KERKELIJKE RONDSCHOUW

Nare dingen.
Daar lezen we in de couranten van bevestiging en intree van ds. Brandt te Delft: en vlak er naast staat, dat ds. Leenmans 's morgens en 's avonds, toen de bevestiging geschiedde door dr. Los, van Amsterdam, en de intree van den nieuwen leeraar plaats had, in „de Geref. Evangelisatie" te Delft optrad.
Twee predikanten, die officiëele predikanten van Delft zijn, staan, als de meest gewichtige dingen plaats grijpen voor leeraar en gemeente, tegenover elkaar; publiek en openlijk tegenover elkaar; waarbij degene, die in de „Evangelisatie" (wat „wonder"woord in dit verband!) optreedt, in het openbaar, op 't pijnlijkst voor hem die z'n intree doet, uitspreekt: ,,Gij hoort hier niet; ik erken u niet; er is geen gemeenschap tusschen ons".
We denken aan de twee groote Hervormers, Luther en Zwingli, toen ze over de Avondmaalsleer sprekende waren en de warme, hartstochtelijke Luther weigerde Zwingli de broederhand tot afscheid toe te reiken, omdat hij niet gelooven kon, dat Zwingli, die andere dingen leerde rakende het Avondmaal, een christen, een geloovige, een broeder kon zijn!
Verschrikkelijk!
Verleden jaar, we herinneren 't ons pijnlijk, heeft zich ook iets dergelijks als nu in Delft is voorgevallen, te Dordrecht voorgedaan.
Daar was ds. Van Ingen, van Hattem, beroepen, een gereformeerd man, sinds vele jaren in onze Hervormde Kerk als zoodanig bekend; door leer en leven onze achting waardig, ijverig werkzaam zijnde naar Gods Woord op velerlei gebied, voor Kerk, School, Zending gaarne z'n beste krachten gevend.
En toen gingen andere gereformeerden in de Hervormde Gemeente te Dordrecht tegenover hem staan; zeiden: „Gij hoort hier niet, wij erkennen u niet; er is geen gemeenschap tusschen ons".
En toen ds. Bouthoorn Sr., oud-predikant van Dordrecht, den nieuwen herder en leeraar bevestigde en toen ds. Van Ingen intree deed, voor het eerst het Woord des Heeren bedienend in het midden van de Dordtsche gemeente, was er voor gezorgd, dat er afzonderlijke diensten voor „de gereformeerden" waren georganiseerd en „de gereformeerden" negeerden den nieuwen herder en leeraar en laten hem, voor een gedeelte althans, eenvoudig links liggen en weigeren onder z'n gehoor neer te zitten.
Verschrikkelijk!
Andere nare dingen lezen we tegelijk.
Uit Schoonhoven wordt bericht, dat een aantal vooraanstaande personen, die tot „de minderheidsgroep" in de Hervormde gemeente behooren, voor hun lidmaatschap hebben bedankt en zich aan de Hervormde Kerk hebben onttrokken. Onder hen wordt genoemd de Burgemeester, een wethouder en anderen. Die menschen hadden, zooals bekend is, liever in Schoonhoven een confessioneel predikant gehad naast ds. Deur, die tot de gereformeerden behoort en in plaats van ds. Gunning, die eveneens gereformeerd is. Partij tegenover partij. En als dan twee herders en leeraars in de Gemeente zijn, wettig beroepen en ernstig verkondigend het Woord des Heeren, dan wordt er „geageerd", dan wordt er „geëvangeliseerd", dan wordt er geschreven, gevochten — en ten slotte scheidt men zich af van de Kerk, omdat er twee mannen in den dienst des Heeren staan, met wie men, werkelijk of gewild, in enkele dingen „van meening verschilt".
Verschrikkelijke dingen!
Andere nare dingen lazen we tegelijk. In „De Standaard" vertelt ds. mr. J.F. Dijkstra, pas bevestigd te Hedel door dr. J.D. de Lind van Wijngaarden, van zijn wedervaren in vacante gemeenten in den omtrek. Hij klaagt over vele gemeenten, die vacant willen blijven. Die alles er blijkbaar aan wagen, omdat ze niet betalen willen aan den Raad van Beheer. Dan maar geen dominé! 
„Ik doe een greep" — zoo schrijft ds. mr. Dijkstra — „uit eigen omgeving en uit eigen ervaring, overtuigd, dat wij hier in de Bommelerwaard nu juist niet verkeeren in een uitzonderingsgeval. Welnu dan. In den Ring Bommel zijn 14 Gemeenten, waar van precies 7 vacant zijn. Vijf van deze gemeenten zullen door De Waarheidsvriend wel geteld worden onder de gereformeerde predikantsplaatsen. Van deze vijf zijn er vele jaren reeds vacant; één zelfs zes jaar, 'n andere vijf jaar, en aan beroepen denkt men daar niet, hoe onverklaarbaar dit lijkt als men leest de Kerkelijke reglementen. Neen, sterker: met algeheel voorbijgaan van 't reglement op 't hulp predikerschap werd te Brakel, sinds 1922 vacant, een godsdienstonderwijzer bevestigd door den consulent, alsof het geheel normaal een hulpprediker gold. Den 9den October was mij de vacature-beurt door den ring toegewezen. Mij werd officieel door Brakels kerkeraad tevoren verzocht, niet te komen, daar men ook in mijn beurt den Godsdienstonderwijzer wilde doen voorgaan, hoe ook in Art. 25 Regl. op de vacatures zoo iets moge zijn verboden. Ik ging natuurlijk mijn plicht doen, wat ik Brakels consulent tijdig mededeelde, doch de groote, schoone kerk van Brakel vond ik ledig! 't Kerkplein en de weg naar de kerk hadden zich over de kerkgangers — kijklustigen— ontfermd.
Het leek wel een optocht van een of andere rariteit, inplaats van de plechtige gang naar Gods Huis. En nu ben ik toch predikant in eene gemeente, die door  D e  W a a r h ei d s V r ie n d  en óók door het „Gereformeerde" Brakel Gereformeerd wordt genoemd.  Mij had men te Brakel nimmer gezien, zijnde ik pas in de Bommelerwaard. Maar zelfs het „nieuwe" aan mij vermocht de Brakelsche"-goed Gereformeerde"-gemeente niet heen te helpen over haar afkeer van predikanten! Dat het mijn persoon niet gold, doch mijn ambt, ervoeren de mij in de vacaturebeurten opvolgende collega's in den Ring. Men denke nu niet, dat Brakel in dit opzicht alleen staat! Maar ik trede thans liever niet in nadere bijzonderheden. Alleen wijze ik op enkele gevolgen van dergelijke abnormaliteiten.
a. Van 2 October l.l. af tot einde Januari e.k., derhalve in 4 maanden, kan ik slechts één keer tweemaal per Zondag in mijn eigen gemeente voorgaan, tenzij ik driemaal achtereen op den kansel zou gaan! Zeven gemeenten vacant, eigenwillig, moedwillig vacant, één, misschien twee uitzonderingen daargelaten; en de zeven andere gemeenten half vacant!
b. Een mijner collega's hier in den Ring, zelf een dubbele gemeente bedienende, met 2 Kerkeraden en 2 Kerken op 30 minuten onderlingen afstand, heeft bovendien 2 consulentschappen! Stel nu eens, dat, hij in dezen tijd van medio October tot medio April per gemeente 4 uur per week catechisatie heeft, dus 4 maal 4 is 16 uur, wat laag getaxeerd mag heeten; voorts zijn tijd heeft te besteden aan ziekenbezoek, begrafenissen, vergaderingen, reizen en trekken, dan is het duidelijk, dat er voor huisbezoek en studie weinig tijd, lust en kracht kan overschieten, zoodat zijn eigen gemeente zeker voor drie-kwart en niet voor de helft, zooals ik stelde, vacant is".
Zijn het geen verschrikkelijke dingen?
En ja — nu zal men zeggen, dit is nu alles-het gevolg van .......... Zeker, noem maar op. Zeker ook van .......... Ja, zeg 't maar. Van onzen hoogmoed, van onze eigenzinnigheid, van .......... Hand in eigen boezem. Beginnen bij ons zelf. En als we dat willen kan er o! zooveel goeds nog gedaan worden in het midden van onze Hervormde Kerk. Maar dan moeten al die „nare" dingen uitgebannen worden. Dan kunnen we samen aan 't werk!

Betere dingen.
In dagen van overheersohing door de vijanden, als on-en bijgeloof samenspannen en de waarheid in 't nauw gebracht wordt, worden de vrienden der waarheid, van verschillende nuanceering ook, op één hoop gedreven. Nood en lijden vereent. De weelde van de overwinning echter komt dikwijls uit elkaar jagen wat bij elkaar hoort, waarop verlies na verlies weer door diepe wegen komt bijeen vergaderen, wat elkaar in het weelde-land was kwijtgeraakt. Ja — we willen ons zoo gaarne de weelde veroorloven van tegenover elkaar te gaan staan en onderling te twisten, soms zelfs over beuzelingen, niet zelden bijzaken tot hoofdzaken makend
In de dagen dat het Modernisme hoogtij vierde, werden te  S l i e d r e c h t  de orthodoxen bij elkaar gebracht. En als nu ds. Van Santen het beroep naar Borculo had aangenomen, waar het tractement echter niet zoo heel hoog moet zijn, was Sliedrecht z'n laatsten modernen of vrijzinnigen dominé kwijt geraakt en was er een man van positieve belijdenis, misschien wel een Bondsdominé gekomen.
In  B o s k o o p, waar tachtig jaar nu de vrijzinnigen aan 't bewind geweest zijn, hebben de orthodoxen elkaar gezocht en gevonden en de laatste jaren is het meer dan eens een strijden met gunstigen uitslag geweest. En als de Boskoopsche moderne predikant eens naar een andere vrijzinnige gemeente wilde gaan, om ook een rechizinnigen dominé nu eens een kans te geven, dan zou er nu een orthodox herder en leeraar kunnen komen.
Ook in R ij s w ij k (bij Den Haag) heeft het Modernisme nu lang genoeg gewerkt. Het wordt nu eens tijd, dat er een andere leer verkondigd wordt, meer naar Gods Woord, met de verzoening van de zonde door des Middelaars bloed als middelpunt. Gelukkig wordt daar ook de laatste jaren door de rechtzinnigen dapper en kloek gestreden. Want al is de christen een man des vredes, die niet twistgierig is en geen verwarring werkt, als het moet, dan wordt het lam een leeuw en met het zwaard des Geestes wordt kloek gestreden, strijdende den goeden strij.d des geloofs, in gehoorzaamheid aan Gods Woord.
Ook nu is te  R i j s w ij k (Z.-H.) gestreden bij de verkiezing van gemachtigden voor het Kiescollege, en ja, de vrijzinnige candidaten, aftredende leden, zijn herkozen maar de meerderheid en de rnacht van de vrijzinnigen is zoodanig nu, dat we den orthodoxen toeroepen: houdt moed, nog een laatste zet en dan is de minderheid veranderd in de meerderheid en kunnen we ook van Rijswijk, als het God belieft, weldra zeggen, dat het „om" is.
Onze Hervormde Kerk is het waard, dat we er saam voor in den strijd gaan. Maar laat ons bedenken, als rechtzinnigen, dat verdeeldheid de zaak in handen speelt van den vijand, terwijl eensgezindheid sterkte en kracht geeft, met weldra de overwinning. Laten dan hoofdzaken hoofdzaken zijn en laten bijzaken bijzaken blijven! 't Gaat om groote dingen en de inspanning van alle krachten is gebiedende eisch!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen