Geestelijke opbouw

Een dubbel object (voorwerp) heeft de Ethiek. Want de Ethiek handelt Immers over het zedelijk handelen van den mensch ? En dus krijgen we, dat de Ethiek zich bezinnen moet op de vraag : wie en wat is de mensch ? Maar dan tegelijk op de vraag : wat is zedelijk enz. ?
De Ethiek handelt dus niet over den mensch zonder meer ; maar uitsluitend en alleen over den zedelijk handelenden mensch. Hoe het b.v. staat met den mensch en z'n bloedsomloop of z'n gehoor enz. laat de Ethiek over aan de medici. En wil de gymnastiekleeraar over den mensch handelen en zijn spierbundels en lichaamsbewegingen, allemaal best ! Maar de Ethiek laat zich daarmee niet in.
Twee objecten zijn in het ééne begrepen voor ons, wanneer wij ons met de Ethiek bezig houden. We moeten ons object (voorwerp) nemen in den mensch, want de mensch is de handelende persoon (we laten ons niet in met de dieren en we speuren ook den baan der sterren niet na enz.), maar dan tegelijk in het zedelijk handelen van den mensch. Daarom zal 't voor ons bij de Ethiek voornamelijk om deze twee dingen gaan n.l. dat we weten wie en wat de mensch is ; en in de tweede plaats wat zedelijk en goed is, in onderscheiding van onzedelijk en kwaad.
En nu voelen we dadelijk, wanneer we ons zetten om ons object (voorwerp) den mensch te beschouwen, hier groote verscheidenheid van visie en oordeel openbaar zal worden. Want loopen de meeningen niet verbazend uiteen, wanneer we gaan spreken over den mensch en als we gaan vragen : wie en wat is die mensch, vanwaar komt de mensch enz.? Hier is de atheïst en de geloovige, de Boeddhist en de Mohammedaan geheel verschillend georiënteerd.
Dat moest niet zoo zijn. Want natuurlijk Is de mensch wat hij is. De mensch is maar op één manier geworden en het wezen van den mensch is niet anders dan het is. Alles wat een Roodhuid of een Bolsjewist, een Roomsche of een Protestant, een atheïst of een geloovige zegt verandert aan de afkomst en aan het wezen van den mensch niets.
En zoo is het ook met het zedelijke en met het zedelijk handelen, met de kwestie van goed en kwaad, enz. Goed is goed en kwaad is kwaad ; zedelijk is zedelijk en immoreel is immoreel. Dat alles is maar niet „betrekkelijk" of „facultatief", al naar de menschen er van maken. Als de Bolsjewist en de atheïst hier hun wijsheid luchten of de christen komt met z'n beschouwing, verandert dit ook weer niets aan 't geen zedelijk i s en onzedelijk is; aan 't geen goed is en 't geen kwaad i s ; aan 't geen levensplicht is en 't geen verboden is voor den mensch. Maar toch hooren we net zooveel meeningen en beschouwingen als er verschillende richtingen en groepen zijn, en de atheïst staat vierkant tegenover den geloovige, de Boeddhist tegenover den christen enz.
Dat moest niet zoo zijn, maar 't i s zoo. En dat feit der werkelijkheid — hoe droef ook — over 't hoofd te zien en te negeeren kan niet anders dan verkeerd zijn.
Die verscheidenheid, met al die tegenstellingen of antithesen, ligt niet aan het Christendom, 't Christendom heeft die antithesen niet gemaakt. Maar de christen vindt het zoo. En de christen neemt er nota van en rekent er mee. Hij weet er ook wel een verklaring voor. Want de christen ziet hier de doorwerking van de zonde. De zondeval is voor den christen een van de schrikkelijkste gebeurtenissen en werkelijk­ heden. Wat de Heere ons in Genesis 3 heeft laten beschrijven scheurt de christen niet uit z'n Bijbel. En daar vindt de christen de oorzaak en de verklaring van al de verschillende beschouwingen der menschen, waarbij, naar het oordeel van den christen, die menschen het ongelukkigst zijn, die met hun levens-en wereldbeschouwing 't verst van Gods Woord verwijderd zijn en niet zelden 't felst tegen de Heilige Schrift ingaan. Die menschen zijn in eigen oog heel wijs en zij vinden hun weg verre 't best, in vergelijking van andere wegen, maar in werkelijkheid zijn ze dwaas en het einde van hun weg is de dood.
Te midden van een bont gezelschap staat de christen. Tusschen allerlei levens en wereldbeschouwingen. En hij hoort hier weer héél anders spreken en oordeelen over den mensch en zijn levensplichten dan daar. Wat verschillen de oordeelen over God, over den mensch, over het leven, over de levenskringen, over goed en kwaad ! Luister maar eens naar den Boeddhist, naar den Mohammedaan, naar den Calvinist, naar den liberalist, socialist, communist, atheïst, bolsjewist enz. enz. Lees maar eens wat de Mormonen schrijven en wat de Spiritisten en Theosophen onder de menschen brengen. Bonte verscheidenheid. En de Christen ziet en voelt ge menschen, die Gods Woord veracrifen en hun wijsheid, die dwaasheid is, stellen boven de Waarheid Gods, welke zij leugen en bedrog noemen.
We bemerken dus wel, dat we er nog niet zijn, als we gaan spreken over den mensch en zijn zedelijk leven. We moeten ons dan nader bepalen. En daarom kunnen we met het woord Ethiek zonder meer ook niet toe. We moeten laten uitkomen hoe we inzake de Ethiek staan. Hebben we een atheïstische Ethiek? of een Boeddhistische ? Willen we een „moderne Ethiek ?
Daarom spreken we ook maar van Christelijke Ethiek.
En als dan iemand — van de "tegenpartijders" wellicht — zou opmerken, dat er maar één Ethiek is, en dat we daarom dat splitsingsproces en die etiketten-methode ook op dit terrein toch niet moesten invoeren, goedkeuren of bestendigen, dan zeggen we ook hier: even goede vrienden, maar we moeten maar zeggen w i e we zijn en wat we willen, ieder voor zich, dan weten we wat we aan elkaar hebben en kunnen we 't best met elkaar omgaan, of elkaar op de meest principieele wijze en op de eerlijkste manier bestrijden.
Voor ons — en voor ieder — hangt de Ethiek dus ten nauwste samen met z'n levensbeginsel, met z'n levens-en wereldbeschouwing.
En zoo kunnen we gerust zeggen : de Ethiek steunt in de Dogmatiek. De Ethiek gaat uit van hetgeen de Dogmatiek gegeven is. Eerst komt de Dogmatiek en de Ethiek wordt daaruit opgebouwd.
Dat is een vaststaande waarheid. Niet alleen voor den Christen, maar ook voor.... den atheïst. Want de atheïst moet niet tegenspreken, dat hij er een geloofsleer, een dogmatiek op na houdt. Het materialisme en het evolutionisme is zijn dogmatiek. „God is dood", „er is geen God", „godsdienst is opium voor het volk" enz. enz. zijn de dogma's van de anarchisten, communisten, bolsjewisten enz., die, hoewel ze zeggen dat ze alle dogma's vervloeken, hun eigen dogma's toch zóó hoog vereeren, dat zij allen, die er niets van willen weten, 't liefst verbannen, in de gevangenis werpen, dooden.
Een atheïst moet ons dan ook niet wijs maken, dat hij er geen geloofsleer en geen dogmatiek op na houdt, want hij weet u precies te vertellen, hoe de mensch uit een aap ontstaan is en dat zedelijk is, wat de Christenen onzedelijk noemen, en dat kwaad en slecht en verderfelijk is, wat de Christenen goed en noodig en heilzaam achten. Fel is hij gekant tegen de dogma's van de Christenen en den Bijbel haat en veracht hij tot in het diepst van z'n ziel en met al z'n verstand en met al z'n krachten, maar zelf gooit hij de dogma's of ongeloofsstellingen er uit en maakt hij er propaganda voor, overal.
Neen, de atheïst moet niet zeggen, dat hij er geen dogma's op na houdt. Alleen beweert hij natuurlijk, dat zijn dogma's, zijn „wetenschappelijke stellingen", verstandig, goed en aannemelijk zijn, terwijl de dogma's van den Christen idioot, slecht, onzedelijk, verwerpelijk, verachtelijk zijn. De christelijke dogma's moeten met wortel en tak worden uitgeroeid (van kindsbeen af moet de mensch er tegen opgezet worden, opvoeding, onderwijs, jeugdbeweging enz. moet beslist atheïstisch zijn en door den Staat verzorgd) en te vuur en te zwaard moet al dat „christelijke", dat „de pest voor 't volk is", worden tegengegaan en uit het midden van het volksleven worden geweerd.
Rusland laat ons deze dingen op de vreeselijkste manier zien !

(Wordt voortgezet).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen