JONKER VAN STERRENBURGH

Met toestemming van den Uitgever J. H. Kok te Kampen.
HOOFDSTUK I.
Midden tusschen de korenvelden en de vruchtbare akkers, waar aardappels en suikerbieten, koolzaad en wortelen, vlas en uien in bonte verscheidenheid elkander afwisselen, ligt Kleiterp.
Als men zoo van uit de verte het dorp, met zijn roode pannendaken, daar ziet liggen, half verscholen in het groen, vanwaar uit zomerdag de merel zingt, de vink slaat en de ringduif koert, zou men zoo aanstonds niet den indruk krijgen dat daar, op dat kleine pleksken gronds, wel een tweeduizend menschen leven, die grootendeels hun bestaan vinden uit hetgeen de vruchtbare bodem opbrengt. Dat komt, om­ dat Kleiterp dicht bebouwd is en schier met elken voet gronds gewoekerd heeft.
De naam der plaats zegt het reeds, we hebben hier te doen met echte, vette zeeklei, zoodat in den herfst, als de grond voor het volgend gewas wordt omgespit, minstens drie paarden noodig zijn om het glimmend kouter door de voren te halen, maar om dan ook, als de oogsttijd daar is en geen misgewas treft, den arbeid van den landman rijkelijk te loonen.
In de kom van het dorp staat de „groote kerk", dus genaamd in onderscheiding van een kleiner Godshuis, waar ook een gemeente samenkomt, doch waarvan de muren niet zoo dik en de toren niet zoo hoog is. Daar is een tijd geweest, dat in Kleiterp slechts één gemeente gevonden werd, waartoe heel de Protestantsche bevolking behoorde. Toen echter ook in Friesland, gelijk in de andere Provinciën, de kerkstrijd uitbrak, kwam ook hier een scheuring tusschen de broederen. Eerst bracht dit veel onaangenaams mee. Men had zoo lange jaren met elkander samen geleefd en kwam op zoo velerlei wijze met elkaar in aanraking, dat het gerezen verschil noodwendig een verwijdering met zich bracht, waardoor niet zelden een breuke ontstond tusschen de zonen van het zelfde huis en zelfs familiebanden verbroken werden.
Het Friesche volk is gewoon zijn beginselen scherp te belijnen, niet zelden tot in de uiterste gevolgtrekkingen toe te passen; en wie daarvan niet gediend is, wie hierin niet mee gaat, öf, tengevolge aanleg of karakter, of, door een mildere of breedere levensbeschouwing, een middenweg zoekt te bewandelen, wordt gewoonlijk al spoedig beschouwd als iemand, die geen beginsel heeft. Het woord des Heilands : „die niet vóór Mij is, die is tegen Mij, en die met Mij niet vergadert, die verstrooit", vindt vooral bij den rechtgeaarden Fries in zoo verre weerklank, dat ook hij zegt: „één van beiden, vóór of tegen, een midden weg is er niet."
Vandaar dus, dat ook in Kleiterp de kerkstrijd niet minder heftig gevoerd werd dan in andere plaatsen. Helaas werd in die dagen menigmaal van weerszijden veel vreemd vuur op het altaar gebracht, dat meer verteerde en vernielde dan heiligde. En langen tijd werd in de anders zoo rustige en eensgezinde gemeente een grensscheiding gevonden, welke de Kleiterpers in twee partijen verdeelde, n.l. die van de groote en van de kleine kerk.
Gelukkig behooren die tijden tot het ver­ leden. Hoewel hier en daar het vuur van den partij haat nog wel eens schijnt te willen oplaaien, is over het algemeen 't scherpe van den strijd af. Een nieuw geslacht is opgestaan, dat op de schoolbanken zat en onderling speelde, toen de ouders kibbelden, en later telkens weer met elkander in aanraking kwam, niet zelden door de allernauwste vereeniging, welke op aarde denkbaar is.
Dat komt ook, doordat de ouderen elkander een weinig beter leerden verstaan en waardeeren dan voorheen en daardoor tevens inzagen dat het Christelijk leven en voorts alles wat tot de Godzaligheid behoort, zich niet laat opsluiten binnen een bepaalden kerkvorm.
En vooral ook, omdat de voorgangers van beide gemeenten, die als herders over hun kudde hebben te waken, in de beste verstandhouding met elkander leven, zooals 't dienstknechten van eenzelfden Heere betaamt. Zoo werd ongemerkt de verstoorde vrede weer hersteld.
Het oude Kleiterp heeft weinig bezienswaardigs. Een hooge ringmuur, met klimop begroeid, omsluit 't wèlonderhouden kerkhof, waar de geslachten sinds eeuwen den Dag der Opstanding verbeiden. Buiten deze omheining liggen de grootere en klei­nere woningen van de grootere en kleinere, voorname en minder voorname burgers, vaak zonder eenige orde of regelmaat, gelijk dat op het platteland allerwege gevonden wordt, terwijl de dorpsvaart zich tusschen deze huizenrijen doorslingert en een paar bruggetjes de bewoners van deze zijde met die van gene in verbinding brengen.
In vroeger jaren was het hier in den omtrek zeer heuvelachtig, wat de naam van het dorp al verraadt.
Toen de zeeweringen nog niet waren, wat zij door den arbeid van Casper Robles geworden zijn, wiens beeltenis en werk in „de teenen Man" op „het hoofd" te Harlingen vereeuwigd wordt, en de wilde golven nog vrij spel hadden over de lage landen, moesen onze voorouders tegen het geweld der aren beschutting zoeken op eigen gemaake hoogten, waar men in den tijd van nood, met al zijn hebben en houden, beveiligd was voor den vloed. Vandaar dat Kleiterp zoo hoog ligt.

(Wordt vervolgd)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen