STAAT EN MAATSCHAPPIJ

In de vergadering van den „Bond van Nederlandsche Onderwijzers" te Utrecht, waarvan wij de vorige week melding maakten, toen wij schreven over „Waakzaamheid geboden'", kwam ook aan de orde het rapport van de Commissie van onderzoek uit den Bond naar de gevolgen van de pacificatie.
De slotsom, waartoe de meerderheid van deze commissie was gekomen, luidde : „dat de Bond in haar program had op te nemen : „de verplichte, absoluut neutrale staatsschool, neutraal zoowel in godsdienstig als in politiek opzicht".
Met deze niéuwe clausule in haar program zou de Bond dus hebben te breken met de gelijkstelling van het bijzonder met het openbaar onderwijs en weer een eigen weg moeten volgen.
De inleider, die namens de meerderheid van de commissie op de vergadering het woord voerde, lichtte in een breed betoog toe, waarom de lagere school neutraal moet zijn, waarom zij staatsschool behoort te wezen en om welke reden de Overheid de ouders heeft te dwingen hun kinderen naar die neutrale staatsschool te zenden.
Het is merkwaardig, in. het verslag van de Utrechtsche vergadering te lezen, dat een „roode" onderwijzer er toch. nog reactionaire denkbeelden op na kan houden.
Voor de toehoorders der vergadering moet het wel geweest zijn, alsof zij den nagalm van fanatieke, onverdraagzame vrijzinnigen .uit de zeventiger en tachtiger' jaren van de vorige eeuw hoorden, toen deze als de echte, onvervalschte frontmakers der openbare school, dit instituut verdedigden als de instelling, waar verdraagzaamheid en „een Christendom boven geloofsverdeeldheid" wordt geleerd.
Zoo betoogde de inleider, dat het onderwijs neutraal moet zijn, opdat het kind op de school buiten godsdienstige, wijsgeerige of maatschappelijke dogma's worde opgevoed. Daardoor zal het deugden leeren als : kameraadschap, opofferingsgezindheid, eerlijkheid! en gemeenschapszin. Het kind zal een afschuw moeten krijgen voor leugen.en luiheid. Ieder ouder krijgt zijn kind na de schooljaren dan terug, als 't ware, als een blank papier.
Is het niet, alsof wij den modernen ds. Hugenholtz uit ver vervlogen jaren hooren zeggen : „Laten de zaden van kennis en ontwikkeling steeds .milder worden uitgestrooid, maar vergeten wij daarbij nooit onze roeping om in die scholen, n.l. die van het lager onderwijs, te brengen niet een arke Gods, een onbegrepen dogmatiek, een bijbel als een tooverboek, waarmee alle booze geesten zouden worden uitgedreven ; maar wèl het opvoedkundig element, de vorming van gemoed en karakter, gelijk onze liberale beginselen ons daartoe dringen" ?
Niet minder fraai was het, wat de inleider zeide over de staatsschool.
„Zeker", zoo zeide hij, „ook de ouders hebben recht op invloed op de wijze van opvoeding der .kinderen, maar de Staat heeft het hoogste  recht. Als de ouders sinds lang tot hun vaderen zijn verzameld, heeft de Staat nog met de kinderen te maken en plukt nog de vruchten of draagt nog de naadeelen van de eens gegeven opvoeding aan zijn kinderen".
En verder stelde hij de vraag : „Mag een Staat zich bezorgd maken over kokaïne-vergiftiging van grooteren en deswege monopolistisch; bescherming bieden, en kinder geestvergiftiging, zooals ik als onderwijzer dat zie, toelaten, zijn oogen daarvoor sluiten, daarvoor betalen met onze toestemming ? "
Was het niet de moderne professor Rauwenhoff, die in den bloeitijd van het liberalisme in het midden der vorige eeuw schreef en waarop de redenaar te Utrecht een naklank gaf : „De wereldbeschouwing der Schrift is geheel tegenovergesteld! aan die van onzen tijd ; de Bijbel maakt het godsdienstig leven arm en ongezond. De begrippen van eene schuld der menschheid tegenover God, van verzoening daarvoor door Jezus' kruisdood teweeggebracht, van eeuwige zalfgheid vopr de geloovigen, tegenover eeuwige rampzaligheid voor de ongeloovigen ; — al die begrippen, in ons oog zoo onwaar, zóo schadelijk voor eene zuivere godsdienstige ontwikkeling, leert de gemeente altijd opnieuw uit den Bijbel. 'Wij, modernen — die deze begrippen verwerpen — hebben onder de onderwijzers een aantal geestverwanten" ?
Tenslotte de verplichte school. De inleider betoogde als Sociaal Democraat te zijn tegen geestelijken dwang. Hij wilde b.v. geen censuur op de pers, op de film, op de radio en op het tooneel. Maar — alleen voor grooteren en volwassenen. Doch de Staat mag filmkeuring, boekencensuur opleggen voor zijn a.s. burgers, voor zijn kinderen. Daarom is bescherming van het kind noodig en deze bescherming is alleen verzekerd op de openbare neutrale school.
Om die reden, zoo eindigde de Socialistische onderwijzer, onder daverend, langdurig applaus van zijne toehoorders, moet de Bond in zijn program schrijven : „Vóór de verplichte neutrale-Staatsschool".
Wij zullen aan al dit moois niets meer toevoegen.
Het geldt ook hier in Nederland voor de tweede maal : „Waakzaamheid geboden".
Alleen merken we nogmaals op, dat wat te Utrecht werd gesproken niet anders dan een nagalm was uit het grijs verleden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen