FEUILLETON

SCHETSEN UIT HET FRIESCHE DORPSLEVEN
— DOOR IDSARDI —
77)
Dat hij vervolgens alle bezitters heeft beschouwd als menschen, die anderen uitmergelen, ten koste van zichzelven, is geheel in strijd met de waarheid, omdat het volstrekt niet moeilijk zou vallen te bewijzen, hoeveel rijken oneindig veel goeds met hun bezittingen gedaan hebben en nóg doen zoowel voor den enkelen mensch als voor de gemeenschap; — ik denk bijv. aan de stichters van onze Weeshuizen, Gasthuizen, Ziekenhuizen, stichtingen voor ouden van dagen; huizen van barmhartigheid, — te veel om op te noemen, maar die allerwegen staan als monumenten van menschelijke barmhartigheid en liefdadigheid, en voor verreweg het meerendeel bijeengebracht door het kapitaal. Niet het minst al weederom door die zoo gesmade Kerk, en als uitvloeisel van de vroomheid en godsvrucht die er woonde in de ziel.
Doch het ergste van alles is, dat de spreker heil meent te moeten zien in het verwekken van onlusten en revolutie, of zooals hij het noemde, de omkeering der maatschappij. Alsof dit een kleinigheid ware! Alsof dat niet gepaard zou gaan met een stroom van bloed en tranen, niet alleen van de rijken, maar ook van de armen, en een vermeerdering van smart!
En dat hier vanavond den eenvoudigen menschen gezegd is, dat als zij maar willen en eendrachtig besluiten zich te verzetten tegen bestaande toestanden, weldra de hemel op aarde komt. Alsof alleen de rijke menschen liefhebbers van zichzelven zouden zijn, en onder de arbeiders alles even lief en aardig was, en men elkaar daar alle goeds gunde!
Bovendien, — heeft de spreker zich wel ingedacht wat hij deed, niet alleen door verzet te prediken tegen de heerschende gewoonten of bestaande toestanden, maar ook de gestelde machten niet te erkennen en deze als onnut aan kant te zetten? Weet hij wel hoe het komen zou, als er geen Overheid, geen Wet, geen Recht, geen Politie of Justitie meer was? Als dus uitsluitend het recht van den sterkste zou komen te gelden? En wie daarbij vast altijd in de minderheid zouden zijn?
Want wat de spreker hedenavond in Zorgvliet wilde, al heeft hij het zeer voorzichtig gezegd, het is: de menigte in verzet brengen tegen de van God gestelde machten, en daarvoor heeft hij zich niet ontzien, het Woord Gods te gebruiken. Daar voor moest de brief van Jacobus dienst doen. Maar juist, omdat de spreker dit wilde en daartoe de Schrift gebruikte, heeft hij deze misbruikt en een uitlegging aan het Woord gegeven, die er niet in ligt. Omdat er ook nog andere rijken zijn dan hier vanavond geschilderd werden, en óók nog andere armen. De spreker had nog een weinig verder in Jacobus' brief moeten lezen. Daar staat óók nog: „zoo zijt dan lankmoedig, broeders, tot de toekomst des Heeren. Versterkt uwe harten, want de toekomst des Heeren genaakt. Zucht niet tegen elkaar, broeders, opdat gij niet veroordeeld wordt; zie de Rechter staat voor de deur". Die Rechter zal eens alles in het gericht brengen, voor den rijke en voor den arme, en Hij zal een iegelijk vergelden naar zijn werken.
Tenslotte zou ik nog wel gaarne een opmerking willen maken. Of hij het zoo bedoelde, weet ik niet, maar Sjoerd heeft zoo juist gezegd, of wij ons met elkaar maar niet vereenigen zouden om dan elkanders belangen te behartigen. Daar zou ik veel vóór gevoelen. Omdat wij elkander noodig hebben en de een niet zonder den ander kan. Juist door eendrachtige samenwerking van heer en knecht, patroon en arbeider, dienstbare en vrije, kan er zegen verspreid worden. Ook hier maakt eendracht macht, maar een huis dat tegen zichzelf verdeeld is, kan niet bestaan. Wanneer dit de vrucht van deze vergadering wordt, dan is de spreker hier niet tevergeefs geweest". Met blijkbaar groote instemming werd dit woord door de meerderheid beluisterd.
Symen zat als in zak en asch, de hand onder het hoofd en wenschte zich buiten. „Verloren", dacht hij, „heel den avond verloren en alle drukte tevergeefs".
Maar veel tijd tot denken had hij niet, want aanstonds nam Sjoerd het woord. Niet weinig verheerlijkt over hetgeen dominé aan zijn adres gezegd heeft en verbaasd over zichzelf, en de vrijmoedigheid waarmede hij zoo maar voor 't eerst in het publiek durft te spreken, zei hij: „Ik ben volkomen met dominé eens, dien kant moet het op, en daarom stel ik voor dat wij zoo'n vereeniging oprichten, maar misschien wil menheer eerst ook nog wel iets zeggen".
Natuurlijk wilde menheer dat. Hij vond, dat het hier hedenavond al wonderbaarlijk in zijn werk ging. Hij heeft nergens nog zooiets ontmoet als hier. Want hij was de spreker voor dezen avond en men had hem gevraagd hier te komen om een afdeeling van de S.D.A.P. op te richten, maar nu nam de leider van deze vergadering plotseling een draai, waardoor heel zijn werk in duigen viel. Als dat overal zoo ging, dan zou er nog al wat van het Socialisme terecht komen!
Wat die vraag van den verkorten arbeidsdag betrof, die moest later maar bij de Wet nader geregeld worden, omdat zich bij het landbouwbedrijf moeilijkheden voordeden, die bijv. bij het fabriekswezen of de handwerken niet zoozeer gekend worden. Bij den landbouw toch hing men af van de natuur, en deze liet zich nu eenmaal niet dwingen, terwijl bij de overige bedrijven de kunst meer aan het woord was, die de mensch in eigen hand had.
Vanzelf zou de oprichting van een arbeiderspartij geldelijke offers vragen, doch deze kreeg men dubbel en dwars op andere wijze terug.
(Wordt vervolgd).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen