoming in de onderwijskosten, welke voor rekening van de gemeente blijven, van de ouders, voogden of verzorgers der kinderen schoolgeld wordt geheven. De heffing geschiedt naar evenredigheid van het belastbaar inkomen overeenkomstig de Wet op de inkomstenbelasting; voorts wordt bij gemeentelijke verordening het bedrag van het inkomen vermeld, beneden hetwelk schoolgeld niet verschuldigd is.
Toen deze bepalingen in de Wet werden vastgesteld, heeft men zich niet kunnen indenken, dat deze regeling tot zulk een groote willekeur zou kunnen leiden, als op het oogenblik het geval is, en tengevolge waarvan thans van verschillende zijden stemmen opgaan om in de bestaande voorschriften een radicale verandering te brengen.
Deze willekeur ligt in de toepassing, die de Gemeentebesturen aan de schoolgeldheffing geven. Wanneer de gemeenten zich maar naar de algemeene bepalingen van de Wet gedragen, zijn zij verder binnen de daarin getrokken grenzen vrij. Het gevolg daarvan is, dat de schoolgelden, die in de onderscheidene gemeenten geheven worden, zelfs bij gelijk inkomen, hemelsbreed uiteenloopen.
Van schoolgeldheffing naar draagkracht is dan ook geen sprake. Bij gelijk inkomen krijgt men in de eene gemeente uitstekend verzorgd onderwijs tegen lagen prijs, en in de andere gemeente slecht verzorgd onderwijs tegen hoog schoolgeld.
Het R.K. Centraal Bureau voor Onderwijs en Opvoeding heeft een uitnemend werk verricht, door van dit onderwerp een studie te-maken en zijn bevinding in feiten en cijfers in een breed opgesteld rapport neer te leggen. Het Bureau biedt dit rapport de Staatscommissie tot herziening der Lager Onderwijswet 1920 aan, om van den inhoud daarvan profijt te trekken bij haar voorstellen aan de Regeering tot wijziging der Wet.
Het zal bij de wijziging der Onderwijswet zeker de overweging verdienen of het Rijk, dat voor het lager onderwijs jaarlijks 112 millioen uitgeeft, terwijl het bedrag, dat de gezamenlijke gemeenten aan dit onderwijs besteden, en dat circa 45 millioen uitmaakt, de schoolgeldheffing geheel aan de gemeenten kan overlaten. Wellicht zullen nieuwe regelen moeten getroffen worden om het schoolgeld meer naar draagkracht te heffen. In elk geval zal de willekeur, die thans aan de voorschriften kleeft, moeten worden weggenomen.
Twee tegen drie.
In het begrootingshoofdstuk van het Departement van Financiën wordt bij de afdeeling: ,,Kosten der Eerediensten" ook voor 1928 de zilveren koorde tusschen het Rijk en de Kerken, die onder deze afdeeling ressorteeren, weer een weinig aangetrokken.
Voor de voorstanders onder de Protestantsch-Christelijke partijen, die gaarne de relatie (betrekking) tusschen den Staat en de Kerk verstevigd zien of in hun program schrijven, dat de Staat den Kerkedienst, en dan wel die der Hervormden, heeft te onderhouden, om van te smullen en hoopvol de toekomst in te zien, als zij kennis nemen van het voornemen van den Minister van Financiën om de tractementen van twee nieuwe predikantsplaatsen voor rekening van het Rijk te nemen. Eén te Lemelerveld, waar tengevolge van heideontginning zich een centrum van verkeer heeft gevestigd, en één te Sittard, in welke gemeente uit hoofde van de ontwikkeling der mijnindustrie de vestiging van een tweeden predikant wordt noodig geoordeeld.
Dat bijzonder ds. Lingbeek en de zijnen over deze ministerieele daad in hun sas zullen zijn, laat zich begrijpen, maar die blijdschap zal wel eenigszins getemperd worden, wanneer zij begrijpen dat zij daarmede ook weer een offer moesten brengen aan Rome, die van Minister De Geer als compensatie ditmaal niet twee, maar zelfs drie tractementen voor nieuwe priesters ontvangt, één voor een pastoor te Munstersche Veld, en twee voor een pastoor en een vicaris te Rothem, in Limburg; de beide laatsten, na oprichting van een nieuwe parochie door den bisschop van Roermond.
Het is de consequentie, welke ieder jaar terugkeert, dat nieuwe predikantsplaatsen ook Rome meer geld in den buidel geeft. Maar die consequentie schijnt de voorstanders van meerderen rijkssteun aan de Ned. Hervormde Kerk niet te deren, als de goegemeente maar den indruk krijgt, dat de Staat zijn beschermende hand over de Kerk uitstrekt. Hoe de versterking van Rome's positie uit 's Lands kas in overeenstemming is te brengen met den inhoud van Artikel 36 der Geloofsbelijdenis, hebben zij intusschen voor zichzelf uit te maken. 
Voor ons blijft de eenige weg om uit de moeilijkheden te geraken: losmaking der zilveren koorde, d.w.z. finale afrekening tusschen het Rijk en de Kerken, wat de kosten der Eerediensten betreft. Misschien wordt daardoor tevens de weg geopend om de Ned. Hervormde Kerk ook in ander opzicht geheel onafhankelijk te maken van de Landsoverheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen